Donderdag 24/10/2019

Aanslag Parijs

Prediken deed hij niet, haten als geen ander

Dader Karim Cheurfi. Beeld rv

Hij was geen Belg, geen IS-strijder en volgens zijn buren niet eens gelovig. Karim Cheurfi woonde nog bij zijn moeder en stond in zijn wijk vooral bekend als buitengewoon haatdragend tegenover de politie en de gevangenis, waar hij meer dan veertien jaar in doorbracht.

Het blijft gissen naar de betekenis van de opeising van Amaq, het nieuwsagentschap van IS, donderdagavond om 23.30 uur: "De dader van de aanslag op de Champs-Elysées in het centrum van Parijs is Abu Yousef al-Belgiki." IS eiste nog nooit een aanslag op zonder dat het vooraf wist wie de dader was.

In de eerste uren na de aanslag viseerde een Frans opsporingsbericht een Belg met de naam Youssouf El Osri, maar dat werd snel weer ingetrokken. 's Ochtends meldde een Antwerpenaar met dezelfde naam zich bij het gerecht voor een heel andere zaak, en dus bleven slechts twee hypothesen over. Ofwel loopt ergens in Frankrijk nog een Belgische, door IS gestuurde kamikaze vrij rond, ofwel heeft IS zich voor de allereerste keer vergaloppeerd. Naarmate meer bekend raakt over de werkelijke dader van de aanslag op de Champs-Elysées lijkt de tweede hypothese terrein te winnen.

Precedent

Karim Cheurfi werd op 31 december 1977 geboren in Livry-Gargan, een noordelijk voorstadje van Parijs. Zijn ouders zijn ingeweken Algerijnen.

Op 6 april 2001 wordt zijn leven op zijn kop gezet. Hij heeft de vorige avond een Peugeot 406 gestolen en komt daarmee in het stadje Roissy-en-Brie net niet in botsing met een jonge agent in opleiding die onderweg is met zijn broer. "Voor mij was het vluchtmisdrijf", getuigde de agent later op het assisenproces in Melun. "Ik heb mijn armband omgedaan, ik wou een pv van vaststelling opstellen."

De achtervolging lukt, maar als de agent Cheurfi vraagt om uit te stappen, krijgen hij en zijn broer elk een kogel in de borstkas. De omsingeling door de politie duurt veertig minuten. Als Cheurfi kan worden ingerekend, wordt hij opgesloten in het politiecommissariaat van Melun. Daar veinst hij op zondagnamiddag 8 april een ziekte. Een agent komt medicatie brengen, Cheurfi veert overeind, pakt het dienstwapen van de agent af en lost enkele schoten.

Een oude pasfoto van Karim Cheurfi. Beeld RV

Op zijn eerste assisenproces beperkt de inbreng van Cheurfi zich tot een moeilijk verstaanbaar gemompel. Volgens wat ervan te begrijpen valt, zegt hij de armband niet te hebben gezien: "Ik dacht dat zij me aanvielen, ik verdedigde mij."

Dorpsidioot

Karim Cheurfi wordt veroordeeld tot twintig jaar cel voor drievoudige moordpoging. In 2005 ziet hij die straf in beroep teruggebracht tot vijftien jaar. "Er was in die tijd geen enkel teken van radicalisering", zei zijn toenmalige advocaat Jean-Laurent Panier vrijdag op France 3. "We hadden eerder te maken met een heel eenzame en introverte man. Hij zei heel weinig, verdedigde zich ook niet echt."

Cheurfi kwam op 7 september 2013 voorwaardelijk vrij, maar al op 15 oktober van dat jaar werd hij opnieuw gearresteerd na een diefstal met geweld die hem nogmaals vier jaar cel zouden opleveren, waarvan twee met uitstel. Op 14 oktober 2015 kwam hij opnieuw vrij. Hij was toen 37 jaar oud en had er daarvan meer dan veertien in de gevangenis doorgebracht. Hij trok in bij zijn moeder, die een sociale woning betrekt in Chelles in Seine-et-Marne.

"Hij was getekend door de gevangenis, niet door godsdienst of zo", verklaarde buurjongen Mohamed (21) vrijdag in Franse media. "Hij koesterde een uitgesproken haat tegenover het gerecht en de politie."

Een andere buurjongen zet hem neer als dorpsidioot: "Iedereen kende hem hier. Hij was iemand die alle rede kwijt was. Zijn gebaren, zijn reacties, zelfs zijn manier van lopen. Hij schoof altijd maar verder weg, alsof hij van Mars kwam." En nog een andere buurjongen: "Hij kon niet eens overweg met de afstandsbediening. Ik zie hem dan niet op internet gaan en IS contacteren."

In geen van de plaatselijke moskeeën is Cheurfi ooit gezien. Hij maakte blijkbaar geen deel uit van de lokale moslimgemeenschap.

Huiszoeking

Ook de Parijse procureur François Molins kreeg vrijdag op een persconferentie niet voldoende benadrukt hoe, in al die jaren dat Cheurfi werd opgevolgd door politie, justitie en penitentiaire administratie, nooit enig teken werd opgepikt dat wees op radicalisering. Hij stond nooit als 'S' geficheerd, de status waarmee de inlichtingendiensten potentiële moslimterroristen aanvinken. "Pas in januari 2017 bereikten ons berichten over hoe het individu op zoek zou zijn naar wapens", zegt Molins. "Dit nadat hij verbaal had aangegeven dat hij de politie viseerde en tot actie wou overgaan."

Op 13 januari werd een onderzoek geopend, en op 23 februari werd een huiszoeking uitgevoerd in de woning van zijn moeder. "Hij is toen voorgeleid en vrijgelaten bij gebrek aan elementen", zei Molins. "Het enige wat we terugvonden, waren sporen van een zoektocht op internet naar messen, maskers en een GoPro-camera. Ook toen was er geen enkel spoor dat wees op banden met de radicale islam of verdachte websites."

Dat spoor werd donderdagavond, toen het al te laat was, teruggevonden in de koffer van de Audi vanwaaruit Cheurfi het vuur had geopend. In een zwarte sporttas vond de politie een riotgun, munitie, twee messen en een koran. Naast zijn lichaam lag ook nog een uit zijn broekzak gevallen briefje. Het begin van een manuscript waarmee Cheurfi zijn toewijding aan IS beschreef.

Die is dan kennelijk heel plots ontstaan, ergens tussen 23 februari en donderdagavond 20.47 uur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234