Zaterdag 17/04/2021

Prachtig Romeins lusthof ontdekt in Pompeï

Italiaanse archeologen hebben in de buurt van Pompeï een uniek Romeins lusthof blootgelegd. De vondst wordt beschouwd als een van de belangrijkste van de bekende site. Vooral fresco's die de muzen voorstellen, zijn weergaloos en bewijzen dat Pompeï vlak voor het onder de as van de Vesuvius bedolven werd, geen decadente, maar een hoogstaande en verfijnde stad was.

Murecine / Eigen berichtgeving

Karl van den Broeck

'Een fabuleuze ontdekking!' De Italiaanse Archeoloog Salvatore Nappo, die de opgravingswerken leidde, kwam in La Repubblica woorden tekort om uiting te geven aan zijn vreugde en verbazing. De vondst - die dateert uit 1999 maar nu pas werd bekendgemaakt - is dan ook uniek te noemen. In Murecine, op zo'n zeshonderd meter van de bekende site van Pompeï, werden de resten blootgelegd van een prestigieus Romeins lusthof. Het gebouwencomplex is zo'n duizend vierkante meter groot en omvatte ook een grote lusttuin. Dat er op die plek, langs de snelweg Napels-Salerno, een belangrijke archeologische vindplaats was, wisten wetenschappers al sinds 1959. Toen werden - tijdens de aanleg van de weg - al 125 kleitabletten gevonden. Die bevinden zich sindsdien in het archeologisch museum van Napels.

Toen Piero Guzzo, soprintendente van de archeologische site van Pompeï, in '99 te horen kreeg dat de Italiaanse wegenadministratie van plan was om een derde rijvak toe te voegen aan wat aldaar bekendstaat als een regelrechte 'dodenweg', greep hij zijn kans. Hij zocht contact met de Società Autostrade en bereikte een historisch pact: terwijl de technici werkten aan de weg, mochten de archeologen redden wat er te redden viel. Guzzo: "Ik weet ook wel dat archeologen ervan dromen om een site eerst in kaart te brengen en dan langzaam, zo snel en zo traag als ze zelf willen, hun werk doen." Dat was in dit geval onmogelijk, maar toch overtroffen de resultaten van de opgravingen de stoutste verwachtingen. Het gebouwencomplex dat werd opgegraven, werd al snel geïdentificeerd als een hotel voor zakenlui. De arbeiders die de snelweg aanlegden, doopten het om tot Grand Hotel Murecina, een naam die nu gemeengoed geworden is, ook bij de wetenschappers en kunsthistorici die de archeologische werkzaamheden uitvoerden.

Volgens Salvatore Nappo moet het hotel een waar lustoord zijn geweest aan de oevers van de Sarno. "Dit was ongetwijfeld een van de mooiste plaatsen van het antieke Italië", zegt hij. Rijke managers die op doorreis waren van het zuiden naar Rome via Pompeï, konden hier overnachten en al hun behoeften bevredigen in een idyllisch kader.

Van ongekend kunsthistorisch belang zijn ook de fresco's - muurschilderingen die op natte kalk werden aangebracht en die vooral opvallen door hun felle kleuren. Het gaat om een cyclus van een tiental schilderwerken die telkens de muzen uitbeelden. Bijzonder fraai is de voorstelling van Calliope, de muze van de epische poëzie: peinzend met schrijfstok in de hand.

Salvatore Nappo: "Deze fresco's tonen aan dat Pompeï in 79 na Christus op het toppunt van zijn rijkdom en verfijning was aanbeland. De stad was niet - zoals sommige hypothesen willen doen geloven - ten prooi gevallen aan decadentie. De cyclus van de muzen is na de ontdekking van de fresco's in de Villa dei Misteri, de op één na belangrijkste vondst in Pompeï."

Het lusthof-hotel was gloednieuw toen het in 79 onder de vulkanische as werd bedolven. De constructie dateert bijna zeker van na de aardbeving die de stad trof in 62 na Christus.

De fresco's, waarvan dit weekeinde voor het eerst foto's werden verspreid, zullen nu verder gerestaureerd worden in de ateliers van Piero Guzzo. Daarna zal er een cd-rom worden gemaakt die de fresco's in hun oorspronkelijke omgeving in het hotel laat zien.

Er was trouwens nog meer reden tot juichen voor de Italiaanse archeologen. Op een bouwwerf ten noorden van Rome groeven archeologen de restanten op van wat zij geloven de villa van Ovidius te zijn, de Latijnse dichter die de wereld de Kunst van de Liefde en de Metamorfosen schonk. Tot dusver legden zij enkele muren van de villa, de keuken en de met een marmeren mozaïek bedekte vloer van de eetkamer bloot. De mozaïek stelt een veelkleurig hoofd voor, vermoedelijk dat van een dienaar van Bacchus, de god van de (wijn)roes. De figuur lijkt een visuele representatie van Ovidius' dichtregel: "De wijn bereidt de zielen voor op de passie."

De ligging van de villa voldoet aan de beschrijving die een nostalgische, in ballingschap verkerende dichter maakte van zijn optrekje aan de Tiber, aan het kruispunt van de Via Cassia en de Via Flaminia.

In de buurt van Verona stootten archeologen ook op mogelijk de oudste bekende grotschilderingen. De schilderingen, onder andere van een mens en van een dier, zijn 32.000 tot 36.500 jaar oud. Volgens Alberto Broglio van de Universiteit van Ferrara waren de schilderingen bedekt met calciet, waardoor het moeilijk was de onderliggende okerlaag te ontdekken. De tot dusver oudste bekende grotschilderingen werden aangetroffen in de Zuid-Franse Grotte Chauvet. Die zijn 32.000 jaar oud.

'Dit moet een van de mooiste plekjes van Italië geweest zijn'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234