Zaterdag 15/08/2020

Praag, de gouden voetbalstad

Slavia Praag heeft tegenwoordig een reputatie van net niet. Tweede eindigen in de competitie, dat kunnen ze, en steevast missen ze op een haar na de Champions League. Zo ziet het er dus goed uit voor Anderlecht, woensdag in de return tegen Slavia. Toch moet Anderlecht weten dat alleen diep respect voor het Praagse voetbal en zijn roemrijk verleden op zijn plaats is. Van voetbal als kunst in Sparta en Slavia over het stiftertje van Panenka tot de vergane glorie van Dukla Praha: Praag is voetbalhartstocht. Bart Fieremans

'Zelfs uit het gras is het leven weggetrokken." We schreven het over het stadion van Dukla Praag bij een reportage over de Tsjech Jan Koller in april 2001. België moest toen vriendschappelijk spelen in Praag, en de nationale Tsjechische ploeg trainde zowaar een dag in het desolate, volledig afgebrokkelde complex van het vroegere Dukla. Dat werd gesticht in 1947 en bezit met elf landstitels een rijk gevulde trofeeënkast. Na het ineenstorten van het communisme had Dukla geen toekomst meer, Want Dukla was de 'legerclub' van Praag. De ploeg kreeg van het staatsbewind extra subsidies en privileges en was daardoor ook bij een deel van de Praagse bevolking allesbehalve populair.

Bij de training in april 2001 keek Josef Masopust toe. Geen toeval, en allicht met weemoed. Masopust was een van de grootste Tsjechische voetballers ooit, zie ook zijn verkiezing tot 'Tsjechisch voetballer van de eeuw'. Masopust droeg het Dukla-shirt - het bordeauxrode truitje met clublogo was een van de mooiste ter wereld - met zwier in de jaren vijftig en zestig. Dukla was in die tijd hofleverancier van een gouden generatie in de nationale ploeg, met Masopust als boegbeeld. Hij maakte ook de eerste treffer in de verloren finale tegen Brazilië in de finale van het WK 1962 in Chili.

De roemrijke club van Masopust heeft de 21ste eeuw niet gehaald zonder sovjetjuk. De club wist wel te reïncarneren in Marila Pribram, vijftig kilometer ten zuidwesten van Praag. In de geschiedenis van het Praagse voetbal zal Dukla Praag ook altijd moeten onderdoen voor de twee populairste clubs van de hoofdstad, Sparta en Slavia. De hiërarchie van die clubs is momenteel overduidelijk. Sparta heerst in Praag en won in de laatste tien jaar zeven landstitels. In totaal telt de club al dertig stuks. Sparta kon zich na het communisme het best aanpassen aan de nieuwe noden en professionele wetten. Het wist ook het grote geld van de Champions League te genereren.

Die inkomsten van de CL waren grote rivaal Slavia nog niet gegund. "Slavia is de club van net niet", zegt Richard Culek, Tsjechisch voetballer bij FC Brussels. "Nochtans had Slavia tien jaar geleden een erg sterke ploeg (onder meer Patrik Berger) en ontvingen ze veel transfergeld." Maar die centen zijn enorm slecht besteed. Slavia is nu zelfs een weeskind. Al jaren wijkt de club voor zijn thuiswedstrijden uit naar Strahov omdat ze hun eigen stadion in Eden platgegooid hebben met het doel er een nieuw complex te zetten. "Alleen laat dat al jaren op zich wachten door financieel wanbeheer", weet Culek.

Dat doet niets af aan de verdienste van Slavia, dat toch veertien keer kampioen heeft gespeeld. Slavia was, zeker voor de Tweede Wereldoorlog, een grootmacht die niet moest onderdoen voor Sparta. Beide Praagse clubs ontwikkelden zich in de jaren twintig en dertig zelfs tot de beste elftallen op het Europese continent. Voetbal moest de verbeelding prikkelen, kunst zijn: elegant en technisch verfijnd. Het Tsjechische publiek heette het meest veeleisende publiek uit die tijd te zijn, zo stond opgetekend in de recente biografie Ik, Rik Coppens. Daarin komt een hoofdstuk voor over de Belg Raymond Braine, die in de jaren dertig het mooie weer maakte bij Sparta: "In Praag hebben ook de voetbaltoeschouwers school gelopen."

Raymond Braine! De Belgische voetbalbond moet zich nog altijd schuldig voelen dat hij deze voetballer van Beerschot - volgens de overlevering de meest begenadigde Belgische voetballer ooit - in 1929 het land uitgejaagd heeft. Het openhouden van een café druiste in tegen de amateurstatus van voetballers en de bond schorste Braine. Sparta Praag ontving de geniale technicus met open armen en zo werd Braine de eerste Belgische prof in het buitenland. In Praag was Braine een wereldster die zes jaar lang de prijzen opstapelde. Het absoluut hoogtepunt vierde Braine in 1935 met winst en de winning goal in de finale van de Mitropa Cup, een voorloper van de Europabeker met de beste teams uit Oostenrijk, Hongarije, Tsjechoslowakije en Italië.

WO II en het communistisch bewind erna zouden het voetbal in Praag een ander gezicht geven. In die periode speelde bij Slavia wel een legendarische topschutter: Josef Biçan, die over zijn hele carrière in totaal liefst 643 competitiegoals maakte bij diverse clubs. Onder het sovjetbewind stond Slavia ook bekend als Dinamo Praag. Dat heeft een wrang nasmaakje, want Slavia, dat traditioneel zijn aanhang vond in de middenklasse en populair was bij studenten (en zo symbool stond voor liberalisme), heette plots ook de club van de gehate staatsveiligheid.

Behalve Sparta, Slavia en Dukla hebben ook clubs als Bohemians en Viktoria Zizkov hun strepen verdiend in Praag. Groen en wit, dat zijn de kleuren van Bohemians, waarvan de fans als het "meest gepassioneerd" gelden. Komt dat omdat Antonin Panenka jarenlang bij de Bohemians speelde? Wie Panenka zegt, denkt automatisch aan 'stiftertje' en 'beslissende penaltygoal in de EK-finale van 1976 tegen Sepp Maier van West-Duitsland'. De sublieme boogbal van Panenka maakte hem alleszins in één klap wereldberoemd, en volksheld in het toenmalige Tsjechoslowakije.

Helaas, Bohemians Praag speelt nu in de derde klasse van Tsjechië. "De club heeft met moeite zijn licentie gekregen", weet Culek. "De supporters hebben geld ingezameld om de club in leven te houden." Nog een klein broertje in Praag heet Viktoria Zizkov, nu tweede-divisionist. In het verleden kon het toch uitblinken in eerste klasse. Zizkov heeft een erg bescheiden stadion en telt veel gepensioneerde fans. Maar wie ooit Praag bezoekt en dol is op worsten, moet beslist eens in Viktoria passeren. Van alle hotdogs in Praag zouden de worsten uit Viktoria Zizkov het beste smaken. Vergeet er dan wel geen Tsjechische halveliter bij te drinken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234