Maandag 16/09/2019

Post-partumdepressie

Dichteres Ellen Deckwitz (1982) doet elke week haar ding met poëzie of proza

1. 'Ik weet graag iets over de mensen waar ik tussen woon', zei Dorothea, die alles had gadegeslagen met de interesse van een monnik op vakantie. 'Ik heb het gevoel dat we niets van onze naasten weten, behalve als ze in landarbeidershuisjes wonen.

2. 'Vrouwen werden wel geacht er zekere, niet al te duidelijke, meningen op na te houden, maar het voortbestaan van de maatschappij en het gezin werden gewaarborgd door het feit dat er niet naar die meningen gehandeld werd. Mensen die goed bij hun hoofd waren gedroegen zich net zoals de buren: als er loslopende gekken waren kon men die zodoende tenminste herkennen en uit de weg gaan.'

3. '...het goede in de wereld is voor een deel afhankelijk van gebeurtenissen die niet de geschiedenis ingaan; en dat de zaken er voor u en mij niet zo slecht voorstaan als mogelijk was geweest, is voor de helft te danken aan het getal der mensen die getrouw in het verborgene leven en die rusten in graven die niemand bezoekt.'

4. 'Er is ongetwijfeld een oude Griek die heeft opgemerkt dat achter het grote masker en de spreektrompet zich altijd onze eigen armzalige oogjes bevinden, die turen als altijd, en onze schuchtere lippen, die wij bezorgd min of meer in bedwang houden.'

Fragmenten uit Middlemarch, George Eliot, Atheneum - Polak & Van Gennep, vertaald door Annelies Roeleveld en Margret Stevens, 2009.

Toen ik mijn Facebook-vrienden afgelopen weekend vroeg welke romans zij ooit nog wilden lezen, kwamen telkens dezelfde titels naar voren: Anna Karenina, De gebroeders Karamazov, Ulysses, Don Quichot, Op zoek naar de verloren tijd, De toverberg, Mrs Dalloway. Zelf probeer ik iedere zomer minstens één titel op mijn klassiekers-die-nog-moetenlijst weg te werken en dit jaar was het de beurt aan de roman die ik al sinds mijn zeventiende krijg aangeraden: Middlemarch (1871), van de Engelse schrijfster George Eliot.

Meerdere grote auteurs, van Virginia Woolf tot Julian Barnes, noemden Middlemarch een meesterwerk, en de roman duikt ook telkens weer op in lijstjes van beste boeken aller tijden. En zo sloeg ik op een regenachtige maandagmiddag het 1,17 kilo wegende monster open. Enthousiast, maar ook een beetje bang dat het zou tegenvallen.

Die vrees was gelukkig ongegrond: de eerste twee pagina's liepen nog een beetje hobbelig, (lezen-omdat-het-moet verloopt aanvankelijk nu eenmaal even stroef als seks op vruchtbare dagen), maar daarna kon ik niet meer ophouden. Middlemarch gaat over het leven in een klein fictief stadje ergens in Engeland. Alles wat je in de provincie verwacht is er: corruptie, gedoe om erfenissen, ongelukkige huwelijken, bemoeizuchtige moeders, klunzige vaders, verwende zoons, geslepen dochters en een meneer die zichzelf constant met zichzelf feliciteert. Eliot brengt al deze figuren schitterend in beeld: genadeloos maar ook vol mededogen. Het ene na het andere prachtige inzicht vuurt ze op je af: 'ergernis lokte bij hem, net als bij ons allen, eerder zelfrechtvaardiging dan zelfonderzoek uit'. Of: 'Ik wou dat iedereen zich als een heer gedroeg, zei de goede jonkheer, die meende dat dat een eenvoudig en universeel recept was voor maatschappelijk geluk'.

Middlemarch toont de mens, en dus ook de lezer, in al zijn facetten, en dwingt hem opnieuw naar zichzelf te kijken. Het is niet alleen een satirisch verslag van het leven op het platteland, maar ook een liefdevolle beschrijving van hoe geweldig we kunnen zijn (zonder daarbij ooit de realiteit uit het oog te verliezen: sommige goedzakken komen beroerd terecht, sommige slechte daden blijven onbestraft).

Is Middlemarch een van de beste boeken die ik ooit las? Zeker weten: de stijl, diepgang en humor zijn geweldig. Toegegeven, de snedigheid komt je soms de neus uit en het duizelt je af en toe als er weer een nieuw personage wordt geïntroduceerd, maar wat wil je bij zo'n enorm epos?

Middlemarch is een meesterwerk waardoor ik nu last heb van een milde post-partumdepressie. Soms denk ik wanneer ik mijn cavia föhn: hoe zou het nu met Dorothea gaan? Of met Fred? Het was zo'n goed boek dat het een gapende leegte achterliet.

Misschien is dat wel de reden dat we zo lang wachten om de klassiekers tot ons te nemen. We weten van tevoren al dat ze geweldig zijn en dus ook hoe groot de klap zal zijn als je ze eenmaal uit hebt. Daarom voelde ik bij het lezen van Middlemarch na iedere rake regel ook verdriet, omdat ik weer een aantal woorden dichter bij het einde kwam. Dat is het grote probleem met goede boeken: ze verlichten even het duister om ons heen, om ons uiteindelijk toch weer in hetzelfde donker achter te laten, wanhopig tastend naar nieuwe woorden, naar een zin.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234