Donderdag 19/09/2019

Popcorn Time voor Jean Valjean

Yoni Van Den Eede is mediafilosoof; FWO-onderzoeker aan de Vrije Universiteit Brussel en gastonderzoeker aan het Massachusetts Institute of Technology (MIT) in Cambridge

De digitale revolutie bezorgt ons al langer dan vandaag kopbrekens. Digitale 'dingen' kun je niet vastpakken. Ze zijn oneindig dupliceerbaar. Doorgaans zie je de producent of distributeur ervan niet face-to-face. En zo voelen we ons niet al te schuldig als we clandestien een televisieserietje streamen. Vergelijk dat met bij de bakker een brood meegrissen zonder te betalen. Zou nogal afkeurende blikken uitlokken. En de toorn van de bakker.

Alexander De Croo (Open Vld) en de regering-Michel willen nu het illegaal downloaden strenger aanpakken (DM 21/2). De Belgische entertainmentsector is vragende partij, want P2P-programma's zoals Popcorn Time vormen oneerlijke concurrentie voor nieuwe spelers als Netflix en kunnen jobverlies in de hand werken, luidt het. Techwizzkids halen hun beste tweets boven om het voorstel te veroordelen als een zoveelste poging om vernieuwing te verstikken. Denk Über. Denk Airbnb. Oké, taksen ontlopen en inkomsten afsnoepen oogt niet fraai. Maar we hebben die jonge, frisse anarchisten nodig om de rigide, verouderde industrieën (entertainment, transport, hotel) uit hun comfortzone te halen.

En dan te bedenken dat Netflix niet lang geleden zélf als bedreiging voor de klassieke tv-aanbieders werd aangezien. Innovatie kent geen historisch perspectief, maar wie staat ooit eens stil bij wat juist is, wat het goede zou kunnen zijn? Ja, die duffe termen stammen uit een zo mogelijk nog bestoftere discipline: de ethiek. Maar moet de discussie werkelijk alleen over economische factoren gaan?

Robin Mansell, mediaprofessor aan de London School of Economics, fileerde het debat haarfijn. Aan de ene kant heb je hen die zeggen dat de markt het leidende principe moet zijn. Om die markt te laten draaien heb je reguleringen nodig die intellectuele eigendom beschermen. Aan de andere kant staan zij die beweren dat informatie vrij moet circuleren. Weg dus met de inperkende wetten en op naar de information commons. Mocht u zich afvragen waarom minister De Croo zich uitspreekt voor meer regulering (moet een liberaal niet vrij verkeer op alle vlak verdedigen?), hier vindt u de verklaring. Hij situeert zich in het eerste, marktgecentreerde kamp. Vernieuwing? Graag, maar dan wel binnen het heersende marktsysteem.

Aan de basis van de onenigheid tussen de twee discoursen, aldus Mansell, ligt een verschil van mening over hoe duur het nu eigenlijk is om informatie te produceren. Daarover is het laatste woord nog niet gezegd. Het is een aartsmoeilijke vraag met een bij uitstek - daar heb je het - ethisch gehalte. Hoeveel is een dienst, een cultureel artefact, een stuk informatie in se waard? Rutger Bregman suggereerde in deze krant dat we diensten niet noodzakelijk op hun ware waarde schatten (DM 18/2). Vuilnismannen leveren maatschappelijk gezien belangrijker werk dan bankiers: betaal ze dus meer.

Dat brengt ons terug bij onze bakker. Jean Valjean stal in Les misérables een brood om zijn neefjes van de hongerdood te redden en werd veroordeeld tot 19 jaar dwangarbeid. Toegegeven, in onze wereld doet de illegaal downloadende Valjean het meestal enkel voor zichzelf en zijn plezier, en we zullen ook niet gauw de 'informatiedood' sterven, maar politiek gezien treft het beeld raak. Informatie en digitale data moeten niet ofwel geconcentreerd blijven in handen van enkele marktspelers, ofwel 'van iedereen' zijn. Ze moeten wel, een beetje zoals Valjeans brood, op een eerlijker manier (her)verdeeld worden.

Denk niet slechts binnen of buiten de markt, denk 'erboven'. Wat is juist voor ons, burgers?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234