Maandag 27/01/2020

Poortwachters van de moraal

Yamila Idrissi zetelt voor sp.a in het Vlaams Parlement.

"In veel Arabische landen is de seksualiteit een grote paradox. Men doet alsof ze niet bestaat en toch bepaalt ze alles wat niet wordt gezegd. Door haar verdringing wordt ze onontkoombaar." Een zin uit het stuk van Kamel Daoud dat gisteren in De Morgen verscheen, en die me deed denken aan mijn eigen ervaringen een paar jaar geleden in Syrië.

Ik heb een voorliefde voor moskeeën. De El Azhar-moskee in Caïro is mijn favoriet. De sereniteit, de spiritualiteit en de architectuur trekken me aan. Zo ook in Syrië, waar ik getuige was van de laatste mooie zomer voor de burgeroorlog uitbrak. Ik prijs me gelukkig dat ik het Rome van het Midden-Oosten nog in volle schoonheid heb mogen aanschouwen. Mijn hart bloedt als ik zie wat er van het land en zijn mensen is geworden.

Ik bezoek de Grote Moskee in Aleppo. Conform de gebruiken doe ik een wijde broek en tuniek met lange mouwen aan en bedek het hoofd. Toch ontstaat aan de ingang van de moskee een discussie met een grimmige man: ik mag niet binnen zonder abaja, een zwart gewaad. Mijn argumenten - 'Ik ben Marokkaanse en islamitisch opgevoed, ik weet hoe je je moet kleden bij een moskeebezoek' - doen niets af: "De abaja aan of je gaat niet binnen."

Ik zwicht, doe de abaja aan en zet mij in de schaduw van de zuilengang. Met mijn ogen gesloten en zonnebril op mediteer ik over het leven. Plots zie ik twee handen naar mijn keel grijpen, en spring verschrikt op: de man met het arendsoog had gezien dat een knoopje van mijn blouse los was, en vond dat ik de moskee bezoedelde met mijn vrouwelijkheid. Hij wordt net niet hysterisch. Wat een sereen en spiritueel bezoek moest worden, wordt een akelige ervaring.

Even later in Damascus bezoek ik de Omajjadenmoskee. Deze keer stap ik naar de man aan de ingang, ik ben vastbesloten om niet in discussie te treden en aan te doen wat ze mij aanbieden. Tot een Omar Sharif-lookalike met donkere ogen en met zwoele stem me vraagt: "Maar waarom wil een mooie vrouw als u een abaja aandoen?" Ik kijk verschrikt op en twijfel of ik het wel juist heb gehoord. De man begint openlijk met mij te flirten.

Eerst Aleppo, dan Damascus. De moraal van het verhaal: je kunt hier als vrouw niet winnen. Het zijn de mannen, de poortwachters van de moraal, die de regels bepalen. Zij vullen hun houding tegenover vrouwelijkheid en seksualiteit in zoals het hen uitkomt. Daarom is deze vaak dubbelzinnig en tegenstrijdig. "De seksuele ellende die daaruit voortvloeit, kan in absurditeit en hysterie ontaarden", schrijft Daoud. In Aleppo stoorde mijn vrouwelijkheid. In Damascus verleidde ze.

Het is ook aan ons vrouwen om de scheefgetrokken machtsverhoudingen tussen mannen en vrouwen bloot te leggen en niet lijdzaam toe te zien. Om een actieve rol in te nemen en de regels mee te bepalen. Zoals de onlangs overleden feministe en sociologe Fatima Mernissi het zei: "Het zijn vrouwen die de samenleving opbouwen. Weet je waarom? We hebben geen keuze. Ofwel hou je je mond en word je vernederd, ofwel doe je wat ik doe: je schreeuwt." Daarom is het hoog tijd voor vrouwelijke poortwachters.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234