Zaterdag 06/06/2020

Pools Nobelprijswinnaar Czeslaw Milosz overleden

In 1980 stond hij boven op de literaire Olympus, zaterdag stierf de Poolse dichter en Nobelprijswinnaar Czeslaw Milosz op 93-jarige leeftijd in Krakau.

Milosz werd in 1911 geboren in Litouwen. Hij studeerde rechten in Vilnius, waar hij zijn eerste gedichtenbundel, Drie winters (1936), publiceerde. Aanvankelijk schreef hij, net zoals Joseph Brodsky, traditionele, lyrische poëzie. Toen Litouwen in 1940 bij de Sovjet-Unie werd ingelijfd, trok Milosz naar Warschau en ging hij, door de oorlog, realistischer schrijven. Toen hij na de Tweede Wereldoorlog als cultureel attaché voor Polen werkte in New York en Parijs, brak hij met het communistische regime en vroeg hij politiek asiel aan in Frankrijk. Een moeilijke tijd voor de auteur, die in Polen van landverraad werd beschuldigd - zijn boeken werden er verboden - en in Frankrijk door rechtse Poolse inwijkelingen een communistische spion werd genoemd. In 1960 ontsnapte Milosz uit de Europese tang en verhuisde hij naar de VS, waar hij in Berkeley Poolse literatuur ging doceren.

Tot zijn bekendste werken behoren De geknechte geest (1953), een analyse van het stalinistische gezicht van het communisme, Geboortegrond (1959) en mijmeringen over zijn kindertijd in Het dal van de Issa (1955). Zijn poëzie kenmerkt zich door een gespleten houding tegenover het bestaan, die tot leven komt via een combinatie van individuele ervaringen en historisch perspectief, eenvoudig uitgedrukt in idyllische, apocalyptische beeldtaal.

Hoe ouder Milosz werd, hoe positiever van geest. In 1936, 25 jaar jong, schreef hij als een oude zwartkijker: "Dat was lang geleden. Nu is geen van hen nog in leven, / Noch de haas, noch de man die het gebaar maakte". Later wordt de donkere toon in zijn werk lichter. "Nu ben ik oud", gaf hij enige jaren geleden toe in een interview met NRC Handelsblad. "Ik vind het leven prettiger. Denk serener over de wereld. Ik zie de neiging van de Poolse bevolking om altijd over alles te klagen, maar ik heb daar zelf geen reden meer toe."

Tijdens zijn ballingschap groeide hij uit tot een prominente anticommunistische en - je bent een Pool of je bent het niet - katholieke dissident. Hij kreeg de Nobelprijs uitgereikt op het ogenblik dat in Polen arbeidersprotesten onder leiding van vakbondsbeweging Solidariteit het communistisch bestuur openlijk kritiseerden. Na de val van het ijzeren gordijn keerde de dichter terug naar Polen, waar hij tot op hoge leeftijd poëzie bleef schrijven en jonge schrijvers zoals Tomek Tryzna promoten. (WD)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234