Zondag 26/09/2021

AchtergrondIslam

Politieke islam uit Egypte: wat is de moslimbroederschap en wat betekent ze in België?

Een aanhanger van de moslimbroederschap in Egypte. Beeld REUTERS
Een aanhanger van de moslimbroederschap in Egypte.Beeld REUTERS

Een nota van de Staatsveiligheid ziet geen directe link tussen Ihsane Haouach en de moslimbroederschap, maar de suggestie alleen al leidde tot consternatie. Wat is de moslimbroederschap en wat stelt ze voor in ons land?

Voor zover geweten zou de nota van de Staatsveiligheid expliciet zeggen dat Haouach geen lid is van de moslimbroederschap, maar wel ooit contact had met moslimbroeders. Dat is niet zo vreemd, want hoogopgeleide moslims komen in ons land gemakkelijk in contact met organisaties uit die beweging, zegt Brigitte Marechal, die aan de UCL onderzoek doet naar de moslimbroederschap in Europa.

“De beweging is ooit opgericht door hoogopgeleiden, zoals dokters en advocaten, uit verzet tegen de koloniale bezetting van de Britten in Egypte.”

Geconfronteerd met de grote ongelijkheid combineerde oprichter Hasan al-Banna in zijn ideologie een sociale met een religieuze hervorming, via onderwijs en ontvoogding. Sinds de jaren 60 en 70 komen moslimbroeders naar Europa als politieke vluchtelingen.

“Hun profiel contrasteerde met dat van de veelal laaggeschoolde gastarbeiders. De moslimbroeders vormden daardoor een kleine, maar actieve minderheid, die zich wist te organiseren”, aldus Marechal.

In België zijn er verschillende organisaties gelieerd aan de moslimbroederschap, met in het verleden soms aanwijzingen van financiering uit de Golf. De Ligue des Musulmans de Belgique heeft vertakkingen in heel België en organiseerde tussen 2012 en 2015 jaarlijks een succesvolle beurs in Brussel.

Er zijn ook vrouwenorganisaties in België, zoals het European Forum of Muslim Women. Voor die vzw gaf Ihsane Haouach als sociaal ondernemer eind 2019 een workshop. Vorig jaar publiceerde EFOMW een interview met haar, waaruit een aantal uitspraken nu opnieuw bovendreven.

Ihsane Haouach tijdens een workshop voor European Forum of Muslim Women, november 2019. Beeld RV
Ihsane Haouach tijdens een workshop voor European Forum of Muslim Women, november 2019.Beeld RV

Haouach richtte met een van de vrouwen van EFOMW een eigen organisatie op, Les Cannelles, die moslima’s ondersteunt om hun recht op te eisen zichzelf te bedekken dan wel te tonen. In een weekendinterview in Le Soir zei Haouach nochtans dat ze de moslimbroederschap niet kende, “noch van dichtbij, noch van ver”. EFOMW is alvast niet open over de banden met de moslimbroederschap, net als de meeste gelijkaardige organisaties.

“De moslimbroederschap is altijd heel erg onderdrukt in Syrië en Egypte, waardoor er een angst is ontstaan om zich zo te noemen”, zegt de Nederlandse islamoloog Joas Wagemakers.

Geheim genootschap?

In Nederland was er vorig jaar een soortgelijk incident met Groen-Links-politica Kauthar Bouchallikht, die tot december 2020 vicevoorzitter was van FEMYSO, een jongerenorganisatie die deel uitmaakt van de beweging en daar evenmin open over is. Het geheime karakter kan zo op zich vervolging veroorzaken, door de suggestie van een geheim genootschap.

“Als je iemand in diskrediet wil brengen, noem je hem een moslimbroeder”, zegt Marechal.

In België zouden naar schatting een honderdtal personen een eed van trouw hebben gezworen aan de beweging, maar het ingewikkelde is, dat je ook zonder eed bij de beweging kan horen. En hun ideeën zijn zo wijdverspreid dat je eraan kan refereren, zonder het te beseffen. Wagemakers maakt een onderscheid tussen de moslimbroederschap als een effectieve organisatie in islamitische landen en de moslimbroederschap als beweging.

“In Europa gaat het om organisaties die soms helemaal niet met elkaar verbonden zijn, maar wel bepaalde basisideeën delen”, zegt Wagemakers. “Vergelijk het met de christendemocraten in België en Nederland: die wisselen wel ideeën uit, maar maken autonoom hun eigen keuzes.”

Gewelddadig extremisme is niet sterk gelinkt aan de moslimbroederschap, dat vooral via politieke weg wil wegen, al is er minstens een dubbelzinnige houding ten opzichte van terreur in Israël. Hun promotie van politieke islam lijkt alvast moeilijk verenigbaar met westerse democratieën. Tegelijk zijn er prominente moslimbroeders zoals de Fransman Tareq Oubrou met een sterk relativistische kijk op bijvoorbeeld het dragen van een hoofddoek.

“Er is geen helder programma”, zegt Marechal. “In de praktijk zijn de leden aangepast aan de samenlevingen waarin ze wonen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234