Donderdag 21/01/2021

'Politiek wil klimaat niet redden, dus moeten wij het maar doen'

Verblind door hun obsessie met Wilders vergeten Nederlandse politici de echte uitdagingen van de 21ste eeuw aan te pakken. Op de wereldvermaarde Technische Universiteit Delft maken studenten en docenten zich zorgen over de dode hoeken van het politieke debat.

De Technische Universiteit Delft is een stad op zich: 24.000 studenten, 4.700 docenten, tientallen moderne gebouwen omringd door groen. Dit instituut bracht naast Nobelprijswinnaars en astronauten ook de grondleggers van het elektronicaconcern Philips voort en vooraanstaande politici onder wie voormalig PvdA-leider Diederik Samsom. TU Delft staat bekend als een uitvinderswalhalla dat inzake lucht- en ruimtevaart en robotica aan de wereldtop staat.

Dat betekent dat nogal wat Delft-onderzoekers zich bezighouden met de grote uitdagingen die op ons afkomen: klimaatverandering, vervuiling en de automatisering van de werkvloer die wereldwijd miljoenen jobs zal kosten.

Net daarom hebben nogal wat studenten en researchers een vreemd gevoel bij deze verkiezingen. Het feit dat het hele land geobsedeerd is door de vraag hoezeer Geert Wilders zal scoren, vinden ze eigenlijk wereldvreemd. "De campagne gaat over bijkomstigheden", zegt Herman Russchenberg, hoofd van het TU Delft Climate Institute. "Over het allerbelangrijkste thema wordt helemaal niet gesproken, ook al is het bepalend voor onze toekomst. Ik heb het dan over de klimaatverandering en welke concrete maatregelen we de komende jaren moeten nemen om een catastrofe te vermijden.

Politici discussiëren non-stop over gezondheidszorg en de pensioenen. Dat vind ik niet terecht. Die zaken zijn eigenlijk prima geregeld in Nederland. Wat we zien is dat de oudere generaties momenteel hun eigen belangen aan het behartigen zijn. De belangen van de jeugd komen helemaal niet aan bod. Hen wordt van alles afgenomen. Met de veronachtzaming van het klimaat komt zelfs hun toekomst in gevaar. Zeker in een land als Nederland, dat onder de zeespiegel ligt en daardoor bijzonder kwetsbaar is voor klimaatverandering, zou dit toch een urgente discussie moeten zijn."

De politici mogen het klimaatdebat dan al voor zich uitschuiven, behoorlijk wat van Russchenbergs studenten zien het probleem wel degelijk op zich afkomen en zoeken volop naar wetenschappelijke oplossingen. Een aantal van hen is zelfs bezig met een ultiem reddingsplan voor de aarde, voor het geval dat de huidige maatregelen om de CO₂-uitstoot te verminderen, onvoldoende zijn. Bachelorstudenten van de faculteit luchtvaart- en ruimtevaarttechniek ontwierpen een onbemand vliegtuig dat in staat is om aerosol op een hoogte van 20 kilometer in de stratosfeer te verspreiden. Deze aerosolwolken moeten er dan voor zorgen dat een deel van de zonnestralen wordt afgeketst, waardoor de temperatuurstijging wordt verminderd.

"Dat onze studenten zich daarmee bezighouden is fascinerend en bewonderenswaardig, maar ook wel tragisch", zegt Russchenberg. "Want eigenlijk zijn ze een soort van ark van Noah aan het bouwen om hun generatie van de zondvloed te redden."

Een ontmoeting met deze studenten levert inderdaad een tegelijk meeslepend als verontrustend gesprek op. Enthousiast vertellen ze over hun plan om dagelijks 350 speciaal ontworpen vliegtuigen de stratosfeer in te sturen met telkens 35 ton aerosol aan boord. Bedoeling is dat alle vliegtuigen twee keer per dag opstijgen vanop zeven verschillende vliegvelden verspreid over de hele wereld. Op die manier moet per jaar vijf miljoen ton aerosol in de stratosfeer worden gebracht.

Operatie 'Red de planeet'

De studenten hebben al een model voor hun onbemand vliegtuig klaar. Ze berekenden ook de kosten van hun operatie 'Red de planeet': de aanloopkosten bedragen 90 miljard euro, de operationele kosten 10,4 miljard euro per jaar. "Acceptabele bedragen," zo leest het onderzoeksrapport, "gezien de kosten die de opwarming van de aarde met zich meebrengt".

"Kijk, we kunnen niet langer wachten op onze politici", zegt student Martin Janssens. "Dat risico willen we niet nemen. Ook tijdens deze verkiezingscampagne kunnen wij alleen maar vaststellen dat onze politici niet bezig zijn met concrete oplossingen voor de klimaatverandering. Ze voeren momenteel een struisvogelpolitiek en dat vinden wij verontrustend. Want er zijn steeds meer klimaatexperts die er van uitgaan dat we de minimale klimaatdoelen niet zullen halen en dat het absoluut noodzakelijk is om het aerosolproject uit te werken en een plan B klaar te hebben."

Janssens verwijst naar een recente doorlichting van de verschillende partijprogramma's, waaruit blijkt dat het klimaat amper aan bod komt. "Zelfs GroenLinks en de PvdA besteden er amper aandacht aan. Geen enkele partij heeft plannen op tafel om de doelstelling van een maximale opwarming van anderhalve graad uit het Parijs-akkoord te halen."

Studente Iris de Vries gaat ervan uit dat klimaatverandering nooit een wervend politiek thema zal worden. "Politici willen de volgende verkiezingen winnen en daarom concentreren ze zich vooral op kortetermijnthema's die de onmiddellijke belangen van kiezers dienen. Dat neemt niet weg dat ik extreem bezorgd ben over het klimaat. Hoe minder de politici over het klimaat zeggen, hoe bezorgder ik word."

De studenten waarschuwen wel voor de zware neveneffecten van de aerosoltechnologie. "Eigenlijk verspreid je zoiets als een gigantische vulkaanwolk boven de aarde", zegt de Vries. "Dit gaat de temperatuurstijging tegen, maar kan een versterkend effect hebben op andere klimaataspecten. Droge gebieden kunnen nog droger worden, hongersnoden lijken hierdoor onvermijdelijk. Ook systemen als de moessonregens kunnen worden verstoord. Je houdt dan wel de stijging van de temperatuur tegen, maar de gevolgen zijn behoorlijk drastisch."

Moed en wijsheid

Na afloop van dit gesprek zal docent Herman Russchenberg zeggen dat politici eigenlijk maar over twee kwaliteiten moeten beschikken om de klimaatverandering aan te pakken. "Moed en wijsheid. Je moet de politieke moed hebben om mensen uit te leggen dat de overheid zwaar moet investeren om de toekomst van onze kinderen en kleinkinderen te waarborgen. En je moet de mensen er ook van overtuigen dat het noodzakelijk is om te investeren in de kinderen van regio's buiten Nederland die het eerst zullen worden getroffen door de klimaatverandering."

Volgens Russchenberg kan het klimaatthema wel als een wervend politiek verhaal worden gebracht. "Kijk naar landen als Duitsland en Denemarken, waar politici voluit hun verantwoordelijkheid nemen en waar veel mensen best trots zijn op het vooruitstrevend klimaatbeleid van hun land. Ik zie veel burgerbewegingen en coöperatieven het voortouw nemen door gezamenlijk te investeren in groene energie. En ook grote bedrijven als Unilever nemen grote stappen. Ze moeten wel, anders stort hun hele businessmodel binnen enkele jaren in. Unilever is afhankelijk van landbouw, en als de klimaatopwarming steeds meer oogsten gaat vernietigen, zit Unilever met een probleem. De klimaatverandering tegengaan is makkelijker, leuker en populairder dan gedacht", zegt Russchenberg met een glimlach, maar hij meent het wel.

In die zin begrijpt Russchenberg niet goed waarom de politiek achterop blijft hinken. "De reden waarom zoveel Nederlandse kiezers de politiek momenteel beu zijn, is omdat onze leiders zich als managers en boekhouders gedragen. Ze lijken wel bang om met ideeën te komen. Terwijl ik weet dat mensen en zeker jongeren meer dan ooit snakken naar politici die een visie uitdragen, ook als het om het klimaat gaat."

Met dank aan de studenten luchtvaart- en ruimtevaarttechniek die deelnemen aan het klimaatproject van TU Delft.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234