Dinsdag 03/08/2021

Politiek in Bangladesh: de hand die neemt en de hand die slaat

Over een ding zijn de meeste Bengalezen het eens: hun politici deugen niet.

De kruidenier heeft jarenlang elke week 1.000 taka beschermgeld betaald aan een gangster. Sinds half oktober betaalt hij niet langer. In oktober is de regering met de operatie 'schoon hart' gestart. Het leger voert de controles uit die de politie niet aandurfde. Volgens sommige schattingen zijn tienduizend mensen opgepakt. Onder hen journalisten en politici. Meer dan veertig gedetineerden zijn in niet nader verklaarde omstandigheden om het leven gekomen.

Maar de winkelier weent niet om de verloren gaande vrijheden. Hij is blij dat de gangster eindelijk van zijn rug af is.

Kende hij hem?

"Eerst niet. Hij kwam bij alle winkeliers langs. Iemand weigerde te betalen. De volgende dag zat er een kogelgat in zijn deur. Hij betaalde meteen."

Bood de gangster bescherming?

"Niet eens. De winkels onder zijn zogenaamde bescherming werden evengoed overvallen. Je kon het beschouwen als een soort belasting."

De echte belasting ontduikt de winkelier. Het is eenvoudiger de belastingbeambte om te kopen dan te dokken. "Op den duur", geeft hij toe, "zit je met een systeem waarin iedereen iedereen bedot. De eigenaar vraagt te veel geld aan de chauffeur die met zijn riksja's rijdt, de chauffeur vraagt te veel aan zijn klanten, ik vraag te veel aan mijn klanten want ik moet wekelijks 1.000 taka beschermgeld betalen. En zo gaat het maar door."

Volgens een verslag van UNDP, de ontwikkelingsorganisatie van de VN, is Bangladesh het corruptste land ter wereld.

"De politici hebben het systeem nooit willen veranderen omdat zij er de grote begunstigden van zijn. De gangsters halen bij hen hun bescherming, de gangsters betalen de politici. Dat was althans wat de gangster in mijn buurt vertelde, en onze verkozene sprak het niet tegen. Die zei: aan de criminelen kan ik niet raken."

Op den duur was de criminaliteit niet langer beperkt tot de meer geciviliseerde soort. "Eerder dit jaar hoorde je verhalen over boefjes die iemand neerknalden om hem 50 taka te kunnen afpakken. Dagelijks las je over roofmoorden. De politie trad niet op, omdat die, denken we, net als de politici mee in het complot zat."

Een mensenrechtenactiviste, die niet ontkent dat de onveiligheid angstaanjagende proporties had aangenomen, vraagt zich af wat de legitimiteit is van de huidige halve uitzonderingssituatie. Een van de gevolgen ervan is dat ze niet langer bij naam geciteerd wil worden. Enkele van haar vrienden zijn al opgepakt. "Hoe lang kan dit soort halfslachtige toestand blijven duren, waarbij we niet weten hoeveel macht de politici hebben en hoeveel macht het leger? En hoe zal de politie later de stukken oppikken? Dit is een sterke motie van wantrouwen aan haar adres. Veel mensen vrezen dat de gangsters zullen terugkeren en nog inhaliger zullen zijn dan vroeger. En welke criminaliteit viseert het leger? Een terreuraanslag zoals die tegen de vier bioscopen van Mymensingh wordt niet verhinderd of opgehelderd."

De kritiek op de politici beperkt zich niet tot de corruptie. Hen wordt een verregaande principeloosheid verweten. "Op zich", zegt de activiste, "is het een half mirakel dat de religieuze partijen zo klein zijn gebleven. De niet-religieuze partijen zijn dermate onaantrekkelijk dat ik zelf uitkijk naar een alternatief."

Professor Enamul Haque (zie elders) begon warm en koud te blazen toen hij hoorde dat de religieuze partijen niet alleen in de regering geraakt waren, maar dat ze ministers leverden die tijdens de onafhankelijkheidsstrijd koudweg de kant van Pakistan hadden gekozen. "Zij rijden nu rond in een auto waaraan een vlagje van Bangladesh wappert."

Er heeft, zegt Haque, in dit deel van de moslimwereld, altijd een verdeeldheid bestaan tussen panislamisme en nationalisme. "Bij de onafhankelijkheid leek dit land resoluut voor het nationalisme te hebben gekozen. Pakistan had ons aangevallen onder het mom dat we slechte moslims waren, met als gevolg dat we voorgoed van het panislamisme genezen leken. Maar nu zitten de panislamisten opnieuw in onze regering. Niet omdat de grootste regeringspartij, de BNP, daar zo dol op is, maar omdat ze via deze coalitie de macht kon grijpen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234