Zondag 20/10/2019

Terrorisme

Politie zat El Bakraoui heel dicht op de hielen

► De politie stelt een perimeter in na de aanslagen in het metrostation Maalbeek, waar El Bakraoui zichzelf opblies. Beeld TT NEWS AGENCY

22 dagen voor de aanslagen in Parijs hield de federale politie een huiszoeking bij Khalid El Bakraoui, de latere kamikaze in metrostation Maalbeek. De speurders waren hem op het spoor gekomen als opdrachtgever voor een grote aankoop van kalasjnikovladers. Deze laders zouden zijn gebruikt bij de aanslagen in Parijs.

De redactie kon de hand leggen op een samenvattend pv dat beschrijft hoe El Bakraoui in de zomer van 2015 vrienden op pad stuurde om "zo veel mogelijk" laders voor kalasjnikovs (AK-47) te kopen. Speurders van de sectie anti-banditisme van de Brusselse federale politie vonden dat verontrustend. Charlie Hebdo lag nog vers in het geheugen.

De speurders tapten de telefoon van El Bakraoui, schaduwden hem en fotografeerden hem op 4 augustus 2015 in Laken tijdens een ontmoeting met een koper van de laders. Op 21 oktober 2015 volgde een huiszoeking bij El Bakraoui. Wapens werden niet gevonden, dus volgde geen aanhouding. Op zijn laptop troffen de speurders wel veel "oproepen tot jihad" en "foto's van gekende terroristen". Het pv zegt: "De grote meerderheid van de op Facebook gevoerde discussies gaat over aanslagen. De meeste opzoekingen op YouTube hebben betrekking op gezangen over de jihad."

Een ander pv beschrijft hoe de speurders reageerden op de ontdekking op de laptop. "Wij doen een beroep op onze collega Alain Grignard van de sectie terrorisme. Hij signaleert ons dat dergelijke consultaties wijzen op een zekere graad van radicalisering bij betrokkene". En daar stopt het. De sectie terrorisme trekt het dossier niet naar zich toe. En er wordt geen link gelegd met de broer van El Bakraoui.

Ibrahim, de oudere broer van Khalid, werd eind juni 2015 in het Turkse Gaziantep opgepakt omdat men hem ervan verdacht dat hij zich in Syrië wou aansluiten bij IS. Dat feit werd vanuit Turkije meegedeeld aan de sectie terrorisme.

Waarom gingen niet alle alarmbellen af? "Wij hadden in die periode al 120 mensen gearresteerd op verdenking van IS-sympathieën", zegt een hooggeplaatste bron bij de cel terrorisme. "In totaal volgden wij 500 mensen. Het was in die dagen niet uitzonderlijk dat mensen die wij beschouwden als 'klassieke criminelen' dweepten met IS. Integendeel, het was een hype."

Nochtans werd tijdens de huiszoeking bij El Bakraoui ook een jammer ontdekt, een in België verboden verstoorder van gsm-signalen. Het apparaat laat toe na te gaan of je wordt afgeluisterd. Een eerste poging tot uitbouw van een Belgische IS-terreurcel mislukte begin 2015 doordat de politie afluisterapparatuur had geplaatst in een safehouse in Verviers.

In de periode van de politie-actie tegen hem regelde El Bakraoui naast AK-47-laders vanaf 3 september ook de huur van safehouses voor de terreurcel in Charleroi en Schaarbeek. Eind oktober ging Khalid ondergronds. Om pas op 22 maart 2016 toe te slaan in metrostation Maalbeek.

Wet aangepast

Het lader-onderzoek lijkt een gemiste kans om de IS-cel voortijdig te stoppen. "Voor zover ik weet, is hier nooit in de commissie over gesproken", zegt Stefaan Vanhecke (Groen), ondervoorzitter van de Kamercommissie aanslagen. "De federaal procureur heeft in de commissie gezegd dat 31 in Parijs gebruikte laders in België zijn aangekocht. Meer details waren mij niet bekend."

In 2015 was de verkoop van laders voor (half)automatische wapens in België nog vrij. Justitieminister Koen Geens (CD&V) paste vorig jaar de wet aan.

Commissievoorzitter Patrick Dewael laat evenwel weten destijds wel op de hoogte te zijn gebracht van het laderdossier. "Dat is ter beschikking gesteld van de commissie", zegt zijn woordvoerder. "Er is toen besloten om dat niet in de commissie te bespreken. Er moest een selectie van te behandelen cases worden gemaakt. Het was ook niet onze taak om het gerechtelijk onderzoek over te doen."

Minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) reageert dat hij de grote lijnen van het dossier kent, maar niet de details zoals nu door De Morgen beschreven. Maar, zo laat hij via zijn woordvoerder weten, "we gaan het zeker verder bekijken".

Lees ook in Zeno hoe hij kon ontkomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234