Zondag 27/11/2022

seksueel misbruik

Politici willen verjaringstermijn seksueel misbruik verlengen: "Enkel dader heeft baat bij verjaring"

Justitieminister Koen Geens (L) en staatssecretaris voor Gelijke Kansen Elke Sleurs (R). Beeld Photo News
Justitieminister Koen Geens (L) en staatssecretaris voor Gelijke Kansen Elke Sleurs (R).Beeld Photo News

Moet er opnieuw gesleuteld worden aan de verjaringstermijnen voor seksueel misbruik? Na recente getuigenissen over historisch misbruik laait de discussie weer op. Staatssecretaris voor Gelijke Kansen Elke Sleurs (N-VA) is alvast gewonnen voor een verlenging van de verjaring. Justitieminister Koen Geens (CD&V) laat het onderzoeken.

Cathy Galle

Na lang discussiëren en het horen van tientallen getuigen en experts waren ze er destijds uit. De parlementaire commissie seksueel misbruik, opgericht na de golf van getuigenissen over misbruik in de kerk, vroeg vijf jaar geleden om de verjaringstermijn voor misbruik van minderjarigen op te trekken van tien naar vijftien jaar, beginnend op de dag dat het slachtoffer 18 jaar wordt. Wat ook zo gebeurde.

Maar na recente getuigenissen in de media laait de hele discussie weer op. Ook het verhaal van Dirk Segers, de voormalige directeur van de Koninklijke Balletschool in Antwerpen, vandaag in onze Zeno-bijlage, doet vragen rijzen bij de verjaringstermijn. De man werd als kind jarenlang misbruikt door jeugdauteur Gie Laenen maar hij kon die ervaringen en de immense innerlijke schade ook jarenlang wegdrukken. "Uit zelfbescherming", zegt hij daarover.

Tot het verleden hem finaal inhaalde en hij in 2011 helemaal instortte. Toen hij enkele jaren later eindelijk in staat was om een klacht in te dienen, kreeg Segers te horen dat zijn zaak verjaard was. Het besef dat zijn misbruiker nooit gestraft kan worden, richt bij Segers - intussen invalide verklaard - "een ravage aan".

De verjaringstermijn is veel te kort en zou eigenlijk helemaal niet mogen bestaan, menen Dirk Segers en zijn omgeving. Schaf die toch af. Het is een vraag die we de jongste tijd weer vaker horen. Maar verjaring afschaffen, voor welk misdrijf dan ook, is volgens juridische deskundigen helemaal geen evidentie. De verjaring is een van de basisprincipes van ons rechtsbestel en wil vooral beletten dat potentiële rechtszaken een eeuwig leven tegemoet gaan. Het concept van de verjaring, dat al bekend was in het Romeinse recht, wil vooral de rechtszekerheid veiligstellen. Een soort recht op vergetelheid voor de dader. Iemand die een misstap pleegt, moet daar niet de rest van zijn leven mee geconfronteerd worden.

Nooit stoppen, blijven doorgaan

Maar dat is nu net een redenering die in zaken van seksueel misbruik steeds minder aanvaard wordt, stelt ook Liesbet Stevens, adjunct-directeur van het Instituut voor de Gelijkheid van Mannen en Vrouwen en expert seksueel misbruik. "Er zijn daders die één keer een feit plegen en daarna nooit meer. Maar er zijn er ook die nooit stoppen en blijven doorgaan. Dat weten we ondertussen. We weten intussen ook welke immense schade zo'n misbruik bij de slachtoffers kan aanrichten. Vandaar dat die discussie over al of niet verjaring of eventuele verlenging van die termijnen altijd maar terugkomt. De inzichten zijn ondertussen veranderd."

Dat blijkt ook het geval binnen de politiek. Ook daar is de discussie over de verjaring van seksueel misbruik helemaal niet afgehandeld. Op aangeven van Karin Jiroflée (sp.a) en Nele Lijnen (Open Vld) keurden een maand geleden al alle partijen van meerderheid én oppositie in het federale parlement een resolutie goed met concrete aanbevelingen om seksueel geweld beter aan te pakken. Een van de elementen daarin is dat alle partijen de verjaringstermijn voor seksuele misdrijven willen 'heroverwegen'.

Over dat 'heroverwegen' lopen de meningen wel nog uiteen. Zowel Lijnen als Jiroflée vindt dat seksuele misdrijven, zeker die waarbij kinderen betrokken zijn, nooit zouden mogen verjaren. Voor Raf Terwingen (CD&V) is het antwoord helemaal niet zo eenvoudig. "We moeten het slachtoffer ook tegen zichzelf beschermen. Hoe langer men wacht, hoe moeilijker de bewijslast. Door de termijnen te verlengen of af te schaffen geef je het signaal dat een slachtoffer zo lang mogelijk kan wachten. We moeten daar toch mee opletten."

Dat is ook wat Kamerlid Sophie De Wit (N-VA) vindt. "Hoe graag we ook die mensen willen helpen, seksueel misdrijf onverjaarbaar maken of de termijnen nog meer optrekken is de oplossing niet. Je geeft hen er een vals gevoel van tijd door. Door gebrek aan bewijzen kan er een seponering of vrijspraak volgen. Dat is voor het slachtoffer verschrikkelijk."

We moeten die redenering net omdraaien, vindt dan weer Carina Van Cauter (Open Vld), destijds ondervoorzitter van de commissie seksueel misbruik. "Vraag uzelf eens af: wie dient de verjaring? Volgens mij enkel de dader. En ja, hoe langer men wacht, hoe moeilijker het te bewijzen is. Maar waarom moet je daarvoor alle daders tegen wie wél bewijzen te vinden zijn, zomaar vrijuit laten gaan? Want dat is wat nu gebeurt. En we mogen ook niet vergeten dat we ondertussen veel betere onderzoekstechnieken hebben, waardoor de bewijskracht ook bij oudere zaken stijgt."

Over één ding zijn alle partijen het wel eens: het is een pijnlijk en bijzonder moeilijk debat, maar het moet wel (opnieuw) worden gevoerd. Ook De Wit en Terwingen zeggen volmondig alle opties opnieuw te willen bekijken, met open vizier. Ook staatssecretaris voor Gelijke Kansen Elke Sleurs (N-VA) zegt de zaak erg ter harte te nemen. Ze is voorstander van een verlenging van de verjaringstermijnen. "Wie seksueel misbruikt is als kind, heeft vaak een heel verwerkingsproces nodig en haalt in realiteit de huidige verjaringstermijn niet altijd", zegt haar woordvoerder Jeroen Lemaitre. "Dan is het goed dat die termijnen verlengd worden. Hoe we dat het best doen, dat moeten we samen met justitieminister Koen Geens bekijken."

Minister Geens zelf laat weten dat hij in het kader van de modernisering van het strafrecht wel degelijk laat onderzoeken of verdere aanpassingen van de verjaringstermijnen voor seksueel misbruik zich opdringen.

"Als het lukt seksueel geweld strenger te bestraffen, verdient deze regering daarvoor krediet", schrijft opiniërend hoofdredacteur Bart Eeckhout in zijn standpunt.

Lees ook de getuigenis van danser Dirk Segers, die als kind verkracht werd door ex-jeugdauteur Gie Laenen: "Die weeë geur van Nivea vergeet ik nooit meer." (+)

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234