Zaterdag 16/10/2021

EuropaPolen

Polen legt omstreden tuchtkamer stil: ‘Als Europa niet ingrijpt, tast het haar eigen systeem aan’

Rechter Malgorzata Manowska bij de Hoge Raad in Polen heeft donderdagavond bekendgemaakt dat het werk van een omstreden tuchtkamer, waartegen de Europese Unie ernstige bezwaren heeft, voorlopig wordt stilgelegd.  Beeld EPA
Rechter Malgorzata Manowska bij de Hoge Raad in Polen heeft donderdagavond bekendgemaakt dat het werk van een omstreden tuchtkamer, waartegen de Europese Unie ernstige bezwaren heeft, voorlopig wordt stilgelegd.Beeld EPA

Polen lijkt Europa – een klein – stapje tegemoet te willen komen nu de voorzitter van de Poolse Hoge Raad de omstreden tuchtkamer drie maanden stillegt. Malgorzata Manowska vraagt de leden van de kamer geen nieuwe zaken aan te nemen.

Het probleem met de tuchtkamer, in 2017 opgericht om ‘slecht functionerende’ rechters aan te pakken, is tweeledig. De leden, politiek benoemd, komen uit de stal van de ultranationalistische regering onder leiding van de partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS). En de kamer pakt vooral rechters aan die kritisch zijn over de ondermijning van de rechtsstaat in het land.

De druk op Polen om deze tuchtkamer te sluiten groeit: drie weken terug oordeelde het Europees Hof van Justitie in Luxemburg dat de kamer niet voldoet aan de Europese standaard van onafhankelijkheid. Brussel stelde een deadline, 16 augustus, om tot sluiting over te gaan. Doet Polen dat niet, dan kan de Europese Commissie een dwangsom opleggen die mogelijk in de miljoenen loopt.

Manowska’s bekendmaking van donderdag valt te lezen als een kleine, voorzichtige stap in Europese richting. “Een gebaar van goede wil”, zegt Kees Sterk, hoogleraar Europese rechtspleging aan de Universiteit van Maastricht en kenner van de Pools-Europese ruzie. “Tot nu toe heeft Polen altijd alleen maar geëscaleerd.” Toch is de lucht volgens hem allerminst geklaard. De eis van het EU-Hof was sluiting, geen pauze. Voor dissidente rechters tegen wie een tuchtprocedure loopt, blijft de toekomst ongewis.

Tijd winnen

“Kijk je er met een juridische bril naar, dan is dit volstrekt onvoldoende”, vervolgt Sterk. “Ik denk dat de Europese Commissie haar eigen geloofwaardigheid op het spel zet als ze hier genoegen mee neemt. Als je niet ingrijpt, tast je je eigen systeem aan.”

Manowska geldt als trouw aan de lijn van de PiS-regering. Critici denken dat haar kamp tijd probeert te winnen. Polen hoopt 57 miljard euro aan steun te ontvangen (23 miljard als gift, de rest als lening) uit het Europese covidnoodfonds. Brussel zegt dat geld niet te willen overmaken zolang er zorgen over de rechtsstaat zijn. President Andrzej Duda verklaarde daarop dat er “wettelijke veranderingen” nodig zijn om de onafhankelijkheid van de tuchtkamer te garanderen. Ook premier Mateusz Morawiecki wordt tot de pragmatici gerekend.

Een tweede flank zinspeelt op escalatie. Minister van Justitie Zbigniew Ziobro, lid van een kleine coalitiepartner van PiS, zei vrijdag tegen dagblad Rzeczpospolita dat hij niet van plan is tegemoet te komen aan de “illegale chantage” door het Europees Hof van Justitie.

Binnen de rechterlijke macht is men er niet gerust op. Vorige week tekende een recordaantal van 3.500 Poolse rechters een oproep aan regering en Hoge Raad om te voldoen aan het vonnis uit Luxemburg.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234