Maandag 28/11/2022

Polen en Wit-Rusland op confrontatiekoers

Polen heeft woedend gereageerd op de aanhouding in buurland Wit-Rusland van een aantal Poolse journalisten en van functionarissen van de Poolse minderheid in Minsk. Warschau heeft 'ernstige gevolgen' in het vooruitzicht gesteld. De Wit-Russische president Loekasjenko wil blijkbaar tot elke prijs een 'Oekraïens scenario' vermijden.

Alexandr Loekasjenko, zowat de laatste stalinistische dictator op het Europese continent, is er als de dood voor dat in zijn land een beweging zou ontstaan als de Oranje Revolutie in Oekraïne en hij heeft er veel voor over om dat te beletten. Ook verslechterde relaties met Polen, waar dan weer een Wit-Russische minderheid woont.

Loekasjenko beschuldigt er de Poolse minderheid in Wit-Rusland van zijn gezag te ondermijnen en aan te sturen op zijn omverwerping, net zoals dat in Oekraïne en voordien in Georgië is gebeurd. Daarom heeft hij de campagne tegen de etnische Polen opgevoerd door een paar van hun leiders aan te houden.

Ze behoren tot de Unie van Polen in Wit-Rusland, een eerder culturele organisatie, en zijn veroordeeld tot gevangenisstraffen van vijftien dagen. Ze worden beschuldigd van 'illegale bijeenkomsten', een erg rekbaar begrip. De journalisten van hun kant zijn gewoon Poolse staatsburgers en werken voor de Poolse krant Gazeta Wyborcza, waarvan de voormalige anticommunistische dissident Adam Michnik hoofdredacteur is.

Warschau heeft bij monde van minister van Buitenlandse aken, Adam Rotfeld, onmiddellijk aangekondigd dat er zware vergeldingen zullen volgen. Hij zei dat Loekasjenko zijn macht blijkbaar bedreigd ziet, maar dat Polen daar niets mee te maken heeft. In Polen wordt al enkele maanden kritisch gekeken tegen het wispelturige optreden van Loekasjenko, die vorige week nog drie Poolse diplomaten het land heeft uitgezet.

Meteen stuurde Polen Wit-Russische diplomaten terug naar Minsk. Daar kwam dan weer direct een antwoord op van Loekasjenko: een delegatie van Poolse ministers mocht niet door het Wit-Russische luchtruim vliegen en moest uitwijken via Oekraïne. Nu wordt in Wit-Rusland vernomen dat de culturele verenigingen van de etnische Polen buiten de wet zouden kunnen worden geplaatst.

Loekasjenko schuwt geen middelen in het bestrijden van een democratiebeweging die zich op Oekraïne inspireert. De veiligheidsdiensten verhinderen culturele en religieuze feesten van de etnische Polen, die duidelijk de kop van jut zijn. De media zijn in staatshanden en dus gecensureerd, de staat beslist wat en waar studenten mogen studeren en de overheid domineert de economie.

Zelfs politieke moord wordt niet geschuwd: in juni werd een leidend lid van de Poolse minderheid - 400.000 op een bevolking van net geen 10 miljoen - op brutale en niet opgehelderde manier vermoord. De KGB - zo heet de geheime dienst in Wit-Rusland nog altijd - probeert naar verluidt Polen te rekruteren als medewerker om ze des te makkelijker te kunnen chanteren. Er is minstens één geval bekend van een journaliste die in een psychiatrische instelling werd opgesloten.

De etnische Polen in Wit-Rusland hebben inderdaad goede contacten met de jonge democratieën Letland, Litouwen, Polen - alle drie EU-lidstaten - en met Oekraïne, een kandidaat EU-lid en thuisland van de Oranje Revolutie eind vorig jaar. Het was vooral Alexander Loekasjenko, geholpen door zijn Russische collega Vladimir Poetin, die toen scherp van leer trok tegen de democratiebeweging in Kiev .

Loekasjenko laat zijn staatstelevisie regelmatig omroepen dat 'Polen de vijand nummer één van Wit-Rusland is' en wil dat door zijn jongste houding extra benadrukken. Hij heeft begin deze week verklaard dat Poolse diplomaten er alleen op uit zijn 'de Wit-Russische staat te destabiliseren', wat Warschau uiteraard ontkent.

Minister Adam Rotfeld heeft al één maatregel onthuld. "Wie deelneemt aan de vervolging van de Poolse minderheid in Wit-Rusland mag Polen niet meer binnen en wij zullen onze collega's EU-leden vragen bij hen hetzelfde te doen." (FS)

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234