Maandag 29/11/2021

'Polar lows': wintermonsters op kousenvoeten

Leuven

Van onze medewerker

Dirk Hostens

Wie in het begin van februari vermoedde dat Koning Winter al definitief naar huis was teruggekeerd, komt bedrogen uit. Zogeheten polar lows, venijnige sneeuwdepressies die even snel afsterven als ze ontstaan, zetten zelfs meteorlogen op het verkeerde been.

Toen de wind in het begin van de week steevast uit het noorden begon te waaien, was de kans al groot dat het hier zou gaan sneeuwen. Het KMI voorzag al enkele dagen fikse sneeuwbuien, maar het bepalen van de hoeveelheden blijft altijd last minute-werk. Zo kwam het dat Vlaanderen gisterochtend min of meer verrast werd door de intensiteit van de sneeuwval. De sneeuwzone had het vooral gemunt op het centrum van het land. Op de lijn Antwerpen-Leuven-Luik lag hier en daar meer dan 15 cm verse sneeuwpret.

De booswicht die verantwoordelijk was voor de sneeuw, wordt in meteorologische kringen een 'polar low' genoemd: een kleine venijnige sneeuwdepressie die boven het warme Noordzee-water ontstaat. Letterlijk vertaald gaat het om een lagedrukgebiedje dat zich ontwikkelt in koude polaire lucht. Omdat het sneeuwgebied over het warme zeewater strijkt, neemt het nog meer sneeuw op en begint de luchtdruk te dalen. Polar lows zijn niks bijzonders voor de kustbewoners van Noorwegen, Schotland en Denemarken. Af en toe slaagt het sneeuwmonster erin om verder zuidwaarts te stoten en tot de Kanaalzone te geraken. Omdat de buien zich rond de kern verzamelen, is er op het satellietbeeld een wolkenwervel met een typisch oog te zien. Het oog is een onbewolkt gebied in het centrum van de depressie, dat tevens kenmerkend is voor tropische orkanen. In het beginstadium ligt de bewolking van het polar low als een krul in de koude lucht. Bij een 'volwassen' polar low spelen sneeuwbuien een rol bij het in stand houden van het weersysteem. Op het satellietbeeld is dan meestal een duidelijke wervel zichtbaar, soms ook met een oog. Polar lows zijn dus in feite kleine orkaantjes die door het venijnige windveld de eigenschappen krijgen van een volwassen orkaan. Omdat het systeem vaak goed ontwikkelde cumulonimbuswolken meedraagt, zorgt dit soms voor de eigenaardige combinatie 'sneeuw met onweer'. Polar lows blijken altijd een voorkeur te hebben voor het westen en midden van het land. De sneeuwstormen vormen zich bovendien razendsnel en verdwijnen ook weer gemakkelijk. Zodra ze verder landinwaarts trekken, verliezen ze aan energie en sterven de buien uit, net zoals de orkanen in de subtropen. Weerdiensten zijn zich daarvan bewust, maar zien zo'n sneeuwstructuur te laat op de weerradar verschijnen. Dergelijke systemen brengen weermannen dus constant aan het blozen: zoiets kúnnen ze gewoon niet zien aankomen.

Voor het weekend voorspellen de weerdiensten nog meer sneeuw. Vooral op zaterdagmiddag zou een tweede arctische aanval op Vlaanderen komen. Een herhaling van dit scenario met de vorming van een polar low is dus niet ondenkbaar, alleen is de hamvraag welke streek deze keer het hardst getroffen zal worden. Eén raad: houd de sneeuwschop - en het fototoestel - al maar klaar.

Vanavond opnieuw kans op hevig 'sneeuw-onweer'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234