Maandag 25/05/2020

Pol Pot en Ta Mok ontsprongen de dans

Verschillende Rode Khmerleiders zullen nooit meer terecht staan, onder wie wijlen Rode Khmerleider Pol Pot en legerleider Ta Mok. Toch is de zitting die vandaag begint voor hen een postuum proces, dat Cambodja moet toestaan om zijn verleden te verwerken.

Cambodja's nachtmerrie begon kort nadat Pol Pot en zijn Rode Khmer de hoofdstad Phnom Penh hadden ingenomen, op 17 april 1975. Aanvankelijk werden zijn zwartgeklede milities door de burgers met open armen onthaald, want iedereen hoopte op het einde van de burgeroorlog. Daarin was Pol Pot (echte naam: Saloth Sar) leider van de communistische guerrilla, die onder de bergvolkeren had gerekruteerd om te vechten tegen het toenmalige regime, dat de VS en diens oorlog in buurland Vietnam steunden.

Pol Pot, die toen ongeveer 50 jaar moet zijn geweest, begon in 1975 een van de gewelddadigste sociale experimenten uit de geschiedenis van de mensheid. Pot streefde een utopie van radicaal egalitarisme na waarin geld werd afgeschaft, bezittingen verbannen en privé-eigendom werd vernield in het voordeel van de plattelandsstaat.

Steden en gemeenten werden geëvacueerd. Iedereen werd gedwongen op het veld te werken. Het 'Jaar Nul' werd ingesteld. In enkele dagen tijd daalde het inwonertal van Phnom Penh, een stad aan de oevers van de Mekongrivier, van 2 miljoen naar 25.000. De centrale bank werd opgeblazen. Auto's werden op de luchthaven op een grote hoop gegooid, als een monument tegen moderniteit.

Daarna moordde Pot de intelligentsia uit. Mensen met brillen, mensen die een vreemde taal spraken, mensen met zachte handen, allemaal werden ze als 'opgeleiden' of 'bourgeois' bestempeld. Als aartsvijanden van Pol Pots 'plattelandsrevolutie' werden ze gebrandmerkt, in gevangenissen als S-21 gefolterd tijdens ondervragingen over hun 'contrarevolutionaire leven' en geëxecuteerd. Cambodja werd onder Pol Pots bewind één groot concentratiekamp. Naar schatting 1,7 miljoen mensen, een kwart van de bevolking, stierf van honger, ontbering of werd terechtgesteld. Vandaag worden nog altijd massagraven ontdekt. In totaal telt Cambodja naar schatting 20.000 verschillende 'Killing Fields'.

Pol Pots bewind eindigde in 1979, toen het Cambodjaans verzet een alliantie sloot met de Vietnamese troepen om de Rode Khmer omver te werpen. Pot en een groot deel van zijn troepen trokken zich terug op de Thais-Cambodjaanse grens, waar hij in in Along Veng een nieuw hoofdkwartier stichtte en een burgeroorlog begon die tien jaar zou duren.

Nadat Pol Pot de moord op een loyale medestander had bevolen, werd hij berecht door een 'volkstribunaal' van zijn eigen collega's en tot een levenslange celstraf veroordeeld. Kort daarna stierf hij op zijn bed, op 15 april 1998.

Idem dito: Ta Mok, legerleider

Niet alleen Pol Pot ontsnapte door zijn dood aan een proces. Zijn legerleider Ta Mok stierf op 21 juli 2006, nog voor hij werd berecht, in zijn cel van het gemengde Cambodjaans-VN-tribunaal.

De voormalige boeddhist Chhit Choeun, alias Ta Mok, ging bij de Rode Khmer na een eerdere carrière in het verzet tegen de Franse en Japanse bezetters, en de Cambodjaanse Communistische Partij. In de Rode Khmer hield hij belangrijke militaire functies, waaronder commandant van het landleger in 1977. Als partijsecretaris voor de zuidwestelijke zones leidde hij grootscheepse zuiveringen. Onder meer in het district Angkor Chey zou hij 30.000 mensen hebben laten ombrengen.

Hij werd op 6 maart 1999 gearresteerd in Thailand, land waarmee hij decennialang en tot zijn arrestatie handel dreef. (MR)

Man die 1,7 miljoen doden maakte stierf tien jaar geleden

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234