Dinsdag 30/11/2021

Poke the German

Wie niet begrijpt dat muziek van stilte leeft, maakt geen humor in me los

Al vaak heb ik me voorgenomen het eens uitgebreid te hebben over beleefdheid - of het gebrek eraan - bij het klassiekemuziekpubliek. Het zal om verschillende redenen bij een voornemen blijven.

Eén: mijn aandrift is pure ergernis, er is geen greintje antropologische interesse mee gemoeid. Dat leidt nooit tot goede kopij, al is een column er naar men zegt voor gemaakt.

Twee: er is al onnavolgbaar goed over geschreven door Julian Barnes in zijn bundel kortverhalen The Lemon Table. In Vigilance (letterlijk waakzaamheid, maar vaak gebruikt in vigilance committee, officieuze en dus twijfelachtige burgerwacht) beschrijft hij zo doeltreffend dat het alleen maar autobiografisch kan zijn, de ergernis over het kuchende, hoestende, pratende, te laat komende en desnoods telefonerende hoopje parvenu's dat een niet onbelangrijke minderheid vormt in veel concertzalen. Maar hij gaat verder: wat begint met de teaser "It all started when I poked the German", eindigt met fysiek geweld. Barnes steekt de draak met zijn eigen ergernis. Dat vooral maakt zijn verhaal buiten de herkenbaarheid om zo sterk, maar ik ben er jammer genoeg geniet toe in staat.

Wie niet begrijpt dat muziek van stilte leeft, maakt geen humor in me los. Barnes over de hoesters: "Mensen laten blijkbaar geen scheten in Mozart. Ik heb het tenminste nog nooit gehoord, u wel? Ik denk nochtans wel dat ze het doen. Wat deels mijn punt is: als je het ene eind kunt onderdrukken, waarom dan niet het andere? Naar mijn ervaring word je aan beide kanten zowat even sterk gewaarschuwd. Maar over het algemeen laten mensen niet ongebreideld scheten in Mozart. Blijkbaar houden de laatste korstjes beschaving die ons van de definitieve barbarij scheiden stand."

Overstatement en hilariteit, maar zelf ben ik nog niet toe aan catharsis.

Ik overdacht de kwestie nog eens uitgebreid toen ik vorige week het slotconcert van de Elisabethwedstrijd bezocht. Eerst werd ik door iemand van de wedstrijdstaf mild op de vingers getikt vanwege een misschien onheuse opmerking over het wedstrijdpubliek die in een van mijn finalebesprekingen was geslopen. Vervolgens moest het concert beginnen, zag ik een dure dame met een glas champagne in de hand haar plaats op een van de eerste rijen zoeken, bleef er tot een halfuur na aanvang volk aankomen. Kreeg het orkest amper genoeg stilte om te stemmen, was voor sommigen zelfs het middendeel van Ravels pianoconcerto niet mooi genoeg om het ventileren van de indrukken tot straks te laten.

Nogmaals: in Brussel zijn de zaken stilaan zo ver uit de hand gelopen dat een revolutionair beleid nodig is. Na acht uur komt er niemand meer voorbij de desk. Ouvreuses zijn er ondanks hun naam om te sluiten. Desnoods zijn er stewards die al te luidruchtige mensen vriendelijk opvoeden. Artiesten kunnen zoals András Schiff, die ooit vijf minuten het podium verliet tot er stilte heerste, mee sensibiliseren. Alleen zo beseffen de grootste idioten misschien dat de avond niet om hen draait. En alleen zo blijven de echte luisteraars naar de zaal komen.

Overigens bleek maandagavond Anna Vinnitskaja met Sjostakovitsj' eerste concerto de terechte winnares van dit jaar. En werd opnieuw duidelijk dat de verwachte winst voor Mangova, ondanks haar schitterende vingers, muzikaal niet de beste zaak zou zijn geweest. Zoals iemand het geestrijk uitdrukte: "Ik heb niks tegen maniërisme, maar dan kan het maar beter Italiaans van aard zijn."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234