Maandag 21/10/2019

Pohlmann & Calvo

Joachim Pohlmann is woordvoerder van Bart De Wever (N-VA) en schrijver. Zijn wisselcolumn met Kristof Calvo (Groen) verschijnt op vrijdag.

`Batman is a conservative's wet dream. Fuck Batman.' Dat antwoordde de komiek Reginald D. Hunter ooit in Have I Got News For You op de vraag of hij de nieuwe Batman-film ging zien. Niet dus. En wel omwille van zijn politieke overtuiging, die botste met deze van de Caped Crusader.

Ik heb al die films gezien. Uiteraard. Ik was als kind van de eighties zowel getuige van de gigantische hype rond de eerste Batman-verfilming als slachtoffer van de toen ongeziene branding campagne die ermee gepaard ging. Ik sliep in een Batman-pyjama, onder Batman-lakens met een Batman-beer.

Mijn band met Batman ging echter verder dan de drang om alles te kopen waarop een vleermuislogo prijkte. Ik identificeerde mij met hem. Meer dan Superman of een Mutant Ninja Turtle, wilde ik hem zijn. Al kon ik nooit zeggen waarom. Tot Hunter. Want hij heeft een punt: Batman is een rechtse zak.

Ik heb het dan niet over de campy Batman van Adam West uit de jaren 60, maar over de Dark Knight uit de graphic novels van Frank Miller en Alan Moore. Dat is de Batman die wij vandaag - dankzij de films van Christopher Nolan - kennen: de sinistere, getormenteerde vigilante.

Afgezet tegen zijn pendant Superman, valt de politieke oriëntatie van Batman pas echt op. Superman is een moreel onkreukbare egalitarist. Een oppermachtig buitenaards wezen dat zichzelf neerhaalt om op te gaan in de massa. En een journalist dan nog, een linksere professie is amper denkbaar.

Batman is daarentegen moreel ambigu. Hij beseft dat hoogdravende principes geen partij zijn voor onberekenbare vijanden. Om goed te doen, moet hij vanuit de duisternis het Kwade verslaan. Die dualiteit van Batman wordt door zijn nemesis The Joker ook voortdurend uitgebuit.

Bovendien wil Batman allesbehalve een gelijke zijn. Hij streeft ernaar om als gewone sterveling boven de massa uit te rijzen. Als Bruce Wayne - zijn ware identiteit - is hij een ondernemer die zich beweegt in de jetset, als Batman is hij een symbool dat moet inspireren en verenigen.

Die Wayne is overigens onmiskenbaar een kapitalist met een multinational die onderdeel is van het militair-industrieel complex. Niet dat hij zijn bedrijf zelf leidt; de weelde is overgeërfd kapitaal. Wayne Manor - het ouderlijke huis in Engelse landelijke stijl - ademt dan ook vergane tijden uit, inclusief butler.

Dat rustieke domein bevindt zich in een voorstad van Gotham City, een absoluut hellegat waarvan je je afvraagt waarom überhaupt iemand er wil wonen. De maffia is alomtegenwoordig, ambtenaren en politici zijn corrupt of incompetent en de politie is laf en omkoopbaar.

De overheid wantrouwen is een noodzaak als je als eerzame burger wil overleven in die stadsjungle. Het contrast met Supermans Metropolis kan niet groter zijn. Daar is het leven aangenaam in een welvarende en bruisende stad die van buitenaf bedreigd wordt. In Gotham is de stad zelf het gevaar.

Batmans uitgangspunt is kortom pure Nietzsche. Als het recht niet bestaat, moet men machtig genoeg zijn om rechtvaardigheid af te dwingen. Rechtschapenheid zonder kracht is niets meer dan het Grote Gelijk. 'Superman' klinkt misschien Nietzscheaans, maar Batman is de zuivere Wille zur Macht.

Alan Moore heeft zich steeds tegen die interpretatie verzet; Frank Miller geeft tegenwoordig openlijk toe dat hij rechtse propaganda maakt. Voor wie 300 - 'This ... is ... SPARTA!' - gezien heeft, zal dat geen verrassing zijn. Rechtse homo-erotiek, dat is evenwel iets voor een andere column.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234