Maandag 21/10/2019

Pohlmann&Calvo Wikiality

Joachim Pohlmann is woordvoerder van Bart De Wever (N-VA) en schrijver. Zijn wisselcolumn met Kristof Calvo (Groen) verschijnt op vrijdag.

'Woordvoerders worden betaald om te liegen', liet een gerenommeerd journalist zich eens ontvallen. Hetzelfde wordt gezegd over journalisten. Door anderen, niet door mij. Ik zou dat oordeel niet durven te vellen over de scribenten van dit dagblad. Noch zij over mij, vermoed ik.

Anderen zullen daarover ongetwijfeld een afwijkende mening op na houden. We leven nu eenmaal in tijden van post-truth politics en Lügenpresse waarin mijn theorie dat het hele politieke debat om een glas water draait, op losse schroeven komt te staan.

Inderdaad, een glas water. En dat glas is een objectiveerbaar feit. Het is gemaakt van kwarts, silicium of kristal - met een gewicht, hoogte en diameter - en heeft een capaciteit van 25 centiliter. Voor 12,5 centiliter is het gevuld met de vloeistof H2O en een residu aan mineralen, sulfaten en chloriden.

Er is een meetbare atmosferische druk, viscositeit en densiteit. Er is een hydrostatische druk en een verdampingswarmte. Kortom, hele jaargangen van Nature kun je volpennen over het wezen van dat glas. Maar op één vraag zul je nooit een antwoord krijgen: is het halfvol of halfleeg?

Dat is immers een kwestie van interpretatie. Hoeveel studies je ook naar mijn kop smijt, geen enkele zal mij overtuigen een halfvol glas te zien als ik een halfleeg glas zie. En dat maakt van de inhoud van het glas een kwestie van politieke aard: het tegendeel is altijd perfect intellectueel argumenteerbaar.

Het water overgieten in een kleiner glas of een ondoorzichtige beker, of er een deksel op zetten om verdamping tegen te gaan, zal niet helpen. Wat je ook doet, het zal steevast discussie opleveren omdat het conflict onoplosbaar is. De objectieve werkelijkheid is voor de mens immers onkenbaar.

We kunnen de werkelijkheid wel analyseren en beschrijven, maar nooit echt doorgronden. De werkelijkheid zoals ik die zie, is mijn interpretatie van de werkelijkheid. En echt zekerheid over de correctheid daarvan, kan ik nooit geven. Die twijfel, dat is de essentie van onze democratie.

Als er geen definitief antwoord is, moet het volk kiezen tussen de verschillende ideeën over de realiteit aan de hand van zijn wisselende ervaring ervan. Over de feiten bestond tot voor kort evenwel een consensus: er is een glas en er is water. Vandaag wordt zelfs dat gecontesteerd.

'Er is geen glas' of 'er is geen water', hoor je steeds vaker. En dan komen we bij wat Steve Colbert een decennium geleden 'Wikiality' doopte: realiteit begint te functioneren als Wikipedia. Als genoeg mensen vinden dat iets waar is, wordt het dat ook.

Volgens 50 + 1 is er geen glas? Wel, dan is er geen glas. Punt. Het is geen waarheid, het is truthiness. 'A reality we can agree on', zoals Colbert het samenvatte. Hij populariseerde de voorspelling van die andere grote komieke criticaster van de moderne tijd, Friedrich Nietzsche.

Die voorzag dat bij de voltooiing van het nihilisme het tegenovergestelde van de waarheid niet langer de leugen zou zijn, maar waarachtigheid. Als je gelooft in wat je zegt, kan het geen leugen zijn. Dus als je er in slaagt om jezelf te overtuigen van je eigen waanbeelden, hoef je nooit meer te liegen.

Zover is het nu. Het nihilisme heeft zijn zenit bereikt. Feiten zijn finaal onderdeel geworden van het alom heersende relativisme. Het heeft eigenlijk nog lang geduurd. Mijn advies is om pas iets te geloven als u het met uw eigen ogen hebt gezien. En dan nog. Want deze column lijkt toch verdacht waarachtig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234