Vrijdag 21/01/2022

Podium u 24ste Oerolfestival verenigt theater en natuur

Victoria trekt rond met een nomadisch kunstenaarsdorp, Theater Tol liet zich inspireren door Costa Ricaanse koffie

Te land, ter zee en op een duinrug

Vandaag start het 24ste Oerolfestival. Dan wordt het Waddeneiland Terschelling weer overspoeld door fietsende theaterbezoekers die het 30 kilometer lange eiland (waarvan amper 15 kilometer bewoond) rondzwerven op zoek naar Griene Polle of Dennewal. Nee, dat zijn geen namen van toverkollen maar wel aanduidingen voor een open plek in het bos of een duinrug. Want Waddeneilandbewoners lezen er de natuur zoals stadsbewoners een stratenplan. In totaal betreden meer dan 55 theatergroepen, 40 straattheateracts en bijna 60 bands en dj's de podia van Oerol. Daaronder ook het Gentse theaterhuis Victoria en het Antwerpse Theater Tol.

Terschelling

Van onze medewerkster

Liv Laveyne

Het centrale thema van Oerol 2005 is de 'eindeloze deining': van de rimpels in de zee tot de wind die golven strijkt in het helmgras. Dat voortdurende in beweging zijn toont zich ook in de openingsvoorstelling A-Tipis, een nomadisch kunstenaarsdorp ontsproten aan de geest van Dirk Pauwels, directeur van het Gentse theaterhuis Victoria. "Dirk speelde al langer met het idee om een project te realiseren rond hedendaags nomadisme", zegt Hilde Teuchies van Victoria. "Hij wilde kunstenaars onverwachts laten opduiken in de stad en publieke interventies doen zonder dat vooraf aan te kondigen. Van dat toevalsaspect zijn we om praktische redenen afgestapt, maar het project is inmiddels wel uitgebreid naar een internationale samenwerking met onder meer het Britse productiebureau Forma, dat gespecialiseerd is in nieuwe media en waarmee we ook samengewerkt hebben voor de tournee van onze productie Ubung."

A-Tipis bivakkeert op het uiterste puntje van het bewoonde gedeelte van Terschelling: in Oosterend op een duinrug genaamd Elvis' Plak. "De programmatoren van Oerol nodigen hun artiesten vooraf altijd uit om een geschikte locatie te zoeken", zegt Teuchies. "Eerst wilden we ons op het weidse strand installeren, maar dat vonden we uiteindelijk toch te overweldigend. De schoonheid van de natuur, daar kun je met een kunstwerk moeilijk tegen optornen." Het nomadische kunstenaarsdorp trekt na Oerol verder door Europa naar het Parijse futuristische Parc de la Vilette en het volkse Keizerspark in het Gentse Ledeberg. Oorspronkelijk zou ook de Brusselse Beursschouwburg meedoen, maar daar werd om praktische redenen afgehaakt.

A-Tipis is een ontmoeting tussen theater en beeldende kunst. Aan het project nemen acht kunstenaars en kunstcollectieven deel, onder wie vier Vlamingen. Zij interpreteren het hedendaagse nomadisme op heel diverse manieren. Ingenieur Wouter Decorte maakt een mechanische dauwdruppel in navolging van zijn woonmodules. Hij werd door Victoria gevraagd vanwege zijn eigenzinnige kijk op wonen. "Decortes ontwerpen zijn vaak een combinatie van modules. Een huis groeit bij wijze van spreken mee met de mens. Als kind begin je met één module, heb je een partner dan voeg je twee modules bij elkaar en komen er kinderen dan komen er nog modules bij", verduidelijkt Teuchies.

"Aarich Jespers, muzikant bij onder meer Zita Swoon, creëert een inklapbare ruimte. Als je de tent openritst, valt de binnenruimte weg. Sophie Nys onderzocht de fragiliteit van onze vaste woningen. Haar omgekanteld huis Ma cabane refereert aan natuurrampen zoals de tsoenami." De Gentse kunstenaar David Neirings maakte Airport 72, een mobiele luchthaven. "De hedendaagse nomaden zijn zakenlui. Per jaar brengen ze meer tijd door in luchthavens en vliegtuigen dan bij hun familie. Heel hun huis zit bij wijze van spreken in hun koffertje, de foto's van de kinderen incluis", zegt Neirings. Hij bouwde een luchthaven uit canvas van 8 bij 4 meter met aan de buitenzijde een landingsbaan van 30 meter. "Het doet een beetje denken aan die illegale in der haast opgetrokken luchthaventjes die in Colombia voor cocaïnesmokkel dienen."

Ook het Antwerpse Theater Tol vond inspiratie in Latijns-Amerika. Het ging de geur van verse koffie achterna tot in Costa Rica. Eind 2004 maakte het gezelschap op uitnodiging van ngo Vredeseilanden een theaterstuk samen met het lokale circustheater Los Magos del Tiempo (de tovenaars van de tijd) uit San José. In het kader van de Fiesta Agroecológica, georganiseerd door de Costa Ricaanse partnerorganisaties van Vredeseilanden, toerden ze door het land. Ze zochten niet de veiligheid van de zaal op, maar speelden op markten tussen de fruit- en koffiehandelaars.

"Corazón de café ofwel Het hart van de koffie is een voorstelling over een koffieboer die naar de markt trekt en er een circusgezelschap ontmoet", zegt Lot Seuntjens van Theater Tol. "De voorstelling is een mix van West-Europese en Centraal-Amerikaanse cultuur. De warme sfeer, kleuren en muziek refereren aan Costa Rica, maar ook het typische Tol-gevoel zit in de voorstelling."

Wat dat dan precies is, het Tol-gevoel? "Beeldend theater met veel humor. We willen geen loodzware voorstelling brengen maar associatieve zinnenprikkelende beelden met de bedoeling kunst en cultuur dichter bij elkaar te brengen." In Costa Rica bezocht Theater Tol de plantages van de boeren en volgde het gezelschap het hele proces van de rode besjes van de koffieplant tot het schenken van de koffie. "Veel boeren zijn er overgeschakeld op biologische teelt omdat ze zwaar ziek werden van de chemicaliën. Het blijft evenwel hard labeur voor die boerenfamilies."

In augustus spelen Theater Tol en Los Magos del Tiempo de volledige voorstelling op de Zomer van Antwerpen, op Oerol beperken ze zich tot fragmenten. "Terschelling is één groot podium", aldus Seuntjens, die al vroeger te gast was met Theater Tol op het festival. "Locatietheater is niet zoiets als 'we komen aan en we zien wel waar we ons ding doen'. Een plek moet je inspireren. De natuur creëert mee de sfeer. Op Terschelling heb je een enorme diversiteit aan natuur: dennenbos, duinen, strand, kleine meertjes. Sommige voorstellingen spelen er bij dag en dauw als de mist nog over het eiland hangt, andere voorstelling creëren gaandeweg een intimiteit terwijl de zon ondergaat en het donker wordt in het bos. Elke voorstelling is er anders: soms is het volle maan, soms bewolkte hemel." Of het zijn de muggen die een gevoel van samenhorigheid tussen makers en publiek creëren.

Het Oerolfestival start vandaag en loopt nog tot 19 juni op Terschelling. Info: www.oerol.nl.

A-Tipis nog te zien van 24 juni tot 3 juli in Parc de la Vilette (Parijs) en van 20 tot 24 juli in het Keizerspark in Ledeberg in het kader van het Internationaal Straattheater Festival tijdens de Gentse Feesten (Gent). Info: www.victoria.be.

Corazón de café nog te zien van 22 tot 25 juni op het Internationaal Festival Utrecht en van 4 tot 21 augustus op de Zomer van Antwerpen. Info: www.theatertol.com.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234