Zondag 13/06/2021

Plundert Van Dis weer?

De Leidse hoogleraar Frits van Oostrom (bij het grote publiek bekend van zijn biografie Maerlant) zocht prominente Nederlanders aan voor Historisch Tableau, een boek over het belang van de klassieke, historische schoolplaat.

De wat ouderen onder ons zullen zich ongetwijfeld de grote, prachtige schoolplaten herinneren die, voornamelijk tijdens de lessen vaderlandse geschiedenis, in het klaslokaal werden opgehangen en een historisch tafereel of een belangwekkend geschiedkundig moment plastisch uitbeeldden: het atelier van Rubens, de strijd van de Oude Belgen tegen de Romeinen, de hunebedbouwers, de Guldensporenslag, de slag bij Waterloo, enzovoort, enzoverder. Volgens Van Oostrom is het een misverstand dat die platen als didactisch middel voorbijgestreefd zouden zijn; hij wil die misvatting dan ook herroepen door een soort stalenboek van het genre uit te geven en een schare prominente Nederlanders een historisch tafereel van hun keuze te laten becommentariëren. Zo schrijft Cees Nooteboom over 'Een huwelijk in 1394', Tonke Dragt over 'De moord op Willem van Oranje', Kees Fens over kopiïsten in een klooster en Paul de Leeuw over 'De bevrijding'.

In het Boekensupplement van NRC Handelsblad van vorige week kritiseert recensent Gerard Mulder de bijdrage van Adriaan van Dis over de slavernij: reden voor de ergernis van Mulder zijn de vele letterlijke citaten uit vier studies die Van Dis gebruikt voor de historische onderbouwing van zijn betoog en die hij weliswaar in een literatuurlijst achteraan zijn bijdrage vermeldt.

Mulder verwijst eerst naar de geruchtmakende plagiaataffaire waarin Van Dis zes jaar geleden verwikkeld geraakte en prijst de auteur omdat hij nu wel een literatuurlijst vermeldt. Maar, aldus Mulder, "kennelijk heeft niemand hem destijds verteld dat een literatuurlijst nog geen vrijbrief is voor het plunderen van complete zinnen en alinea's uit de genoemde werken." En er is meer: "Aanhalingstekens of nadere verwijzingen ontbreken."

Gerard Mulder haalt vier fragmenten (waaronder een erg lang) uit de tekst van Van Dis en legt ze naast passages uit The Slave Trade van Hugh Thomas. Hij vergelijkt ook twee langere Van Dis-passages met stukken uit The Culture of Complaint van Robert Hughes - of beter: Mulder vergelijkt ze met de door Van Dis niet genoemde Nederlandse vertaling ervan, De Klaagcultuur. De overeenkomsten zijn in alle aangehaalde gevallen treffend, het zijn stuk voor stuk voorbeelden hoe Van Dis zich het denkwerk van Thomas en Hughes nagenoeg letterlijk toeëigent. De conclusie van Mulder, na de voorbeelden, is: "Zo gaat het maar door."(ER)

Frits van Oostrom (red.), Historisch Tableau, Amsterdam University Press, Amsterdam, 1998, 176 p., 790 frank. In België verspreid door Kritak.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234