Donderdag 24/06/2021

Duurzaam voedsel

Plots zijn er appelsienen uit Spanje op de streekmarkt

► Mensen kopen lokale producten allerlei, zoals fruit, bij de buurderij in Meise. Alleen is 'lokaal' relatief, zo blijkt. Beeld Tim Dirven
► Mensen kopen lokale producten allerlei, zoals fruit, bij de buurderij in Meise. Alleen is 'lokaal' relatief, zo blijkt.Beeld Tim Dirven

Enkel producten uit de eigen regio kopen, de groeiende populariteit van streekgebonden en duurzaam voedsel is commerciële partijen niet ontgaan. Ambachtelijk brood en lokaal geteeld witloof? Graag. Maar wat als plots ook Italiaanse olijfolie en Spaanse sinaasappelen in de schappen liggen?

Bij fruitteler Esmeralda Wriemeling liggen ze. Naast peren en appelen liggen acht sinaasappelen in een plastieken bak. Wriemeling verkoopt haar fruit op de 'buurderij' in Meise, een plek waar boeren uit de omgeving hun streekproducten verkopen. De sinaasappelen zijn natuurlijk niet bij haar thuis in Veltem geteeld.

Dat het vloekt met de filosofie van een buurderij, weet Wriemeling ook wel. "Maar wat is ideaal? De consument wil het." Ze gaat er prat op dat de sinaasappelen werden aangekocht bij een duurzame Spaanse teler. "Ze worden in trucks naar hier gebracht, maar we doen het zo duurzaam mogelijk."

Drie standjes verder heeft ook Kris De Boeck uit Grimbergen appels en peren liggen. Bij haar geen exotisch fruit, zij volgt de seizoenen - nu hard fruit, later de aardbeien, maar ze twijfelt niet. "In onze thuiswinkel liggen ook bananen en ananassen. Als ik zeker weet dat het mag, dan ga ik ze hier ook verkopen."

De buurderij is een exponent van Boeren en Buren. Een van oorsprong Franse onderneming die in 2015 de overstap maakte naar de Belgische markt. In drie jaar tijd is het aantal buurderijen in België gegroeid tot een honderdtal, waarvan 48 in Vlaanderen. Het idee? Ondersteun de lokale landbouw en wees duurzaam. Op de buurderij moet de verkoper, de boer, aanwezig zijn. "Boer en consument samen brengen, dat is de essentie", aldus Hannes Van den Eeckhout, coördinator voor Boeren en Buren in België en Nederland.

Uber van de streekmarkt

Spaanse sinaasappelen en Italiaanse olijfolie zijn geen duurzame streekproducten. Ambachtelijke traiteurs mogen ook vlees verkopen waarvoor dieren gevoederd werden met Braziliaanse soja. "Wij moeten een balans vinden. Iedere buurderij zoekt een evenwicht tussen idealen en financiële duurzaamheid", vertelt Van den Eeckhout.

Boeren en Buren is geen vzw. Het bedrijf moet inkomsten genereren en vraagt daarvoor 16,7 procent van de verkoop. De helft daarvan gaat naar Boeren en Buren, de andere helft naar de lokale organisator van de buurderij. Die laatste werkt niet voor de onderneming.

De commissie is een pak minder dan wat veilingen en supermarkten vragen, maar producenten moeten wel zelf het transport regelen en tijd spenderen aan de buurderij.

"Het is stevig, meer moet het niet worden", aldus Bart Van der Straeten. Hij verkoopt schapen- en kippenvlees en rekent de commissie door aan de klant. De organisator in Meise wordt niet rijk van zijn percentage: "Alles gaat naar de sponsoring van een lokale voetbalclub en goede doelen", klinkt het bij Alain Spinnoy. "Ik baat meerdere buurderijen uit, als je er maar eentje doet, dan draai je verlies."

De vergelijking met apps als Uber en Deliveroo is niet veraf. Van den Eeckhout vindt het onterecht. "Verkopers mogen zelf hun prijs bepalen en er is geen exclusiviteit." Volgens de coördinator doen tien- tot twintigduizend mensen wekelijks hun inkopen op een streekmarkt. "Wij zitten in kleine sector, waarin we liever samenwerken dan bekvechten."

Toch is de vergelijking niet uit de lucht gegrepen. Boeren en Buren werkt via een website. Consumenten maken online hun bestelling, betalen die en halen dan op een vast moment de producten op bij een buurderij. In Meise kan dat iedere vrijdag tussen halfvijf en zes, sneeuw of geen sneeuw.

Van den Eeckhout wijst op het bezit van een B-corps label, dat moet aantonen dat het bedrijf maatschappelijk verantwoord te werk gaat. "Wij zijn een jong bedrijf en staan onder druk om zelfbedruipend te zijn. Voor België en Nederland hebben we vier werknemers in dienst. Vorig jaar was onze totale omzet in Europa 46 miljoen euro. Daar zijn we best trots op, maar dat is nog minder dan de helft van de jaaromzet van één grote supermarkt, één winkel."

Toch blijft de vraag of leuzen op de website als 'Elk seizoen opnieuw de beste producten uit je streek' en 'Ondersteun de lokale landbouw!' de consument niet op het foute been zetten. Hedwig Curiels haalt om de 14 dagen in Meise een bestelling op. "Ik hoorde dat ze producten uit Zuid-Afrika willen verkopen, dat zou toch vreemd zijn?"

"80 procent zal lokaal blijven", garandeert Van den Eeckhout. Daarnaast moet er ruimte komen voor zuiderse producten. Het gegeven streekproduct is bovendien relatief. De producent mag maximaal op 250 kilometer van de buurderij liggen. Zo dek je al snel heel Vlaanderen.

Koper Gaël Grouwels heeft weinig moeite met de afstand. "Als het maar uit België komt, dan blijft het voor mij een lokaal product." Volgens Van den Eeckhout wonen producenten gemiddeld op 16 kilometer.

Consequenter

Past de buurderij binnen de filosofie van de korte keten, waarbij de nadruk ligt op een rechtstreekse relatie bestaat tussen producenten en consumenten? Er bestaan tal van initiatieven, gaande van de landbouwer die een eigen hoevewinkel opent, stedelijke projecten als 'Good Food' in Brussel en 'Food Lab' in Brugge tot de vzw Voedselteams, die hier op inzetten.

Voedselteams heeft een vergelijkbaar concept: consumenten kopen online en kunnen hun bestelling later ophalen in een depot. Danny Van Reusel, coördinator van Voedselteams maakt de vergelijking niet graag. "Wij zijn consequenter biologisch en duurzaam. Wij hoeven geen winst te maken, bij de buurderij is dat niet zo scherp: als de schappen maar vol liggen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234