Vrijdag 19/07/2019

Pleidooi voor het boek

Beeld THINKSTOCK

Boeken zijn als cultuurdragers noodzakelijk voor een democratische samenleving waarbij iedereen betrokken is en blijft, stelt Joke van Leeuwen, auteur, illustrator en performer. In 2013 ontving zij de AKO Literatuurprijs voor Feest van het begin.

Hier had Geert van Istendael kunnen staan of Annelies Verbeke, David Van Reybrouck of Maarten Inghels. Ik wil maar zeggen: er zijn vele auteurs die het Memorandum van het BoekenOverleg ondersteunen. En al spreek ik nu namens auteurs, het literaire middenveld staat er ook bij. Het is hier in de geest dus een drukte van belang om me heen.

U bent als parlementariërs gevraagd een voorkeurlijstje op te stellen. Ik ben niet zo geschikt voor lijstjes, dingen van één tot vijf waarderen, terwijl je wel vijf of meer dingen op nummer één wilt zetten. Ik denk dan de noodzaak van het andere te kort te doen als ik het ene extra nadruk geef. Maar laat ik een aantal zaken uit deze oproep tot actie noemen.

Op federaal beleidsniveau zijn de aanpassing van het kunstenaarsstatuut en de bescherming van het auteursrecht voor ons belangrijke prioriteiten. Ook is het voorstel om voor het boekenvak iets gelijkaardigs als de succesrijke tax shelter bij de film op te zetten zeer aanbevelenswaardig.

Opbouwen
Omdat we hier in het Vlaams Parlement zijn, zal ik verder punten noemen op het Vlaamse beleidsniveau. Er wordt terecht gepleit voor een mediacampagne voor het boek met steun van de Vlaamse overheid. Waarom wel voor beuling en biefstuk en niet voor dit geestelijk eten en drinken? Er kan met allerlei actoren een breed gedragen sensibilisering worden uitgebouwd. Het belang van auteurs, de bibliotheken met hun lage drempels, de erfgoedbibliotheken waar we allemaal toegang toe moeten kunnen hebben, de boekhandels die niet alleen economisch zijn zolang ze een divers aanbod kunnen hebben, dat belang is te groot om alleen aan de markt over te laten. En afbreken gaat altijd veel sneller dan weer opbouwen. Naast de economische aspecten zijn er immers de onschatbare culturele, maatschappelijke en sociale verworvenheden.

Boeken zijn als cultuurdragers noodzakelijk voor een democratische samenleving waarbij iedereen betrokken is en blijft. En dat besef begint op jonge leeftijd. Leesbevordering en goede, enthousiaste initiaties voor aanstaande onderwijzers en leraren kunnen dat bewerkstelligen. Ik denk in dit verband bijvoorbeeld aan het pas verschenen rapport over het grote succes van het project Boekbaby's.

Aanbevelenswaardig is eveneens dat schrijvers van non-fictie - een genre dat sterk is opgebloeid - dezelfde ondersteunende mogelijkheden kunnen ontvangen als de fictieschrijvers. Aandacht voor en stimulering van de vaak slecht betaalde, maar zo noodzakelijke vertalers uit en in het Nederlands is eveneens nodig. En ja, ook een niet krampachtig, toegankelijk boekenprogramma op televisie, en dan graag niet uitgezonden als iedereen die de volgende dag moet werken al in bed ligt. Er leven zeker ideeën daaromtrent onder auteurs.

Ook belangrijk is de uitstraling naar het buitenland, daar kunnen wij uit ervaring over meepraten. En wat in dat verband de wederzijdse nieuwsgierigheid tussen Vlaanderen en Nederland betreft: beider toptienlijstjes zijn vaak totaal verschillend, behalve waar het om Amerikaanse bestsellers gaat. Daarom deed het me zo'n deugd te zien dat Oorlog en Terpentijn van Stefan Hertmans op nummer één staat in de Nederlandse NRC. Zo leert men in hetzelfde taalgebied elkaars sterke romans en non-fictie kennen, wat overigens ook goed is voor de verkoop. We vragen niet alleen, we brengen economisch ook in: zo'n vijftienduizend arbeidsplaatsen en 1,2 miljard omzet.

Het Memorandum van het Boeken
Overleg is een zeer goede oproep aan de diverse overheden, die zonder tijdverlies tot daden zou moeten leiden. Ik spreek dan ook namens vele auteurs als ik dit Memorandum bij deze van harte ondersteun.

Op de Staat van het Boek (21 maart) hield schrijfster Joke van Leeuwen dit pleidooi in het Vlaams Parlement. Dat werd intussen, naar aanleiding van de Werelddag van het Boek (vandaag 23 april) en de komende verkiezingen (25 mei) ondertekend door een groot aantal Vlaamse auteurs. Het initiatief kwam van de Vlaamse Auteursvereniging en het BoekenOverleg, waar alle partners uit het boekenvak deel van uitmaken en dat een Memorandum opstelde (meer info op staatvanhetboek.be).

Ondertekenaars: Benno Barnard, Patrick Bernauw, Gie Bogaert, Paul Bogaert, Stefan Boonen, René Broens, Dimitri Casteleyn, Geertrui Daem, Mieke De Loof, Patrick De Rynck, Katelijne De Vuyst, Luc Deflo, Gerda Dendooven, Frans Denissen, Charles Ducal, Mark Eyskens, Richard Foqué, Joris Gerits, Siska Goeminne, Luuk Gruwez, Peter Holvoet-Hanssen, Isabel Hessel, Pol Hoste, Maarten Inghels, Hilde Keteleer, Jan Lampo, Tom Lanoye, Patrick Lateur, Elisabeth Marain, Erwin Mortier, Koen Peeters, Yves Petry, Brigitte Raskin, Xavier Roelens, Pjeroo Roobjee, Willy Schuyesmans, Gerd Segers, Els Snick, Koen Stassijns, Max Temmerman, Peter Theunynck, David Troch, Stefan van den Broeck, Walter van den Broeck, Louis Van Dievel, Geert Van Istendael, Joke van Leeuwen, Bart Van Loo, Bart Van Nuffelen, David Van Reybrouck, Kris Van Steenberge, Michaël Vandebril, Ingrid Vander Veken, Annelies Verbeke, Roel Verschueren, Erik Vlaminck, Bart Vonck, Kaat Vrancken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden