Zondag 26/01/2020

'Please no photos'

Kunstenaarsportretten van Angelika Platen

Kunstenaar Ben (Vautier) houdt in de gebogen linkerhand voor zijn lichaam een pancarte met, in zijn kindergeschrift, de tekst 'Please no photos' en met de gestrekte rechter voor het gezicht wijst hij de fotografie af.

Het is een van de vele beelden die de Duitse fotografe Angelika Platen (Heidelberg, 1942) heeft gemaakt tussen 1968 en zowat 1973. Het waren in de hedendaagse kunstgeschiedenis de gouden jaren van vernieuwing, en eens te meer keerde de toenmalige avant-garde zich af van wat hun voorgangers hadden geproclameerd. Er ontstonden begrippen en bewegingen zoals de minimal art, de land art, de pop art, de arte povera. De jonge kunstenaars laafden zich aan inspiratiebronnen met oorsprong in de taalfilosofie, de linguïstiek, de semiologie en vaak ook in de sociologie en de antropologie. Die bewegingen volgden elkaar op of liepen kriskras door elkaar, zoals ook de megatentoonstellingen die, behalve op de Biënnales van Venetië en de Documenta's in Kassel, vooral in het Duitse Rijnland in de musea en de kunsthallen te zien waren. Op die plaatsen liep de jonge fotografe rond met de camera in de aanslag.

Wie de tentoonstelling van Angelika Platen in Brussel bezoekt en het ook allemaal heeft meegemaakt kan nog moeilijk een gevoel van relativiteit onderdrukken. Veel van die jonge kunstenaars zijn later uitgegroeid tot jonge goden en sommigen denken het, helaas, vandaag nog te zijn. Anderen zijn weggedeemsterd; de jonge generatie van vandaag kent zelfs hun namen niet meer. De tijd is de beste filter voor de ultieme waarheid.

Maar er zijn de foto's, de getuigen van een euforische tijd in de kunstwereld waaraan geen einde scheen te komen. Het zijn nu, na dertig jaar, documenten geworden die ontegensprekelijk vandaag en voor de toekomst een bepaalde waarde hebben. Maar zijn ze ook nog meer? Angelika Platen, die eerst kunstgeschiedenis en later fotografie studeerde, heeft haar theoretische kennis vertaald in haar foto's. Ze heeft de afgebeelde kunstenaars gevat zowel in hun persoonlijkheid als binnen de context van hun toenmalig werk.

Günther Uecker, een van de leden van de ZERO-groep, verdwijnt als het ware achter een bos van spijkers waarmee hij z'n werken construeerde. Panamarenko, als een mooie en frêle god, staat achter een van zijn luchtschepen alsof hij er de piloot van was. Christo staat op de Auenwiese in Kassel, de abnormaal grote wijsvinger geheven als een prefiguratie van zijn fallusachtige ballon die op de vierde Documenta de eyecatcher was. En Walter de Maria werd gefotografeerd met de camera op de grond, oog in oog met de liggende kunstenaar die met zijn beide vooruitgestoken handen een witte lijn benadrukt waarmee hij, weer in Kassel, zijn befaamde Erdkilometer introduceerde.

In haar manier van werken laat Platen een osmose optreden tussen de kunstenaar en zijn werk. In haar zwartwitfoto's, die ook zelf het teken van de tijd vertonen, is ze daar uitstekend in geslaagd. Het zijn kleinbeeldopnamen, korrelig, want gesofistikeerde pellicule met hoge gevoeligheid bestond toen nog niet. Daarom heeft ze ook wijselijk gekozen voor een presentatieformaat dat nog net op de grens van het toelaatbare ligt. Oorspronkelijk hebben de foto's hun weg gevonden naar tijdschriften en kranten ter illustratie van kunstkritieken maar het is goed dat de fotografe na zovele jaren haar negatieven opnieuw geselecteerd heeft om er een retrotentoonstelling en een boek mee op te bouwen. Ze bewijst ermee dat reportagefoto's ook een meerwaarde kunnen hebben en die kwaliteit blijft, na zovele jaren, bovendrijven. Het is als met het beste werk van de kunstenaars die ze heeft gevangen voor de lens van haar camera.

Platen heeft haar camera intussen opgeborgen om in Parijs een reclamebedrijf te leiden, maar de foto's zijn thans in het bezit van het museum voor moderne kunst in Frankfurt. Een tentoonstelling van voorbije glorie die niet te missen is.

Ludo Bekkers

'Angelika Platen, foto's van de late zestiger jaren'. Brussel, Galerie Artiscope II - Kanal 20, Barthélémylaan 20. Nog tot 17 april.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234