Zaterdag 26/09/2020

Natuur

Plastic vult vogellichamen met vlamvertragers en kleurstoffen

Maaginhoud van een Noordse Stormvogel, verzameld op de Faeröer Eilanden.Beeld WUR

Nieuw bewijs dat de plasticsoep bijdraagt aan de ‘chemische belasting’ van zeevogels. Chemicaliën uit plastic dringen via de maagolie de rest van het lichaam binnen.  

Ook wanneer vogels verorberd plastic na enkele weken of soms maanden uitpoepen, blijven er sporen daarvan in hun lichamen achter. Want terwijl het plastic in de vogelmagen ronddrijft, lekken er schadelijke chemicaliën uit, blijkt uit nieuw onderzoek

Vogels zien regelmatig plastic zeeafval voor prooien aan en eten zo stukken van weggegooide voedselverpakkingen en ander plastic. Ook de Noordse Stormvogel, die eruit ziet als een meeuw, verwart plastic regelmatig met eten. Uit onderzoek blijkt bij ruim negentig procent van deze stormvogels plastic in de maag te zitten.

De Noordse stormvogel trekt lange periodes over zee, waar ze regelmatig aangewezen zijn op hun energiereserves, die als vet en maagolie in hun lichaam zitten. In deze olie lekken giftige chemicaliën uit plastic, concluderen de onderzoekers in het wetenschappelijk tijdschrift Frontiers in Environmental Science. Zodra de vogels deze olie opnemen, verspreiden de chemicaliën zich door hun hele lichaam – al is nog onbekend of de dieren daar ook last van hebben.

Hormoonverstoringen

In de maagolie vonden de wetenschappers chemische stoffen zoals weekmakers of vlamvertragers, die producenten aan plastic toevoegen om het soepeler of brandveiliger te maken. Zulke stoffen kunnen bij een te hoge dosis hormoonverstoringen of kanker veroorzaken. Voor mensen zijn er strenge regels om de inname te beperken. “Ondertussen laten we het wel toe dat zeevogels plastic zeeafval eten waar veel van deze stoffen inzitten”, zegt hoofdonderzoeker en promovendus aan het onderzoeksinstituut Wageningen Marine Research, Susanne Kühn.

Door het proces binnen de vogelmagen na te bootsen, onderzochten de wetenschappers wat er met het plastic gebeurt. Ze raapten strandafval bij elkaar en maakten er een plastic mengsel van, zoals dat vaak gezien is bij zeevogels. Het plastic mengden ze met maagolie van Noordse stormvogels. Dit mengsel zetten ze in een schudbad, dat het tot 40 graden verwarmt en schudt, net zoals de maag doet. Drie maanden lang analyseerden de wetenschappers op verschillende momenten welke chemicaliën in de olie zaten.

Noordse stormvogel op de Faeröer Eilanden.Beeld WUR

“Er zijn talloze vogels die net als de Noordse stormvogel plastic eten en dat verwerken in hun lichaam. Het is dus erg aannemelijk dat dit proces ook bij andere vogels gebeurt”, zegt Kühn. Met het onderzoek hoopt ze bij te dragen aan de berg bewijs van de schadelijke effecten van de plastic soep. “Inmiddels weten we dat plastic niet afbreekt, maar wel afbrokkelt in kleine stukjes. Deze stukjes zitten in het water en komen de voedselketen in en uiteindelijk terug bij de mens”, vertelt mede-onderzoeker en mariene ecoloog Jan van Franeker. “Het is dus niet alleen relevant voor de dieren, maar ook voor de mens om te weten wat er zich in de maag afspeelt.”

Een stormvogel op zee knaagt aan een stuk plastic.Beeld Wur

“De resultaten zijn verhelderend en geven inzicht in wat er in de vogelmagen met het plastic gebeurt”, vertelt hoogleraar ecotoxicologie Dick Vethaak van de VU en Deltares, niet betrokken bij de nieuwe studie. Maar zoals de onderzoekers zelf al schreven: het onderzoek zegt niks over het effect van deze gelekte stoffen op de vogels. “Een aantal van de stoffen kunnen boven een bepaalde dosis schadelijk zijn, dat staat vast. Maar deze stoffen krijgen vogels ook al via de normale voedselketen binnen. Plastic kan namelijk ook stoffen lekken wanneer het in de zee drijft en in kleinere stukjes uit elkaar valt. Er is veel discussie over de bijdrage van zulke plasticinname aan de totale chemische belasting voor een vogel. Daar hebben we met de huidige kennis nog geen antwoord op.’

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234