Zondag 24/10/2021

Planet Waves 1974

Nog één keer ging Marc Didden voor zijn enorme platenkast staan en plukte daar op volledig analfabetische wijze één langspeelplaat uit die hij liefdevol bespreekt, speciaal voor de lezers van De Morgen Magazine - en natuurlijk ook voor hun ouders en hun kinderen.

"Sechsundzwanzig Schallplatten!", en niet ééntje meer, zo klonk de duidelijke briefing van de sexy maar strenge kampoverste die aan de leiding van dit glossy magazine staat. Toch was deze oudere jongere meer dan tevreden dat hij weer eens zalig op zolder mocht gaan zoeken naar de verborgen vinylschatten die daar sedert vele decennia staan te blinken en soms wel eens somber en bestoft ogen omdat ze in de helemaal digitale nillies toch nog zo weinig gedraaid werden.

Ik dank hierbij alvast de talrijke lezers (toch zeker een stuk of drie!) die mij door middel van e-mail of slakkenpost lieten weten hoezeer ze aan deze rubriek gehecht waren. Ik dank ook de wijsneuzen die niet konden nalaten mij te melden welke hún favoriete sechsundzwanzig Schallplatten waren of vonden dat ik van de Beatles beter Revolver had gekozen dan Beatles for Sale en van The Who eerder Tommy dan Live at Leeds en van Neil Young liefst Harvest in plaats van Everybody Knows This Is Nowhere. Und so weiter.

Ze gingen daarbij wel voorbij aan het feit dat ik week na week aangekondigd heb dat het hier om door mij toevallig gekozen platen ging en niet noodzakelijk om de beste uit mijn verzameling. En dat het mijn lijstje was en niet het hunne.

Wie ik niet bedank, is de meneer die ik in het Berchemse café Wattman tegenkwam en die mij met typisch grootsteedse generositeit meldde dat hij mij in regel graag las, maar dat die Schallplatten voor hem écht niet hoefden. Nu, goed nieuws voor hem: het houdt hier op.

Niet dat mijn kast leeg is. Ik had u nog graag getrakteerd op een portie Bonnie Raitt, wat flarden Dean Martin. Een paar Animals, Gram Parsons of Pretty Things. Iets van Linda Thompson misschien. Van The Kids. Van Gillian Welch. Van Roxy Music. Van Traffic. Van Eddie Cochran. Van Hank Williams.

Maar zoals God zei op de dag dat hij het alfabet uitvond: "Sechsundzwanzig! En daarmee zullen die aardsukkels het moeten doen."

Nu is Schallplatte nr. 26 wel een mooie, al zeg ik het zelf. Ze heet Planet Waves en is door Bob Dylan & The Band afgeleverd in de winter van 1974, een moment waarop velen dachten dat Bobs lamp voorgoed gedoofd was.

Zijn vorige échte plaat (New Morning) was al van een flinke poos geleden en wat er intussen verder verschenen was (Greatest Hits Vol.2, Pat Garrett & Billy The Kid, Dylan) voerde zelfs de trouwste Dylan-fanaat niet naar de gebruikelijke totale euforie. Vanwege overbodig, vanwege niet écht genietbaar zonder de bijbehorende film erbij of gewoon vanwege sterk verwant aan een omgekeerde prullenbak.

Dylan zat in die dagen, voor het eerst sedert zijn blitse start begin jaren '60, in een diepe creatieve crisis. Bovendien lag hij overhoop met zijn ooit zo beminde vrouw Sara en tevens met CBS, de platenfirma die hem ontdekte en een decennium lang gekoesterd had en hem meteen van een carte blanche zonder voorziene vervaldatum had laten genieten maar nu toch wat bang was dat hij artistiek op de dool ging.

Toen het tijd werd om zijn platencontract opnieuw te negotiëren, verkoos Dylan de vlucht vooruit en besloot hij om zijn werk in het vervolg uit te brengen via Asylum Records in de VS en bij Island in het Verenigd Koninkrijk. Eerste resultaat van die nieuwe samenwerking werd Dylans veertiende studio-lp, Planet Waves. Een tussendoortje, dachten velen op het eerste gehoor. In zeven haasten samen met The Band zogoed als live opgenomen in een simpele studio, zo leek het wel. In een simpele hoes gestoken (voorzien van een simpele tekening van Bob zelf) en met wat simpele, doch obscure hoesnota's die vanaf de tweede persing van Planet Waves alweer verdwenen bleken, ook al waren ze toch van de hand van de meester.

De geschiedenis heeft ons intussen geleerd dat deze Planet Waves een sleutelplaat is in Dylans oeuvre en misschien méér nog dan Blood on the Tracks, dé lp waar hij het diepst in zijn ziel laat kijken en waar de teloorgang van zijn liefdesgeschiedenis met zijn 'radiant jewel, mystical wife' Sara het grondmateriaal levert.

Bij een aandachtige beluistering van Planet Waves is algauw duidelijk dat die huwelijksblues hier twee korte kanten lang de toon dicteert en dat pijnlijke flarden tekst uit 'Wedding Song' of 'Dirge' er niet om liegen. Of wat dacht u van zinsneden als 'I love you more than madness, more than waves upon the sea/I love you more than life itself, you mean that much to me'? En van iemand die tussendoor ook nog bekent dat hij 'more than money' en zelfs 'more than blood' van zijn vrouw houdt? Om even later 'I hate myself for loving you and the weakness that I showed/You were just a painted face on a trip down suicide road' te melden. Gevolgd door pure liefdesverklaringen als 'Something there is about you that strikes a match in me/Is it the way your body moves or is it the way your hair blows free/Or is it because you remind me of something that used to be/Something that's crossed over from another century.'

Planet Waves, dat zult u al wel begrepen hebben, is geen vrolijke plaat. Ook al doen de jongens van The Band nog zo hun best om de boel wat feestelijk te maken met hun kampvuuraccordeon op 'On a Night Like This' en zit er ook bijzonder veel hoop in een song als 'Forever Young' (in twee versies aanwezig, maar toch het meest beklijvend in de trage modus) en veel liefde in allemaal. Zie 'Hazel'. Zie 'You Angel You'. Zie 'Something There Is About You'.

Toen Dylan deze Planet Waves aan de wereld geschonken had, vertrok hij samen met The Band op zijn eerste tournee sedert 1966. Het werd een triomf die later dat jaar goed gedocumenteerd werd op de dubbele live-lp Before the Flood, Dylans tweede voor Asylum/Island, en meteen ook zijn laatste. Voor het absolute meesterwerk Blood on the Tracks (1975) was hij alweer en wellicht voorgoed naar de veilige CBS-stal teruggekeerd.

En ook al hebben Dylan & The Band slechts drie dagen nodig gehad om deze Planet Waves op te nemen, toch was de bevalling ervan een zware: Dylan kon het maar niet met zichzelf eens worden over de volgorde van de songs op de plaat, over de titel, over de hoes en hij boekte ook nog een keer of drie een studio om enkele tracks bij te schaven, opnieuw op te nemen of helemaal uit te wissen.

Planet Waves klinkt als een ruwe diamant, maar is dat duidelijk niet. Het is een erg fijn geslepen collectie songs van een man die als kunstenaar én als mens op een tweespalt staat en daar op die plek, gelukkig voor ons, beslist om die emotionele crisis te bestrijden met wat hij het best kan: mooie liedjes schrijven.

Bovendien zingt Dylan beter dan ooit op deze plaat. Niet in de zin die we doorgaans associëren met de wereld van onze gevleugelde vrienden, maar met een grenzeloze passie die bij bijna elke noot verraadt dat hij 'more than money', 'more than blood', 'more than life itself' houdt van wat hij doet: de beste 'song and dance'-man aller tijden zijn.

Ik dank u voor uw volgehouden aandacht.

De geschiedenis heeft intussen

geleerd dat

Planet Waves een sleutelplaat in Bob Dylans oeuvre is.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234