Dinsdag 10/12/2019

Analyse

Plan van minister Weyts is ambitieus maar blijkbaar zo gek nog niet

Beeld UNKNOWN

Bier, frieten en Bruegel: ziedaar Vlaanderens meest uitgebuite culturele ambassadeurs. Hoe komt het toch dat de middeleeuwse schilders tot de verbeelding blijven spreken?

Voor pittoreske kiekjes, al dan niet met selfiestick gemaakt, van oude kathedralen en marktpleinen trekt de citytrippende Japanner graag naar Vlaanderen. Zo zijn de middeleeuws aandoende binnensteden van Brugge, Gent, Antwerpen en ook Brussel toeristische trekpleisters bij uitstek.

Dat charmante, middeleeuwse beeld dat veel toeristen van Vlaanderen hebben stemt overeen met de taferelen op de schilderijen van de middeleeuwse Vlaamse Meesters. Vijf eeuwen later bekoren de boerenbruiloften en spelende kinderen van Pieter Bruegel de Oude, de barokke portretten van Rubens en religieuze spektakels van de gebroeders Van Eyck nog altijd een breed internationaal publiek.

Jaar na jaar zakken toeristen van overal ter wereld naar Vlaanderen af om er in authentieke setting het werk van de oude meesters te bewonderen. Dat de Vlaamse schilders uit de middeleeuwen betrouwbare publiekslievelingen zijn, ondervindt het Museum voor Schone Kunsten in Gent dankzij de restauratie van Hetlam gods van de gebroeders Van Eyck nu in verhevigde vorm. Hoewel de collectie van het MSK Gent tot en met de vroege 21ste eeuw reikt, zakten buitenlanders vooral naar het museum af voor de satirische schilderijen van Jheronimus Bosch. Maar sinds het najaar van 2012 beschikt het museum over een nieuwe, nog veel grotere trekpleister: bezoekers kunnen er live, weliswaar veilig vanachter glas, toekijken hoe het iconische Hetlam gods wordt gerestaureerd.

Zeldzaam, maar ook degelijk

"Deze kunstwerken blijven tot de verbeelding spreken omdat ze ons een mystieke, mysterieuze wereld tonen die wij vandaag niet meer kennen", probeert Bart Ooghe, communicatieverantwoordelijke van MSK Gent, het aanhoudende succes van de Vlaamse meesters te verklaren.

Volgens Till-Holger Borchert, specialist van de kunst van de Nederlanden en hoofdcurator van het Groeningemuseum in Brugge, is het nog simpeler: "Uiteraard zijn de schilderijen van de Vlaamse meesters erg zeldzaam, maar verder zijn ze gewoon goed. Hun impact op de kunstgeschiedenis valt niet te onderschatten. Jan van Eyck ligt aan de basis van moderne kunst, om maar één voorbeeld te noemen".

Het Groeningemuseum is bekend voor de uitgebreide collectie Vlaamse primitieven, maar stelt evengoed belangrijk werk van de Vlaamse expressionisten tentoon. Toch is de interesse voor die latere groep kunstenaars eerder lokaal, internationale trekpleister blijven Van Eyck en co.

Innovatie en creativiteit

Een volledig themajaar rond de Vlaamse meesters, zoals minister Weyts in 2019 plant, is volgens Borchert dan ook een slimme investering. Deze middeleeuwse pareltjes zijn volgens hem allesbehalve gedateerd. "De schilderijen van de Vlaamse primitieven zijn innovatief, creatief en degelijk. Met deze kunstwerken kan Vlaanderen zich nog altijd profileren als een regio van innovatieve ambacht en creativiteit."

Verder lenen de Vlaamse meesters zich dankzij hun internationale populariteit ook uitstekend voor culturele wisselwerkingen. Zo leende het MSK Gent net de diptiek van Margaretha van Oostenrijk uit aan het Kunsthistorisches Museum Wenen. Toevallig of niet is dit ook het museum met de beroemde Bruegel-zaal waaruit minister Weyts enkele werken hoopt te bemachtigen voor zijn grootse themaproject over de Vlaamse meesters in 2019.

"De Vlaamse meesters op zich zijn al gekend, maar over hun plaats in de Europese cultuur vallen nog veel verhalen te vertellen", zegt Weyts.

Zo laat ook vandaag nog menig kunstenaar zich beïnvloeden door de meesters. Een voorbeeld hiervan is de West-Vlaamse Lili Dujourie. Haar tactiele werken uit materialen als textiel, marmer, papier-maché, staal, en keramiek refereren meer dan eens aan de oude meesters. In het MSK Gent hangt Dujourie's werk dan ook pal tussen dat van de Vlaamse primitieven; een mooi samenspel tussen actuele en oude kunst die de relevantie van de meesters kracht bij zet.

Slim als hij is wil ook Weyts met zijn themaproject de Vlaamse meesters als promotionele kapstok voor de hedendaagse Vlaamse kunst en cultuur gebruiken. "Vanuit de oude Vlaamse meesters kan er gekeken worden naar andere 'Vlaamse meesters' zoals architecten, chefs... maar evengoed een Ensor in Oostende; de link met hedendaagse kunst en cultuur is erg belangrijk."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234