Zaterdag 07/12/2019

Plaatjes van boeken

Geen troostvoller verstrooiing voor lange herfstavonden dan een hartverwarmend prentenboek. We tippen er meteen vijf. Patrick Jordens

Kattenkwaad in de stad

De vlinder Vera lokt Harry de kater zijn herenhuis uit om tikkertje te spelen. In zijn enthousiasme verdwaalt Harry in de stad en vindt hij de weg niet meer terug. Paniek! Tot hij een bende sympathieke straatkatten ontmoet die hem onverwacht weer op het juiste spoor zetten.

Brusselaar Leo Timmers heeft ons al meermaals verrast met plezierige prentenboeken als Boem en recenter, Garage Gust. Daarin was steeds een cruciale rol weggelegd voor auto's, maar hier bewijst Timmers dat hij ook zonder vierwielers vlotjes de finish haalt. Zijn Harry is een verwende, veel te mollige poes die per toeval de buitenwereld ontdekt en daardoor compleet uit zijn comfortzone wordt gerukt. Plots moet hij voor zichzelf instaan en beseft hij onder meer wat het betekent te moeten overnachten in een kartonnen doos.

Timmers slaagt erin om een aanvankelijk speelse situatie te doen kantelen zonder dat het ooit echt (te) grimmig wordt. De balans tussen humor en ernst zit gebeiteld. En zijn beeldtaal is - zij het gepast minder kleurrijk deze keer - nog altijd uitgepuurd en dynamisch.

Obsessief gedrag

Basiel krijgt van zijn opa een duif cadeau. Gaandeweg ontdekt hij dat die vogel een groot talent heeft om telkens de weg naar huis terug te vinden, ongeacht de afstanden. Maar Basiel wil steeds meer...

Een bitterzoet prentenboek over een man die zich helemaal lijkt te verliezen in zijn obsessie. En over het onverbiddelijk verstrijken van de tijd, zeker als je te zeer op iets blijft wachten.

De illustraties in een beheerst en melancholisch kleurenpalet doen een beetje denken aan de klare-lijnstijl van Joost Swarte. Er zitten een aantal spreads tussen, maar het geheel heeft helaas ook iets afgelikts. De tekst klinkt soms wat stroef en werkt vooral ondersteunend bij de beelden die het verhaal dragen.

Maar het illustratorenduo Jacques (Maes) & Lise (Braekers) heeft wel een eigengereid en consequent signatuur, en als poëtische, sfeervolle mijmering mag dit prentenboek er best zijn. De tragikomische ontknoping is verrassend en smaakt als de kers op de taart.

Sympathieke schurk

De Australiër Oliver Jeffers ging dit jaar in Bologna aan de haal met de felbegeerde Ragazzi Award voor zijn boek Een wereld van verhalen. Allicht in het kielzog van die bekroning is nu ook een eerder verschenen prentenboek van hem vertaald, De grote bomenrover. En daar zijn we niet rouwig om.

'Er was eens een tijd dat in het bos... alles niet helemaal was zoals het zou moeten zijn', zo opent Jeffers zijn ontwapenend, licht ironisch beeldverhaal. Over een beer die zijn redenen heeft om onverdroten takken af te zagen, en de andere bosbewoners die als stuntelige detectives proberen om dat mysterie op te lossen.

Wat De grote bomenrover onweerstaanbaar maakt, is in de eerste plaats de fijne humor. Jeffers past een simpel maar succesvol procedé toe: hij geeft de pointe prijs, niet enkel bij het begin van het boek maar ook op bijna elke pagina. Terwijl het hert, de uil en co zich bijvoorbeeld volop druk maken om wie de dader kan zijn, zien wij als lezers hoe de beer rustig zijn gangetje gaat. Gek genoeg krijg je daardoor ook sympathie voor 'de boosdoener'.

En daarnaast is er natuurlijk Jeffers onmiskenbare metier: de composities, het kleurgebruik, het ritme, de subtiele expressies en houdingen (die spillebenen!)... het valt werkelijk allemaal prachtig op zijn plaats.

Piekerende antiheld

Er zijn weinig auteurs die er overtuigend in slagen om een schijnbaar onbenullig incident te verheffen tot een vertelling met haast epische dimensies.

De Nederlandse Imme Dros (81) is zo'n schrijver. In Jaap won een prijs brengt ze het relaas van een kleuter die via de post te horen krijgt dat hij een grote prijs heeft gewonnen. Maar Jaap heeft bij zijn weten niets uitzonderlijks gedaan of gemaakt waardoor hij aanspraak kan maken op zo'n prijs. Terwijl de hele omgeving, van zijn mama tot de buren, volop in feeststemming is, gaat Jaap gebukt onder een soort schuldgevoel. Tegelijk maakt hij zich zorgen om het feit dat hij inderdaad nergens in uitblinkt, en waarom dat kennelijk zo hoort te zijn...

Dros slaagt er wonderwel in om ons helemaal te doen meeleven met haar piekerende antiheld. Ze schuwt de complexe psychologie niet, maar vindt de juiste toon en taal om zijn innerlijke wereld in al zijn schakeringen te laten gedijen. Een bravourestukje, waarin ze schitterend wordt bijgestaan door haar vaste partner in crime Harrie Geelen. Zijn eerder kinderlijke tekeningen - als miniatuurschilderijtjes steeds netjes boven de tekst geplaatst - geven eigen accenten, en zorgen nu en dan voor een humoristische of eerder poëtische toets.

Jaap wint een prijs is een schoolvoorbeeld van twee kunstenaars die hun lezertjes serieus nemen én de gave bezitten om een geloofwaardig geschakeerd emotioneel palet op te roepen in amper 24 pagina's. Alleen zonde van die schreeuwerige schutbladen.

Poëzie uit Rusland

Alles klaar? En pompen maar! is een bundeling van drie langere gedichten van Samoeïl Marsjak, een van de onbetwiste reuzen van de Russische kinderpoëzie. De gedichten dateren uit de jaren 20, maar hebben nog niets van hun glans en vaart verloren. Dat is ongetwijfeld mede te danken aan de soepele vertaling van Robbert-Jan Henkes, die vorig jaar nog Bij mij op de maan uitbracht, een prachtige bloemlezing van Russische kindergedichten vanaf de 17de eeuw.

Deze bescheidener publicatie herneemt drie gedichten uit die bundel: 'Bagage', 'Brand' en 'Post'. Verhalende poëzie die het moet hebben van een bijzonder aanstekelijk ritme en rijm, muzikale herhalingen en humor. En waar vaak een intens gevoel van verwondering over de gang van zaken (van de moderniteit?) uit spreekt. Soms lijkt het Annie M.G. Schmidt avant la lettre, en misschien was Samoeïl Marsjak destijds wel een inspiratie voor Schmidt, wie zal het zeggen.

In ieder geval, het swingende taalplezier spat ervan af, elk gedicht nodigt als vanzelf uit om luidop voor te lezen. Mijn persoonlijke favoriet is 'Post', over een brief die ongeveer de hele wereld rondreist om eindelijk bij de bestemmeling toe te komen. De kleurrijke, maar gestileerde illustraties van drie verschillende Russische tekenaars uit dezelfde periode maken het helemaal af. Bijna honderd jaar oud, maar bijlange niet gedateerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234