Vrijdag 26/02/2021

Plaatjes die blijven plakken

In Nederland plakken ze de Duitsers op hun kop in het boek. En in de WK-map van 1998 waren er geen prentjes van de spelers van Iran. Zo zitten de Panini-boeken vol verhalen. En zo imposant zijn de cijfers. Eenvoudig topidee van Giuseppe en Benito Panini was dat.

Bij elk WK en bij elk EK duiken in de krant, op radio en op tv, dezelfde twee mensen op. Ze heten Roland en Berlinda Van de Velde, ze wonen in het Oost-Vlaamse dorpje Kalken en hun huis kraakt onder het gewicht van voetbalstickers. Het 'Panini-paar', schreef Het Laatste Nieuws in december nog. De titel was: 'Ik heb ze allemaal. En een half miljoen dubbels om te ruilen'. En Roland zei: "We doen het voor de verzameling. Mijn vrouw en ik zijn allebei invaliden en dit is voor ons prima bezigheidstherapie."

Een jaar eerder, bij het EK van 2012, was een jonge collega van deze krant nog naar Kalken gereden om het allerlaatste prentje van zijn Panini Football '95 te zoeken in de dozen van Roland en Berlinda. De naam van de speler was Thierry Siquet, nu wel zachtjes vergeten door de voetbalgeschiedenis, maar in 1995 verdediger bij Cercle Brugge en volgens Lander Deweer dus 'gewettigd figurant in Panini Football '95'. Wat een domper: "Tiens, dat is raar. Hier zit hij niet in. Dat overkomt mij nu bijna nooit. Ik begrijp het niet."

Zelfs Roland had Thierry Siquet niet.

Tien lire

Voor dit verhaal rijden we niet naar Kalken. Modena zou een mooie bestemming zijn, via Eigenbrakel: een stad in Italië en een gemeente in België die van in de jaren '60 het hart van de stickerrage vormen.

Modena? Stad in de Po-vallei is het, Enzo Ferrari en Luciano Pavarotti blijken er te zijn geboren en natuurlijk ook een voetballer: Luca Toni, vandaag meer dan 50 keer international geweest.

Dat er een voetballer in Modena is geboren, is niet uitzonderlijk. In elk steegje in Italië is dat het geval, maar Modena is iets speciaals voor de wereld. Het is de stad waar Giuseppe Panini in 1961 een krantenkiosk uitbaat. Zomaar onder een typisch Italiaans gaanderij: kranten en boekjes en de zaken gaan goed. Tot hij in een ziekenhuis belandt en - zo vermeldt de officiële geschiedenis van het bedrijf (en dus de man) - hij op bestelling van andere patiënten tekeningetjes maakt. Dat gaat goed en er komt een idee van.

'Calciatori' is het prachtige Italiaanse woord voor voetballers. Het klinkt zuiderser en warmer en swingender, en als Giuseppe Panini eerst zijn broer Benito heeft overtuigd en later de twee andere broers Umberto en Franco, brengen ze onder die naam - Calciatori - een eerste stickeralbum uit. Uitsluitend met Italiaanse voetballers dus, je kunt ze sparen, voor het eerst zonder dat je er een chocoladereep of een pakje kauwgum voor moet kopen.

Bolchi. Zijn voornaam stond er niet bij, Bruno was dat, allitererend dus en in die universeel mooi blauw-zwarte strepen van Inter is zijn foto de eerste in het allereerste Calciatori-album dat de broers Panini uitbrengen. Op de cover Nils Liedholm, Zweedse topspits van AC Milan. Duizenden Italiaanse jongetjes hollen naar kiosken en schuiven 10 lire over de toonbank voor een zakje met wat prentjes. Giuseppe Panini heeft een rage ontketend.

Maradona en Ceulemans

Tik je vandaag 'Panini' op Google Afbeeldingen in, dan kom je bij stickers en verwarmde Italiaanse broodjes. Maar combineer 'Panini' met Pelé. Of met Johan Cruijff, Diego Maradona, Zinedine Zidane en Lionel Messi. Of Jan Ceulemans, na de niet-selectie voor het WK van Timmy Simons nog wel even recordinternational van de Rode Duivels.

Wie dat doet, krijgt een geweldig overzicht van de voetbalgeschiedenis van de laatste vijftig jaar op het scherm. In clubtruitjes en nationale shirts, Pelé in dat van Santos en Brazilië, Jan Ceulemans bij Lierse en Club Brugge en met een golvende permanent in het rode shirt van België.

Van Raphaël de Latre du Bosqueau zult u geen foto vinden, maar het is wel een ongelooflijk belangrijke naam. De geschiedenis vertelt dit: in 1969 verliest de man zijn job als directeur van de laboratoria van farmabedrijf Menarini en hij zit in de penarie. Hij is gescheiden, vader van drie kinderen, heeft werk nodig.

In Sint-Genesius-Rode gaat hij werken als gerant van een benzinestation, maar er gaat hem een lichtje op als hij voor een weekend naar Italië trekt. Hij wil er ontspannen, oude vrienden opzoeken die hem in de oorlog geholpen hebben, maar hij ontmoet er mensen die hem over de familie Panini vertellen. Ze zoeken een importeur in België en hij laadt zijn valies vol. In boekhandels op de Alsembergsesteenweg verkopen ze als zot.

Heimwee

"Het verhaal klopt", zegt Nancy Everaerts, een vrouw die sinds vier jaar vanallesdoet bij Panini, dus ook woordvoerster is. Zelf Anderlechtsupporter verzamelde ze als kind niet meteen stickers, dat deden haar broers, in 1970 zorgde Raphaël de Latre du Bosquau immers voor het eerste Belgische Panini-boek. Eentje voor het WK van dat jaar in Mexico, waar de Belgen ook aan meededen - en volgens de overlevering van pure heimwee terug naar huis kwamen. In die ploeg (en dus in dat boek) staan Christian Piot en Wilfried Van Moer en Raoul Lambert en Paul Van Himst. Ze winnen van El Salvador, verliezen van de Sovjetunie en dan nog eens van Mexico.

Maar het is dus Pelé die de ster van het WK wordt en zijn prentje zal vandaag een waardevolle schat zijn: echt poseren doet hij niet, het lijkt een uitsnede van een actiefoto, op de borst van de zwarte parel twee sterren. Voor twee eerdere Braziliaanse wereldtitels.

Het boek van het WK in 1974 (in Duitsland, Duitsland wint) schijnt veel geld waard te zijn: liefst 3.000 euro zou er vandaag op eBay voor geboden worden. Waaraan dat ligt, is niet zo duidelijk, je zou alleen kunnen zeggen dat prentjes sparen een mooie investering kan zijn. Het album dat vandaag, voor het WK in Brazilië in de winkel ligt, kost je 2 euro. Een zakje stickers 0,60 euro. Voor een compleet album heb je 640 prentjes nodig. "In één doos zitten 500 stickers", zegt Nancy Everaerts. "Een volledige doos kost 60 euro." Betekent dat je dus, dubbels inbegrepen, eigenlijk toch makkelijk op twee dozen moet rekenen om je album vol te krijgen. 120 euro, zeg maar, al berekenden enkele slimme mensen van de universiteit van Genève onlangs dat het met 93 euro "te doen" is. 93 euro nu, over veertig jaar 3.000 euro op eBay: zo word je rijk.

Rijk is relatief. In De Tijdwas onlangs te lezen dat Umberto Panini, een van de inmiddels allemaal overleden founding fathers van het imperium, zelf ook iets verzamelde. In zijn garage stonden maar liefst twintig Maserati's geparkeerd.

Het moederbedrijf is vandaag nog altijd in Modena gevestigd, maar het is aanwezig in 110 landen, boekte in 2012 een omzet van 637 miljoen euro en stelt wereldwijd 900 mensen te werk. Twaalf daarvan werken in België, in de vestiging van het bedrijf die in Eigenbrakel staat en waarvan Thierry de Latre du Bosqueau de leiding heeft. Hij is de 'zoon van'. Hij is even gepassioneerd. En hij zag als kind hoe zijn vader met de auto vol dozen stickers naar de verdeelpunten in België reed.

'Het moet nog beginnen'

Gisteren kwam een camion uit Modena in Eigenbrakel aan. In de laadruimte zaten vier miljoen zakjes stickers. In elk zakje vijf. Allemaal werden ze gisteren nog verdeeld naar alle hoeken van het land. "Normaal doen we dat zelf", zegt Nancy Everaerts. "Maar dit keer kon het niet. We zijn begin april begonnen en de gekte sloeg meteen toe. Vandaag hebben we, in België, exact 100 miljoen stickers verkocht. Dat zijn er net zoveel als in ons topjaar 2006, toen het WK in Duitsland werd gespeeld. Het verschil is dat we toen ná het WK aan 100 miljoen zaten. Nu moet het voetbalfeest nog beginnen."

Externe transporteurs werden dus opgetrommeld, want de telefoon in Eigenbrakel is volledig zotgedraaid. "We kregen zelfs telefoons van bakkers en slagerijen met de vraag of ze niet ook konden inkopen en verdelen. Krantenwinkels van aan de zee belden ons "of ze alstublieft zelf een karton (met daarin twaalf dozen, red.) konden komen halen".

Zo groot is de wanhoop. "We horen verhalen van mensen die meteen een hele doos kopen. Dat is het verschil met vroeger. Toen kochten kinderen één zakje, of misschien twee. Vandaag zijn er veel dertigers en veertigers voor wie 60 euro geen probleem is."

Pagina 49 van het WK-album van 1998 (in Frankrijk, Frankrijk wint) van de jonge De Morgen-collega Philip Gallasz is blanco. Hij heeft alleen, met dan nog kinderlijke en dus aandoenlijke cijfers, zelf de uitslagen ingevuld. Iran verloor met 0-1 van Joegoslavië, won met 2-1 van de Verenigde Staten (dat was politiek een historische match) en verloor van Deutschlandmet 0-2. Verder niks. Waar de namen staan van Mohammad Khakpour, Hamidreza Estili en Karim Bagheri kleven geen prentjes. Het embleem ontbreekt: van Iran geen spoor. Misschien had ook dat met politiek te maken, misschien was er geen portretrecht geregeld, misschien lieten de toenmalige leiders van het land het gewoon niet toe.

België heeft hij volledig. In de goal stond Filip De Wilde, je herkent Franky Van der Elst en Lorenzo Staelens en 'Albert' De Roover (wij kennen hem als Bart), ook Mike Verstraeten die alweer geen minuut aan spelen zal toekomen. Met Goran Vidovic en Luis Oliveira heeft zich bij de Rode Duivels een multiculturele trend gevoegd en dan plakt daar Marc Wilmots. Dongelberg, 22.2.1969 zijn z'n geboortegegevens en 86 kilo is zijn gewicht. Dat is dus zestien jaar geleden.

Die Marc Wilmots zorgde deze week voor wat miserie bij de huidige jonge verzamelaars. Timmy Simons selecteerde hij niet, Divock Origi wel. In het album van 2014 zijn er geen namen, de Belgische stickers kun je tussen nummer 565 en 582 kleven. "Timmy Simons was er niet bij", zegt Everaerts. "Maar Christian Benteke wél en die mist het WK door een blessure. We hebben nu zelf in Italië gevraagd of het alsnog mogelijk is een sticker van Origi te drukken. Die kan dan over Benteke geplakt worden."

Zeker is dat nog niet, maar het zegt veel over de praktische kant van de zaak. Ook voor de nationale voetbalboeken worstelen ze vaker met de wintertransfers. Hoe doen ze dat trouwens? "We hebben een licentie bij de Belgische voetbalbond. En van hen krijgen we dan per club de officiële foto's. Het is niet zo dat wij een fotograaf uitzonden om van al die voetballers een foto te maken."

Sinds 1970 poseerden al 22.000 Belgische voetballers.

Snorren en baarden

Panini heeft de mode zeker niet bepaald, maar omgekeerd is bladeren in bijna vijftig jaar boeken absoluut wel een geschiedenis van de mode. Toch zeker van haartooien en snorren en baarden. Zoek Mike Werner van Hansa Rostock maar eens. Louis Landi van Nimes. Jose Rene Higuita van Colombia. De prachtige man die Ludo Coeck was op het WK van 1982 in Spanje.

Natuurlijk heeft Panini zich in de loop van de jaren gediversifieerd. In de topjaren van Eddy Merckx lag thuis Sprint '73 met Eddy Merckx als nummer vijf, Walter Godefroot in de Belgische kampioenentrui, Knut Knudsen als nummer 400. Nadien was er Disney en nu nog sparen kindjes stickers van Nemo, Frozen en Spiderman.

Maar niks doet het zo goed als voetbal. In België, in de hele wereld. En met blijkbaar overal eigen verkneukelingen; Nederlanders plakken de prentjes van aartsrivaal Duitsland nog altijd graag op hun kop. Met de coupe van Rudi Völler moet dat een aardig beeld geweest zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234