Vrijdag 30/10/2020

PJ Harvey speelt de blues op 'Uh Huh Her', maar heeft er geen last meer van

'Rond je dertigste kom je tot het besef dat je beter ophoudt je voor te doen als iemand die je eigenlijk niet bent'

'Ik ben extremer geworden in mijn leven, niet in mijn songs'

PJ Harvey is een enigma. Een gekwelde godin. Beschadigde waar, met een vuurrode strik rond. Of dat is ze in ieder geval ooit geweest. Het meisje dat haar seksuele verlangen en zelfgeseling wanhopig vertaalde naar enkele platen lijkt sinds haar dertigste verjaardag meer afstand te hebben genomen van haar demonen. Op haar zevende plaat Uh Huh Her zoekt ze dan ook niet meer naar de monsters onder haar bed: 'Ik word helemaal niet verteerd door angst en duisternis'.

Rome

Van onze medewerker

Gunter Van Assche

Ze giechelt en klinkt verrassend timide als ze zegt dat ik niet nerveus hoef te zijn - op zich reden genoeg om mijn maag in mijn slokdarm te voelen klauteren. Afgangen legio trouwens: op mijn hoede om haar niet te beledigen, verontschuldig ik me zelfs na een onbewuste dubbelzinnigheid. (Ik merk op dat er nooit sax op haar platen voorkomt). Misschien ligt het wel aan het zichzelf ontwikkelende moederinstinct van Polly Jean maar zo'n beschamend schoolknapengedrag lijkt ze ontwapenend te vinden. Nu ja, ze hield het toch een gesprek vol.

Harvey is merkelijk zelfverzekerder dan vroeger, maar haar stem klinkt nog altijd zachter als ze het over haar huisje aan de zee heeft of over haar ouders - ergens is de 34-jarige femme fatale in roze catsuit of in micro-minirok en op hoge hakken wellicht gewoon een klein meisje gebleven: "Tien jaar geleden voelde ik me twintig jaar ouder".

Je vond, achteraf bekeken, dat op Stories From the City, Stories From the Sea maar twee goede songs stonden. Waarom? Die plaat wordt beschouwd als een van je beste.

PJ Harvey: "De enige twee songs die me nu nog na aan het hart liggen, zijn 'Horses' en 'Beautiful Feeling'. Ik tracht steeds alle songs op plaat te krijgen waar je mond van openvalt. Dat is me dus maar twee keer gelukt op Stories. Ik denk ook niet dat ik nu een perfecte plaat gemaakt heb; die komt er wellicht ook niet. Maar ik blijf de ambitie koesteren om perfectie na te streven. Op deze plaat raak ik - voorzichtig - aan wat vooraf mijn bedoeling was. Maar ook nu staan er weer songs op die ik zwakker vind. Welke dat zijn, verschilt van dag tot dag."

Met 'Who the Fuck' lijk je heel zorgvuldig je donkere imago af te breken. Net zoals op het b-kantje 'Nina in Ecstacy': een donkere tekst met een verwijzing naar 'Chirpy Chirpy Cheep Cheep'.

"Sommige mensen denken veel te hard na over mijn werk. Achter elke zin, iedere titel zoeken ze een zwaarwichtig statement. Dat is het probleem: je kunt te veel zoeken achter songs. Voor mij hoeven liedjes enkel mensen te ontroeren, op welke manier dan ook. 'Nina' was een teder, vredig liedje; wat ik schrijf is meestal zacht en teder. Ik word helemaal niet verteerd door angst en duisternis, zoals een hoop mensen schrijven. 'Who the Fuck' is dan weer een smerige veeg negatieve energie... en voor ik het vergeet: een hoop lol om te spelen. (lacht) Het is helemaal geen serieuze beginselverklaring, wat door sommigen ondertussen al geschreven werd. (zucht) Het is een punkrocksong."

In 'Who the Fuck' scheld je op iemand die je kapsel verknoeide. Toch wat anders dan je doorgaans zwaardere teksten .

"Het was natuurlijk een heel erg slechte kapper. (lacht) Maar bij een hoop songs op deze plaat gebruikte ik zo'n banaal beginpunt om iets... meer te zeggen. 'Who the Fuck' gaat in feite over de agressieve irritatie die je voelt wanneer iemand je mateloos stoort. De song gaat over humoristische ergernissen. Ik herinner me nog altijd dat ik als kind op de schoolbus zat en dat er iemand achter me de hele tijd aan mijn haar zat te trekken of me zat te pitsen, terwijl ik steeds nijdiger werd. Daar slaat 'Who the Fuck' evengoed op. Je wilt ook keihard 'Rot een eind op!' schreeuwen." (lacht)

Je speelde saxofoon toen je op school zat. Waarom nu niet meer? Dat instrument zorgt voor een donkere spanning die niet zou misstaan op een van je songs.

"Ik ben het niet met je eens. Maar misschien komt dat wel omdat ik sinds mijn schooltijd dat geluid niet goed meer kan verdragen. Ik heb jaren saxofoon gespeeld, van mijn elfde tot mijn achttiende, en neem het van me aan: dat volstond."

In 'The End' klinken zeemeeuwen op de achtergrond. Onwillekeurig moest ik aan Pete Townsend denken, die in 'American Journey' zijn achtergrondkoor meeuwengekrijs liet nabootsen...

(giechelt) "Mij hoor je dus echt niet zingen als een zeemeeuw. Dat was een opname van wat ik hoor als ik thuis (in het graafschap Dorset, GVA) het raam openzet. Ik heb een vreemde affiniteit met de klanken die zeemeeuwen, of houtduiven, voortbrengen. In het verleden heb ik wel lessen gekregen van een Italiaanse operazanger op rust, die me mijn stem leerde te beheersen, zodat ik heel hoog kan uithalen - zoals in 'The Sky Lit Up' op Is This Desire, inderdaad. Maar krijsen als een zeemeeuw heeft hij me toen niet geleerd, nee."

Hoe onfeilbaar is uw gehoor? Op het Werchter-festival legde je laatst een song stil, omdat Eric Drew Feldman zijn bas niet goed gestemd had. Hij had het niet gehoord, en hij is producer.

(droogjes) "Dat komt omdat ik de songschrijver ben. Ik hoor wanneer mijn songs verkeerd gespeeld worden. Ik heb twee keer op Werchter gespeeld. Oh ja, ik verwacht opnieuw veel van het festival: altijd een goede ervaring, knappe groepen op de affiche en een leuke sfeer."

Je leeft aan de kust en je zou vaak aquariums bezoeken op tour. Vanwaar de fascinatie voor water?

"Ik woon gewoon graag aan de kust, en aquariums vind ik best leuk, maar ik bezoek ze misschien eens per jaar. Uit welke stuk heb je dat gehaald? Je zou toch moeten weten dat je niet alles moet geloven wat gedrukt staat."

Ik ben ontzettend naïef.

"Wel, ik ben ook ontzettend naïef, maar ik weet wel dat ik niet moet geloven wat er over mij verschijnt. Eén woord advies voor je, van een oude hond: geloof de helft van wat je leest."

Je laatste platen klinken nog altijd intens, maar toch meer in balans dan vroeger. Gebeurt dat, als je een oude hond wordt?

"Het heeft inderdaad te maken met ouder worden. Ik ben extremer geworden in mijn persoonlijke leven, maar niet in mijn songs. Toen ik jonger was, ging ik bewust op verkenning naar uitersten. Toch denk ik graag dat ik nog altijd niet heb ingebonden, dat ik niet zachter werd met de jaren of zo. Zo voel ik het in ieder geval niet aan. Meer nog, ik ben net kwader geworden als het gaat over politiek of over wat er in de wereld gebeurt. Tien jaar geleden voelde ik me tien jaar ouder dan ik nu ben. Rond je dertigste kom je tot het besef dat je beter ophoudt je voor te doen als iemand die je eigenlijk niet bent. Als je twentysomething bent, probeer je diegene te zijn die je graag wilde zijn. Op je dertigste verlies je die nodeloze ballast."

Wist je dat actrice Juliette Lewis je songs covert? Ze wil de vrouwelijke Iggy Pop zijn.

"Goed voor haar! Of ik niet de vrouwelijke Iggy Pop ben? Hmm, misschien: ik was altijd al een beetje een tomboy, een robbedoes. Ik was liever 'een van de jongens' dan bij de meisjes te zitten. In dat opzicht denk ik ook dat ik een hardere benadering volg in mijn songs."

Vroeger speelde je steeds met marionetten. Op dezelfde manier denk ik dat je nu personages opvoert in je songs die telkens iets van jezelf voorstellen.

"Ik ben een creërend schrijver: ik maak gebruik van mijn fantasie, hoewel die ergens vandaan moet komen. Wat je daar zegt, kan kloppen. Alle fictie vindt een fundering in realiteit, en bij mij is dat niet anders: ik cast mezelf of andere mensen in een bepaalde rol. Alles is wel door mijn ogen bekeken. Maar niet iedere ervaring in de songs is de mijne; ik zou het na Rid of Me niet overleefd hebben."

Je speelde Mary Magdalena in The Book of Life van cineast Hal Hartley. In confrontatie met satan zeg je: 'Als je hier toch bent, maak jezelf dan maar nuttig en open de champagnefles'. Dat elegante flirten met ellende lijk je ook te doen op je platen.

"Zo heb ik het nog nooit bekeken. Je mag uiteraard denken wat je wilt bij mijn liedjes. Dat is ook het aantrekkelijke aan muziek: iedereen interpreteert een song op de manier die hij nodig vindt op dat ogenblik. Het wordt zinloos als ik je zou moeten vertellen hoe je naar mijn liedjes moet luisteren. Zodra ik mijn songs af heb, geef ik hem uit handen."

Heeft dat met loutering te maken?

"Nou... dat zal ook wel zo zijn. Maar het heeft meer te maken met het feit dat ik niemand mijn visie wil opdringen. Als ik zelf vrolijk ben of me niet lekker voel, leg ik een plaat op die mijn gevoel van dat moment behangt. Wat de songschrijver bedoelde met die nummers doet me dan niet veel."

Het moment dat je een plaat uitbrengt, distantieer je je ervan. Besluipen die songs je nooit, na enkele jaren?

"Bij de songs die ik live speel, gebeurt dat weleens. Die ontvouwen zich soms helemaal opnieuw terwijl ik ze zing. Bij de songs op deze plaat gebeurt dat automatisch, omdat ze zo nieuw zijn. Wat ook geregeld voorvalt, is dat oude songs een nieuwe betekenis voor me krijgen, wanneer ik ze nu zing."

Sinds een tijd droom je 's nachts van konijntjes. Geloof ervan wat je wilt, maar volgens de droomanalyse wil dat zeggen dat je nu pas vertrouwen krijgt in liefde.

"Is dat echt zo? Ik droomde ook een tijd dat mijn tanden uitvielen: dat is angst voor verlies van onafhankelijkheid, of zo. Ik denk dat die tandendroom vrij klassiek is; nogal wat mensen hebben die nachtmerrie. En ik droom ook weleens dat mijn haar uitvalt; dat is verlies van kracht. Maar ik leg dus ook mijn vertrouwen in de liefde... goed om weten. (lachje) Het is heel eigenaardig: ik droom al ongeveer twee weken van konijntjes en vroeg me af hoe dat kwam."

Er is ook een andere verklaring voor de konijntjes: Vincent Gallo.

"Omdat hij The Brown Bunny regisseerde (speelfilm met Chloë Sevigny die in augustus verschijnt, GVA)? We worden al een tijdje gelinkt, en eigenlijk zit ik daar wel wat mee verveeld. Goed geprobeerd, maar nee, ik ben zeker dat Vincent er voor niets tussen zit. Hij is wel een heel goede vriend van mij. For the record: Vincent is mijn vriendje niet, hoewel geen kat dat wil geloven."

Op deze plaat staan twee duidelijke referenties aan het huwelijk. Het gaat me geen bal aan, maar...

"... 'The Pocket Knife' (over een meisje dat tegen haar zin moet trouwen, GVA) en 'Shame' (met de regel 'I don't need no ball and chain' - ik wil geen vent; GVA) zijn geen songs over mezelf. Ik vind het geen noodzaak om ooit te trouwen. Maar anderzijds: mijn ouders zijn ondertussen 45 jaar getrouwd, en zijn zo ongelooflijk gelukkig met elkaar. Ik hou mijn geest dus open voor elke optie. En voor de mogelijkheid dat mensen veranderen."

Ben je een fatalist?

"Heel erg zelfs. Ik drijf gewoon mee met de stroom, ik zie wel waar ik uitkom. Voor het noodlot sta ik altijd open."

PJ Harvey treedt op in Werchter op zondag 4 juli op het hoofdpodium van 17.05 tot 18.05 uur.

Morgen in deel 7 Michael Franti en Spearhead

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234