Zaterdag 18/09/2021

Piratenpartij verruwt Duitse politieke taal

De Piraten verruwen het taalgebruik in de Duitse politiek. De kiezers schrikt dat niet af - integendeel.

'Haatbaarden' of 'subsidieslurpers'? Zo radicaal als Geert Wilders de grenzen van de Nederlandse taalgewoontes oprekt, doet de Duitse Piratenpartij het nog niet. Toch zijn de Piraten nu al berucht om de 'verruwing van de omgangsvormen', die ze sinds hun eerste verkiezingssucces in september in de politiek zouden veroorzaken.

De toespraken van de 27-jarige Piraat Christopher Lauer in het Berlijnse stadsparlement zijn inmiddels al op YouTube verzameld. Hij beschuldigt de andere parlementariërs van 'anpimmeln' (onvertaalbare werkwoordsvorm rond 'piemel'), ze moeten van hem de 'Kresse halten' (zelfbedachte versie van 'Fresse halten'; 'bek dicht'), en hij stelt voor de subsidie van de opera gewoon maar te schrappen.

Een schande, vinden parlementariërs van de andere Berlijnse partijen. "Met de Piraten is de fecaliëntaal het parlement binnengekomen", zegt de fractievoorzitter van die Linken. De CDU beklaagt het 'latente verval der zeden' en de SPD een 'zorgwekkende verruwing van de parlementaire omgangsvormen', die in het stadsparlement vooral sinds de verkiezingen hun intrede hebben gedaan.

De Piraten zelf blijkt de 'ruwe toon' allerminst te schaden. Volgens peilingen van Forsa kan de nieuwe partij, die sinds september in twee deelstaatparlementen gekozen is, bij landelijke verkiezingen al 13 procent van de stemmen krijgen. Daarmee zouden ze in 2013 groter dan de Groenen kunnen worden, en de derde partij van Duitsland.

Het succes van de Piraten is dan ook niet ondanks, maar dankzij hun 'onaangepaste' optreden. Eerste onderzoek geeft aan dat de partij veelal gekozen wordt als 'protest tegen de gevestigde orde'. Hun inhoudelijke punten zijn nog nauwelijks bekend, dus de vorm is hun grootste aantrekkingskracht.

Nieuw is dit mechanisme overigens niet. Duitsland kent eerdere politieke nieuwkomers, die de keurige codes bewust breken. Beroemd is de uitspraak in 1984 in de Bondsdag van de jonge Joschka Fischer, de toenmalige partijleider van de Groenen: 'Mit Verlaub, Herr Präsident, Sie sind ein Arschloch'. De Groenen heeft deze opstelling geen kwaad gedaan, en Fischer ook niet.

Nu wordt de 'onaangepastheid' van de Piraten in de media nog extra uitvergroot. De één laat zich met blauw geverfd haar interviewen, Lauer verschijnt als dandy gekleed op tv, kettingrokend. Ze koketteren met hun politieke onervarenheid. De landelijke voorzitter zegt openlijk dat hij niet weet wat hij van het Europese noodfonds vindt.

De verschillen met de Nederlandse 'protesttaal' van de PVV worden hierbij overigens direct duidelijk. Wilders richt zich met zijn woordkeus op rechtse 'boze burgers', de Piraten passen eerder links van het midden. Piraat Lauer wil dan wel één van de vier opera's in Berlijn afschaffen, maar met de vrijgekomen 40 miljoen euro de 'vrije kunst' ondersteunen. Hun 'verruwing' sluit aan bij de protestcultuur, zoals de Groenen die vroeger graag etaleerden.

De komende maanden zal blijken of ze ook op inhoudelijk vlak nieuwe 'Groenen' zijn, en de politieke agenda kunnen bepalen. De politieke taal kunnen ze al sneller beïnvloeden. Nieuwkomers passen nu eenmaal het taalgebruik aan, zegt sociaal wetenschapper Ulrich Sollmann, kenner van de politieke communicatie. In plaats van 'goed gedrag' te eisen kunnen de Berlijnse politici daarom beter een 'nieuw taalgedrag overeenkomen', zegt hij: "Ook welke begrippen men in het debat achterwege laat."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234