Maandag 16/12/2019

In memoriam

‘Pippi Langkous’ ging bij het verzet: "Bruggen en spoorweglijnen saboteren. Dat zagen we helemaal zitten"

Freddie Oversteegen. Beeld RV

Je hebt altijd een keuze, zelfs bij branden als de Tweede Wereld­oorlog. Je kunt de nazi’s bestrijden of je kunt je aansluiten bij de Hitlerjugend. De Nederlandse verzets­heldin Freddie Oversteegen koos voor het eerste. Ze was pas 16 toen ze vanop haar fiets al schoot naar de Duitsers.

Ze leek een beetje op Pippi Langkous, met haar lange vlechten en kleine gestalte, toen ze saboteur werd en aanslagen pleegde. Het was 1940. De Duitsers hadden Nederland onder de voet gelopen en samen met haar oudere zus Truus was ze tot het verzet toegetreden. “Pas later legden ze uit wat onze taak was: bruggen en spoorweglijnen saboteren. Dat zagen we helemaal zitten.”

“En leren schieten”, zei de verzetsbaas langs zijn neus weg. “Schieten op nazi’s.”

Ze herinnerde zich hoe haar zus had geantwoord: “Dat is wel iets wat ik nog niet eerder gedaan heb.”

De weerzin tegen het fascisme hadden de zusjes Oversteegen van huis uit meegekregen. Hun ouders waren communisten. Als kind maakte de kleine Freddie samen met haar zus al popjes voor kinderen in de Spaanse Burger­oorlog. Ze sliepen op strozakken in een bovenwoning, maar boden halfweg de jaren 30 al onderdak aan Joden die Duitsland ontvluchtten. “Helaas zijn ze toch allemaal gedeporteerd”, zei ze later aan een interviewster. “We hebben nooit meer iets van hen gehoord. Ik word er nog altijd droevig van daarover te praten.”

Ze vormden een ondergronds team samen met de beroemde Hannie Schaft, die op haar 24ste door de Duitsers geëxecuteerd zou worden – daags voor de bevrijding. Ze verstopten Joden en homo’s, deden drive-by-­shootings vanop hun fietsen. Ze pikten collaborateurs op in bars en lokten hen mee naar de bossen, waar ze hen in koelen bloede ombrachten.

Hoewel, in koelen bloede? “Ja, ik heb een geweer afgeschoten en ik heb ze zien omvallen”, zei ze op een keer. “Wat er dan in je opkomt? Het liefst zou je ze weer overeind willen helpen. Maar we moesten het doen. Het was een nood­zakelijk kwaad.”

Hun moeder had hen maar één richtlijn meegegeven: altijd menselijk blijven. Eén keer zouden ze op grond daarvan een opdracht weigeren: toen hun werd gevraagd de kinderen te kidnappen van Arthur Seyss-Inquart, Rijks­commissaris van het bezette Nederland en fanatieke hardliner. “Dat wilden we niet doen”, mijmerde Freddie. “De kinderen hadden kunnen sterven als het fout liep. Wij zijn niet zoals Hitler; verzetslui vermoorden geen kinderen.”

Op haar oudere zus Truus, die haar twee jaar geleden in het graf voorging, is ze altijd een tikje jaloers gebleven. “Zij kreeg veel meer aandacht, met haar schilderijen en beeldhouwwerken. Maar dan dacht ik: ach, ik heb ook in het verzet gezeten.”

Freddie Oversteegen werd net geen 93. Zij stierf in het RVT van Driehuis, op een steenworp van de plek waar ze is geboren. Toen haar eens gevraagd werd hoe ze haar oorlogs­trauma’s verwerkt had, antwoordde ze: “Door te trouwen en kinderen te krijgen.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234