Donderdag 03/12/2020

Pinochet is onschendbaarheid nu officieel kwijt

Zoals verwacht heeft het Chileense hooggerechtshof de parlementaire onschendbaarheid van 'senator voor het leven' Augusto Pinochet (84) opgeheven. Over de opheffing hadden de twintig rechters van het hof een week geleden al veertien tegen zes gestemd, gistermorgen werd het resultaat van die stembeurt officieel bekendgemaakt. Aangezien Pinochet niet tegen de opheffing in beroep kan gaan, ligt de weg open voor een historisch proces. Althans in principe.

Brussel / Santiago

Eigen berichtgeving

Lode Delputte

In en om het hooggerechtshof in Santiago waren gistermorgen strenge veiligheidsmaatregelen getroffen. Vriend en vijand van de van grove mensenrechtenschendingen beschuldigde generaal hadden er verzamelen geblazen. Er stond dan ook niet weinig op het spel: de vraag of Pinochet ooit ter verantwoording zou kunnen worden geroepen voor de zowat drieduizend moorden en verdwijningen die tijdens zijn zeventien jaar durende schrikbewind (1973-1990) hebben plaatsgevonden.

Van de twintig rechters die zich over Pinochets zelfverklaarde onschendbaarheid moesten uitspreken - onder wie een meerderheid door diens toedoen benoemd raakte - hebben er slechts zes tegen de opheffing gestemd. De vrees dat een of twee rechters gisteren van mening zouden veranderen en de stembeurt van vorige week op die manier ongeldig zouden maken, is dus onterecht gebleken. Het vertragingsmanoeuvre van het hooggerechtshof was niet meer dan een tegemoetkoming aan de fans van de oude generaal, die men liever niet wou bruuskeren.

"Overal ter wereld kunnen dictators hun rustige oude dag nu wel vergeten", reageert Sebastian Brett, directeur van de Chileense afdeling van de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch. "Maar hadden ze me een jaar of twee geleden verteld dat we dit in Chili nog zouden meemaken, ik had het niet geloofd. Chili leek de veilige haven bij uitstek voor mensenrechtenschenders en democratie was er een ijdel begrip. Met wat er nu gebeurt, denk ik dat Chili een reuzenstap gezet heeft, ook al is dit natuurlijk een louter juridisch overwinning. Op het politieke vlak is in Chili nog erg veel werk aan de winkel. De hele grondwet zou eigenlijk herschreven moeten worden, veel overheidsdiensten moeten gedepinochetiseerd worden en de macht van het leger moet aan banden gelegd worden. Dat kan alleen als de Chileense maatschappij verder naar het politieke centrum blijft evolueren, een tendens die al een tijdlang aan de gang is."

Toch blijft het de vraag of het veelbesproken proces tegen Pinochet er ooit komt. Ten eerste wordt de generaal stilaan stokoud, ten tweede zijn niet alle juridische obstakels van de baan. "In principe kan onderzoeksrechter Juan Guzmán Pinochet nu ondervragen, althans nadat hij eerst een medisch onderzoek bevolen heeft", zegt Brett. "Dat is verplicht voor alle beklaagden van 70 jaar of meer en moet uitmaken of de dictator niet dement is. Maar nu is mijn vraag: wat als Pinochet dat onderzoek weigert? Dan moet er eerst een proces komen over die weigering, dan pas over de mensenrechtenschendingen die hij op zijn kerfstok heeft. En er zijn nog problemen: heeft de opheffing van gisteren alleen betrekking op het dossier van de Dodenkaravaan (de geheime divisie die na Pinochets coup op 11 september '73 een spoor van terreur door Chili trok, LD) of kunnen ook de andere 156 dossiers die tegen hem zijn ingediend nu worden aangepakt? Over die vraag zullen juristen de komende dagen nog een aardig woordje bakkeleien."

Wie zich die addertjes onder het gras alvast niet aan zijn hart liet komen, waren de nabestaanden van Pinochets slachtoffers. In en om het justitiepaleis van Santiago kwam het tot spontane vreugdetaferelen en omhelsden mensen elkaar. Aan de zijde van de fans van de oude generaal werd in alle soberheid het Chileense volkslied aangeheven.

Tegenstanders van Pinochet reageren emotioneel op de officiële bekendmaking van de opheffing van zijn onschendbaarheid. (Foto AFP)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234