Woensdag 20/01/2021

Piloot: "Bij kaping is dit regel nummer één"

Beeld EPA

Hij is een piloot met 35 jaar vliegervaring. Als gezagvoerder van een Boeing 777 bij een grote vliegtuigmaatschappij, weet de Amerikaan Les Abend als geen ander wat de crew te doen staat bij een kaping. Piloten worden goed getraind om met die uiterst delicate en bedreigende situatie om te gaan. Regel nummer één: bescherm de cockpit.

In een wereld waarin mensen voortaan zullen moeten proberen te leven met gruwelijke aanslagen zoals in Parijs, Brussel, Istanboel en Lahore waarbij terroristen zo veel mogelijk slachtoffers willen maken, is het begrijpelijk dat een crew die af te rekenen krijgt met een kaping onmiddellijk denkt aan terreur.

Maar Les Abend meent dat we daardoor uit het oog verliezen dat ook geestelijk instabiele mensen soms gekke dingen doen zoals de kaping van het toestel van EgyptAir heeft uitgewezen. Vlucht 181 steeg gisteren op in Alexandrië en had als bestemming Caïro maar moest onder dwang uitwijken naar Cyprus.

De 58-jarige Egyptenaar Seif al-Din Mustafa dreigde ermee zijn bommengordel tot ontploffing te brengen. Maar later bleek het explosief nep. De inzittenden kwamen met de schrik vrij. De man handelde niet uit terroristische overwegingen, maar het ging om een "individuele daad van een psychisch instabiele persoon". De dader is voor een periode van acht dagen in voorlopige hechtenis geplaatst.

Andere strategie
Vroeger luidde het dat de crew toch in de mate van het mogelijke moest samenwerken met de kaper(s) om bloedvergieten te vermijden. Na 9/11 werd deze strategie deels bijgestuurd. In de Verenigde Staten geldt dat de bemanning koste wat kost de cockpit moet verdedigen. De crew volgt speciale procedures en richtlijnen die gekend zijn bij defensie, de politiediensten, de vliegtuigmaatschappij en de controletoren. Wanneer een dreiging zich voordoet, gaat men achter de schermen in 'overdrive' om alles in goede banen te leiden maar het is toch vooral de bemanning die de touwtjes in handen heeft.

"In het geval van vlucht 181 van EgyptAir lijkt het erop dat de crew de situatie juist heeft ingeschat", vindt Abend. Bemanningsleden worden in de Verenigde Staten opgeleid om na te gaan in hoeverre de dreiging reëel is. Indien er gewag gemaakt wordt van een bom, moet de crew trachten uit te vlooien of het om een echt explosief gaat. Geen makkelijke opdracht. Het vliegtuig aan de grond zetten, is steeds de beste strategie. Eens geland is de situatie veiliger voor iedereen. Veiligheidsdiensten kunnen dan rechtstreeks tussenbeide komen en piloten kunnen het toestel 'onklaar' maken zonder de veiligheid van de inzittenden op het spel te zetten.

Ontsnappen
En dan is er nog een tactiek die vaak besproken wordt in cursussen: piloten die via de cockpit proberen aan de kapers te ontkomen. Zonder piloten kan het toestel nergens meer naartoe. "De passagiers achterlaten, voelt vaak oncomfortabel voor de gezagvoerder maar het is een optie om in overweging te nemen", schrijft Les Abend op de website van CNN. Afgaande op de beelden van de kaping in Cyprus heeft tenminste één bemanningslid met behulp van een touw de cockpit kunnen verlaten via een raam.

Ook als passagier kan je een rol van betekenis spelen. "Beoordeel de situatie, wees behoedzaam en help de crew zo veel mogelijk", raadt de Amerikaanse gezagvoerder aan. "Zorg er mee voor dat de bescherming van de cockpit is verzekerd."

Gelukkig is de kaping van vlucht 181 goed afgelopen. Helaas kan er nooit worden uitgesloten dat mensen die gek gedrag vertonen ook in de toekomst het vliegtuig nemen. Maar één ding staat wel vast: een kaping blijft uiterst zeldzaam.

Beeld Photo News
Beeld REUTERS
Kaper Seif al-Din MustafaBeeld AFP
Beeld AP
Beeld EPA
Beeld AP
Beeld AP
Beeld AFP
Beeld REUTERS
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234