Donderdag 24/09/2020

Pijnlijke aderlating voor privécollectie

De kunstroof kon op geen slechter moment komen. Net nu het wantrouwen tussen privéverzamelaars en musea verdwijnt, gaan dieven aan de haal met werken uit een privécollectie tentoongesteld in een museum. Rutger Pontzen

och niet weer de zoveelste particulier met een 'opmerkelijke' verzameling, dacht oud-directeur John Leighton van het Van Gogh Museum toen hij voor het eerst bij het echtpaar Willem en Marijke Cordia op bezoek ging. Het bleek een verkeerde inschatting en het bezoek bracht een grote verrassing, schrijft hij in de inleiding van de omvangrijke catalogus van de zogenoemde Tritoncollectie van het echtpaar (inmiddels meer dan 250 werken van 170 kunstenaars).

Wat Leighton bij zijn eerste kennismaking in 1997 zag: schilderijen van Monet, Vuillard, Balthus, Van Gogh en Toulouse-Lautrec van 'internationale kwaliteit'. Willem en Marijke Cordia hadden blijkbaar goed ingekocht, en zouden dat blijven doen in de jaren daarna, vond Leighton. Hij bleef het echtpaar bezoeken.

Wie de catalogus doorbladert, kan dat alleen erkennen. De Cordias begonnen van hun aankopen serieus werk te maken halverwege de jaren negentig. Het kapitaal waarmee ze dat deden, was afkomstig uit de onderneming van Willem Cordia. Hij werd rijk door zijn investeringen in de Rotterdamse haven en investeringen in olie. Vorig jaar overleed Willem Cordia op 70-jarige leeftijd. De verzameling wordt nu, naast Marijke Cordia, beheerd door haar twee (schoon)dochters Eliane en Marlies. In 2011 stond de familie Cordia op plaats 80 van de Quote 500-lijst van rijkste Nederlanders, met een geschat vermogen van 330 miljoen euro.

De verzameling kent niet alleen hoogtepunten uit de moderne kunstgeschiedenis, met uiteenlopend werk van Pierre Bonnard, Henry Moore,Henri Matisse, Amedeo Modigliani, Fernand Khnopff en Jacob Meyer de Haan. Er spreekt ook een voorkeur uit voor bepaalde stromingen en richtingen, zoals van de kubisten, de nabis en surrealisten. Het echtpaar heeft altijd gericht aangekocht, ondersteund, zoals Leighton schrijft, door de beste handelaren in deze business, als Martin Summers in Londen en Waring Hopkins in Parijs. Volgens het Amerikaanse kunsttijdschrift ArtNews behoort de Tritoncollectie tot de tweehonderd belangrijkste ter wereld.

Bijzonder was dat het echtpaar Cordia een belangrijk deel - ruim 150 werken - van die collectie nu aan de Rotterdamse Kunsthal had uitgeleend, ter viering van het twintigjarige bestaan van de instelling.

De kunstroof die daar gisteren plaatsvond, is niet alleen een aderlating voor de Tritonverzameling: de gestolen schilderijen van Freud, Matisse, Picasso, Meyer de Haan, Gauguin en Monet behoren tot de topwerken.

De roof ligt ook gevoelig vanwege het momentum, juist nu de samenwerking tussen musea en privéverzamelaars net goed op gang begint te komen. Dat is niet altijd zo geweest. Lange tijd bouwden veel verzamelaars liever een eigen museumgebouw voor hun collectie, dan dat ze contact zochten met museale instellingen. Er bestond een zekere argwaan. Museumdirecteuren vonden privéverzamelaars moeilijke einzelgängers die altijd hoge eisen stelden. Privéverzamelaars wantrouwden museumdirecteuren, omdat je maar nooit wist wat ze met je collectie deden: aan de muur hangen of opbergen in de kelder.

Dat tij is aan het keren. Er is de jongste jaren een groeiend vertrouwen tussen kunstinstellingen en private verzamelaars. Dat moet ook wel: musea zijn genoodzaakt meer en meer een beroep te doen op particulieren vanwege de verminderde overheidssubsidies. Met succes.

Vergelijkbaar is de museale betrokkenheid van de Triton Foundation. Die stichting werkt al jaren nauw samen met het Gemeente-museum Den Haag. Daar is een aparte zaal met werk uit de privécollectie ingericht, aangevuld met schilderijen, beelden en tekeningen van het museum zelf. Daarbij gaf Triton altijd al ruimhartig bruiklenen af aan andere musea. Dat de stichting nu een aparte tentoonstelling kreeg in de Kunsthal was voor het eerst.

Het is te hopen dat verzamelaars zich door de kunstroof uit de Kunsthal niet laten afschrikken, uit vrees dat hun verzameling bij musea en kunsthallen niet in goede handen zou zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234