Zaterdag 07/12/2019

Interview

Piet Van Eeckhaut: "De vrouw is intentioneel een beter wezen dan de man"

Piet Van Eeckhaut. Beeld PHOTO_NEWS

In 2011 verscheen het boek 'Het Geweten van onze Strafpleiters.' Daarin interviewde Margot Vanderstraeten alle bekende advocaten van het land, waaronder ook de deze week overleden Piet Van Eeckhaut.

Aan de deur naar zijn kantoor, juist achter de poort in de Gentse Recollettenlei en voorbij de vestibuletrap, heeft Piet Van Eeckhaut zijn toga, de mouwen omzoomd met bont van hermelijn, op een fauteuil gedrapeerd. "Daar ligt mijn toga al bijna een halve eeuw - behalve als ik hem draag, natuurlijk", lacht de pleiter die bekend staat als een Instituut op zich. Zijn stem is tenordiep. Zijn haardos kraakwit en genereus. "De dag dat ik deze toga niet meer zal dragen, de dag dat ik sterf en begraven zal worden, neem ik hem mee in mijn graf. Dit symbool van waardigheid en ernst moet naast me liggen. Absoluut. Maar nu nog niet. Laat dat moment nog maar héél lang op zich wachten."

U bent inderdaad de nestor van dit gezelschap, Meester Van Eeckhaut.
"Ik ben advocaat sinds 1964. Als ik over mijn confraters van vroeger spreek, moet ik daar jammer genoeg almaar vaker 'wijlen' aan toevoegen. Met pijn in het hart. Want van een aantal confraters uit lang vervlogen jaren heb ik ontzettend veel geleerd.

Wijlen Maurits Van Kerkhove, bij wie ik stage deed, is zo'n voorbeeld voor me geweest. Van Kerkhove is later Kamervoorzitter in het Arbeidshof geworden. Hij was geen uitgesproken strafpleiter, verre van. Maar hij was een van de eerste socialistische advocaten in Gent, een balie die vooral gedomineerd werd door katholieken en liberalen. Later werd ik de tweede stafhouder van Gent die socialist was, na Fernand Duchène.

U kent de namen die ik noem natuurlijk niet. Maar ze zijn belangrijk, u moet ze beslist noteren. Namen van goede tot uitstekende vakgenoten zijn altijd belangrijk, in welke beroepstak ook. We kunnen van hen leren. We moéten van hen leren.

Van Kerkhove kwam van eenvoudige huize, net als ik. Die gemeenschappelijke afkomst - en dus ook strijd - schept ongetwijfeld een band. Beiden waren we vruchten van de democratisering van het onderwijs; beiden wisten we wat het zogenaamde 'gewone' volk was. Mijn vader werkte als meestergast bij de spoorwegen en van zijn inkomen leefde en studeerde een gezin van vier zonen. We hebben allen aan de universiteit gestudeerd, en er samen zes diploma's behaald. Ik haalde er twee, inderdaad: ik studeerde, gelijklopend, filosofie en rechten. Aan de universiteit van Gent, waar anders."

De ambitie zat er al van jongsaf in.
"Ja. Ik ben eigenlijk nooit een 'streber' geweest. Wel iemand met ambitie, zoals de geest van die tijd leefde, onder de jongeren die kinderen waren van de democratisering van het onderwijs. Mijn ouders stimuleerden de studie. Hun opvoeding stond in het teken van: studeren, lezen, spreken, doorzetten in de arbeid.

Ik heb dat tijdens mijn lange loopbaan als advocaat en strafpleiter van heel nabij kunnen zien: de grote rol die opvoeding in het verloop van een leven speelt. En ook hoezeer geld en hebzucht het geweten van de mens rekbaar kunnen maken.

Vanzelfsprekend speelt de aard van het beestje een rol in aanleg tot criminaliteit. Maar onderschat de opvoeding en de hebzucht niet."

En het geslacht?
Dat is zo. Ik zit lang genoeg in deze stiel om te weten dat boeven zo goed als altijd mannen zijn. Zelfs in echtscheidingen, en mijn kantoor heeft er veel gedaan, moet ik vaststellen dat de vrouw in wezen intentioneel een beter mens is. De vrouw is wijzer. Behalve als het echt mis gaat: dan kent haar sluwheid geen grenzen, en is ze, bijvoorbeeld, in staat om de perfecte vergiftiging van haar echtgenoot te regisseren. Maar deze vrouwen zijn uitzonderingen.

'Van de stijfkop en de zot, vult de advocaat zijn pot', luidt het gezegde. Dat is beslist juist. Alleen is het vaak niet de advocaat die geld genereert op de rug van zijn cliënt, maar de cliënt zelf die, gedreven door jaloezie, niet tot een vergelijk wil komen. Zeker bij echtscheidingen kom je dat tegen. De advocaat in relatieprocedures heeft het niet gemakkelijk. Er bestaat een speciaal brevet voor dat Nina Van Eeckhaut (Piet Van Eeckhauts dochter, ook advocate en strafpleiter, mvds) heeft bekomen. Hebzucht, dat is ook het willen bezitten van de ander."

Maakt hebzucht de mens gewetenloos?
"In elk geval maakt hebzucht - met als varianten afgunst, haat, jaloezie - ontzettend veel kapot.

Laat me het even eenvoudige als verhelderende voorbeeld van het voetbal geven. Mijn vader heeft ons, mijn broers en mij, de liefde voor het voetbal bijgebracht. Hij speelde bij Eendracht Aalst, dus hij wist goed wat hij deed. Voetbal is een prachtige sport. Ik zou zo graag eens een match live becommentariëren op de radio. Oh, wat zou ik dat graag doen.

Maar het voetbal zoals dat vandaag wordt gespeeld, heeft helaas nog amper met liefde voor de sport te maken. Het is economie. En dat niemand me komt vertellen dat het de hooligans zijn die de sport om zeep helpen. Dat doen ze niet. Het is het geld. Het zijn de absurde geldverhandelingen die het voetbal vaak vergiftigen. Hebzucht bedreigt deze prachtige sport. Net zoals hebzucht relaties kapot maakt, tussen partners, tussen ouders en kinderen, kinderen onderling, en ga zo maar verder."

U was een tijd stafhouder van de balie van Gent. Dat houdt in dat u de paus van alle advocaten was. Vanuit die positie moet u een ruimer beeld hebben van de ethiek - en dus van het geweten - van de advocatuur. Zitten er veel haaien in de vijver?
"De buitenwereld moet zich geen zorgen maken. Het is met de ethiek van onze advocatuur goed gesteld. Dat meen ik, en ik heb recht van spreken, want vanuit de positie als stafhouder kende ik mijn confraters, in goede en kwade dagen; en ook zag ik zowel hun private als hun professionele beslommeringen. De meeste advocaten zijn rechtschapen mensen."

U bent afkomstig van Aalst. U bent socialist. In uw kantoor en in uw hart en ziel is Louis Paul Boon sterk aanwezig. 'Schop de mensen een geweten', schrijft Boon in mijn Kleine Oorlog. Wat denkt u? Kan dat? En hoe rekbaar is het geweten?
"Ik had het geluk Louis-Paul Boon vrij goed te kennen. Boontje was een van mijn helden. Tegenover hem durfde ik mijn mond niet opentrekken; zo'n groot schrijver. Ik zei hem: 'Louis, ik durf bij u niet te spreken'. En Louis zei mij: 'Maar gij zijt zo geleerd.' 'Maar gij zijt een kunstenaar', antwoordde ik, 'en een genie ook.'

Er zijn mensen zonder geweten. Zij verschijnen in hun lelijkste gedaante als ze oude, weerloze mensen beroven; van leven en eigendommen. Je kunt deze mensen geen geweten schoppen. Maar ik heb in al die jaren evenzeer oprechte spijt gezien. Spijt bevestigt de aanwezigheid van een geweten. De meeste mensen zijn overigens 'in de fond' goed. En in staat tot slechte daden."

Beeld kos

Dit is een fragment uit het interview met Piet Van Eeckhaut door Margot Vanderstraeten. U kunt het volledige interview lezen op haar website.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234