Zaterdag 11/07/2020

Pierre Chevalier en die ene cliënt

Stel me daar eens even een documentje op waarin staat dat ik een eerbare burger ben. Als advocaten dat al niet meer kunnen doen. Daar dienen ze toch voor?

DOUGLAS DE CONINCK GERT VAN LANGENDONCK

Het Belgische strafrecht, zo doceerde Pierre Chevalier gisteren, maakt een duidelijk onderscheid tussen iemand 'in verdenking stellen' en iemand 'in beschuldiging stellen'. Zo zijn termen als 'oplichting' of 'medeplichtigheid aan oplichting' ook niet altijd wat ze in een krantenkop lijken voor te stellen.

De komende dagen moet blijken wat voor document de ex-staatssecretaris in 1997 nu eigenlijk opstelde ten behoeve van zijn ex-cliënt Jean-Claude Lacote en in hoeverre hij zelf betrokken was bij de verkoop van diens privé-jet. Op grond van de tot nu toe beschikbare gegevens wordt Chevalier vooral aangewreven dat hij zijn handtekening zette onder een document dat verklaarde dat de dure cliënt van zijn advocatenkantoor in Brugge een eerbare burger was met wie beslist zaken kon worden gedaan. Zoiets doen Belgische advocaten wel vaker. Als dat kan helpen. Zaken gaan voor. En zo'n document is ook maar waard wat het waard is. Chevalier was geen procureur of staatshoofd. In Zwitserland liggen de zaken anders, zeker wanneer blijkt dat er een valse naam is gebezigd, zoals de Zwitserse onderzoeksrechter Janosz Fabian gisteren aangaf. Zwitserland mag dan al een internationaal kruispunt van zwart geld zijn: als buitenlander kun je er niet eens gaan werken zonder iets als een bewijs van goed gedrag en zeden. De plaatselijke strafwet is bijzonder streng voor wie daarmee aan het improviseren gaat. 'Medeplichtigheid aan oplichting' dus.

Chevalier verklaarde de afgelopen dagen dat hij er pas vorig jaar achter kwam wat voor hij vlees hij met Lacote in de kuip had. Dat is wel een beetje verwonderlijk. Hij had de man drie jaar later leren kennen als hoofdverdachte in een mysterieuze en erg in de internationale maffiastijl badende moordzaak.

Jean-Claude Lacote bezit een eigen privé-jet, een paar Ferrari's en onroerend goed in de Verenigde Staten, Canada en Schotland. Dat is een hoop rijkdom voor iemand van 34 jaar, maar zijn vader is dan ook goudhandelaar. De Brugse procureur Jean-Marie Berkvens omschreef hem deze week als "een zware en heel bijzondere jongen", met een aangeboren passie voor wapens, uniformen en spionage. "Ja, hij is zo'n soort vrije wereldburger die constant de hele wereld afreist en overal in spannende zaken verwikkeld is", zegt Berkvens.

Dat mag gezegd. In Frankrijk zat Jean-Claude Lacote tweemaal in de cel wegens oplichtingszaken, in Groot-Brittannië werd hij ooit veroordeeld wegens diefstallen. Chevalier leerde hij kennen na zijn arrestatie, op 2 juni 1996. De zakenman met de Franse nationaliteit, maar geboren in Ivoorkust, werd toen samen met zijn Belgische vriendin Hilde Van Acker gearresteerd op de luchthaven van Gosselies (bij Charleroi) toen ze met een privé-vliegtuigje naar Frankrijk probeerden te ontkomen. De beschuldiging: moord op de 44-jarige Britse handelaar in wapensystemen Marcus John Mitchell. Die laatste, zeggen de speurders in Brugge, had Lacote 20 miljoen frank lichter proberen te maken.

Het waren kinderen die op 28 mei 1996, in de bosjes nabij De Haan, het lijk hadden aangetroffen van Mitchell. De 44-jarige Mitchell was voor het laatst gesignaleerd op 23 mei in Knokke, waar hij een appartement had gehuurd. Het is met betrekking tot de achtergrond van Mitchell dat de versies uiteen beginnen te lopen.

Volgens de eerste gegevens van de Britse politie is Mitchell een eenvoudig elektrotechnicus bij Thompson in Dorking in Groot-Brittannië. Getrouwd, met drie kinderen. Mitchell hield zich vaak in het buitenland op en zou serieuze financiële problemen hebben gekend. Het andere verhaal gaat over wapensmokkel. Mitchell zou een internationaal wapenhandelaar zijn die onder meer elektronische onderdelen voor raketten zou geleverd hebben aan het Servische leger. De Brugse speurders vermoedden destijds dat het motief een som van 20 miljoen Belgische frank was, die Mitchell zou gestolen hebben van een Duitser, Kiefer, zelf verdacht van wapensmokkel. Lacote zou Mitchell vervolgens hebben vermoord om met het geld te gaan lopen. De theorie van de wapensmokkel werd gevoed door Lacote zelf, die de Brugse speurders een verhaal vertelde dat recht uit een spionageroman leek te komen. Lacote was naar eigen zeggen een informant, en niet zomaar eentje. Hij zei te werken voor de Belgische BOB, de Engelse inlichtingendienst MI5, het Duitse Bundeskriminalamt en de Franse geheime diensten. De speurders in Brugge reageerden blijkbaar geërgerd op zoveel grootspraak. "We zullen er nooit het fijne van weten", klinkt het dan. "Dit zijn lui die in een andere divisie spelen dan wij."

Het was in de hoedanigheid van spion, aldus Lacote, dat hij Mitchell voor het eerst ontmoette in Belgrado in januari 1996. En dat hij samen met Mitchell in een hotel in Tunis met een Libisch diplomaat onderhandelde over de levering van tactische wapens aan Libië. Al die tijd bracht hij daarover trouw verslag uit aan zijn vele opdrachtgevers. Zegt hij. Bewijzen van zijn werkzaamheden als spion zijn nooit boven water gekomen, maar betoogde Lacote: zo gaat dat nu eenmaal in de wereld van de spionnen.

Op het moment van de moord op Mitchell zouden Lacote en Van Acker in het City Hotel in Antwerpen hebben overnacht. Met de moord op Mitchell hadden ze dus niets te maken. Maar, zo deelde Van Acker spontaan mee, ze was wel eens halsoverkop naar Londen gegaan met 10.000 Zwitserse frank voor de vrouw van Mitchell. Die moesten dienen om contacten van Mitchell te sussen aan wie hij nog 25 miljoen frank moest, en die hem met de dood hadden bedreigd als hij niet over de brug kwam met het geld. Misschien hadden die contacten Mitchell wel vermoord?

Het Brugse gerecht hechtte niet veel waarde aan het alibi van het tweetal. Speurders konden aantonen dat Lacote en Van Acker in de nacht van de moord op 20 kilometer van De Haan was geweest. Bovendien wees een informant Lacote aan als de man aan wie hij een wapen had verkocht. Dat wapen stemde volledig overeen met de karakteristieken van het moordwapen. Tegenover raadkamer en kamer van inbeschuldigingstelling (KI) betoogde Chevalier dat het onderzoek nogal subjectief was gevoerd en de aanwijzingen van schuld al bij al vrij zwak waren. Bij een derde verschijning voor de KI kreeg hij zijn cliënt vrij.

Lacote vertrok prompt naar Zuid-Afrika, waar hij nu nog altijd vertoeft. Hilde Van Acker bleef in België achter. Zij werd later nog een tweede keer gearresteerd door het Brugse parket, en dat op basis van 'nieuwe elementen'. Normaal had dat ook met Lacote moeten gebeuren. Justitie eiste dat hij zich ter beschikking zou houden voor verdere ondervragingen. Al wat ze in Brugge nog van hem hoorden, kwam echter via de pers. Lacote begon in Zuid-Afrika een nieuwe carrière als maker van een tv-programma, Duty Calls, een docu-drama over het werk van de politie, dat tot voor enige tijd op de commerciële zender M-net te zien was. "Het schijnen nogal gewelddadige beelden te zijn", aldus Berkvens. "Het is ook wel merkwaardig dat hij daarginds met de politie samenwerkt. Dat heeft de zaken, op zijn zachtst gezegd, niet vergemakkelijkt." België vraagt al twee jaar om de uitlevering van Lacote in de zaak-Mitchell. Het Brugse parket overweegt nu een rogatoire commissie naar Johannesburg te sturen, zodat Lacote tenminste aan de tand kan worden gevoeld over die 'nieuwe elementen'. Wat die inhouden, wil men op het parket uiteraard niet zeggen, maar de toonzetting is wel duidelijk: Lacote is meer dan ooit hoofdverdachte. Vorig jaar werd Lacote wel al eens, op vraag van België, gearresteerd in Zuid-Afrika, maar niet uitgeleverd. Nochtans, zegt Berkvens, is daar een wettelijke basis voor. Zeker is dat een aantal politiemensen in Brugge zeer geïnteresseerd zullen zijn in de manier waarop Lacote het voor elkaar kreeg om in 1997 België weer binnen te glippen om de verkoop van zijn vliegtuigje regelen.

Tot in Zuid-Afrika en Zwitserland deed de 'affaire Chevalier' de voorbije dagen vele telefoons rinkelen. Bo Krusell, een in Zwitserland wonende Zweed, was de man die in 1998 klacht indiende tegen Lacote. Hij was een jaar daarvoor samen met hem het kantoor van Chevalier binnengestapt. Hij wou van de advocaat-politicus in de eerste plaats vernemen of Lacote wel echt Lacote heette.

Krusell zou het toestel kopen voor 5 miljoen dollar en betaalde een voorschot van een half miljoen dollar. Het vliegtuigje heeft hij hoe dan ook nooit te zien gekregen. Volgens Lacote ligt het allemaal eenvoudig. De tweede schijf van de afgesproken betaling kwam niet, en dus verviel de hele afspraak. Of toch niet helemaal, zo verklaarde Marius van Huissteen, de Zuid-Afrikaanse advocaat van Lacote, donderdag: "Toen hij binnen de afgesproken termijn het saldo niet vereffend had, heeft Lacote het voorschot gehouden. Dat stond zo in het contract. Perfect wettelijk." Petra Krusell is geen grote hulp. Nee. De echtgenote van de Zweed wil geen woord commentaar kwijt. Ook haar man, die nochtans de zaak op gang bracht, doet er het zwijgen toe. De rol van Chevalier? Even natrekken wat voor gezelschap hij in zijn kantoor had en of het contract volgens de regels was opgesteld. Zegt Chevalier. Het Zwitserse gerecht ziet het anders: Chevalier zou actief meegeholpen hebben aan de oplichting door de identiteit van Lacote te verdoezelen tegenover de Zweed. De Zwitserse onderzoeksrechter Janosz Fabian: "Wij beschikken in dat verband over sterke bewijzen."

In Zwitserland is een document dat een buitenlander tot eerbare burger uitroept niet zomaar een vodje papier

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234