Zaterdag 04/12/2021

Picasso was een punker

kunstbeurs

arco 2002 toont kunst van aboriginal tot virtueel maar vooral veel traditioneel

Afgelopen week ging in Madrid de twintigste editie van de kunstbeurs Arco, qua publieksopkomst een van de grootste ter wereld, van start. 261 galeries uit 31 landen bieden op deze feria internacional de arte contemporanea hun kunstwaar te koop en te kijk aan aan verzamelaars, museumdirecteurs, kunstenaars (in spe) en een alsmaar toenemende groep bezoekers.

Madrid / Van onze verslaggeefster

Nica Broucke

Arco mag zich dan al als een internationale kunstbeurs profileren, toch stelt het merendeel van de standhouders Spaanse (onder wie toppers als Eduardo Chillida, Joan Miró, Juan Muñoz, Pablo Picasso, Antoni Tapies en Joaquin Torres-Garcia) en kunstenaars uit Centraal- en Zuid-Amerika voor. Het is positief dat er in de Dominicaanse Republiek en Cuba, landen die men veeleer met plat toerisme en sigaren associeert, ook op kunstgebied een interessante dynamiek aanwezig is. Want ook in de actuele kunst is globalisering een feit. Ter compensatie van deze Latino-oriëntatie geeft Arco elk jaar een forum aan een gastland, dit jaar Australië, en krijgt de jonge garde een platform in de Cutting Edge-sectie.

Het spektakelgehalte van Arco ligt hoog. Het is al twintig jaar de traditie dat koning Juan Carlos I, erevoorzitter van Arco en actief promotor van hedendaagse kunst, de beurs opent, en voor de Spaanse society is de openingslunch elk jaar een must met hoog m'as-tu vu-gehalte. Daardoor levert Arco niet alleen voor de gespecialiseerde pers (nog geen Catherine M. gezien) maar ook voor de populaire media interessante kopij op. Het publiek komt in onwaarschijnlijke aantallen opdagen. De editie van vorig jaar lokte in vijf dagen tijd maar liefst 176.000 mensen en de organisatoren verwachten morgen af te sluiten met nog betere cijfers. Wie beweert dat hedendaagse kunst enkel een select of elitair clubje kan boeien, moet zijn mening dringend herzien.

De 103 Spaanse en 158 buitenlandse galeries (slechts één uit België) nemen op de twee paviljoenen van de Madrileense Heizel-vlakte samen een oppervlakte van 20.000 vierkante meter in. De stands staan overzichtelijk aan brede lanen en er is voorzien in voldoende rustruimte inclusief een echte chill-outtent, waar murw gekeken bezoekers kunnen bekomen. Wie zich helemaal niet wil of kan verplaatsen, kan zich bovendien virtueel laten rondleiden op www.arco-online.ua.es. De beurs wordt geanimeerd door talrijke debatten - dit jaar vooral over architectuur en Australië, want Down Under is gastland. Bart De Baere, sinds 1 februari directeur van het Muhka, leidde zondag het debat over 'Ontwikkelingen in de presentatie en het verwerven van hedendaagse kunst', waarvoor ook Barbara Vanderlinden, directrice van Roomade in Brussel, als spreker werd gevraagd.

De criteria om een stand te krijgen op Arco zijn streng en de huurprijzen naar verluidt bijzonder hoog. Het hele gamma van moderne en actuele kunst, van aboriginal tot virtuele kunst, passeert er de revue. Toch ligt het zwaartepunt op gevestigde namen en traditionele kunstvormen, ten nadele van installaties. Dat heeft alles te maken met het feit dat de beurs op de eerste plaats een commerciële aangelegenheid is. Arco 2002 biedt dan ook geen staalkaart van wat er tegenwoordig aan hedendaagse kunst wordt geproduceerd; daarvoor moet men naar kunstmanifestaties als Documenta in Kassel en de Biënnales van Venetië en São Paulo, waar kunst op basis van relevantie in plaats van elegantie of naam wordt geselecteerd en waar een curator kunstwerken uitkiest die de tijdgeest en niet de marktwaarde belichamen.

Dat neemt niet weg dat het niveau van Arco 2002 erg hoog ligt en dat de beurs een interessante introductie is voor de nog niet zo bekende Latijns-Amerikaanse hedendaagse kunst. Het merendeel van de geëxposeerde werken haalt nooit een museum of andere openbare ruimte en alleen daarom al loont de kunstbeurs de moeite. Arco staat bovendien bekend als de leukste en meest geanimeerde onder de kunstbeurzen.

Naast bekend is er ook heel wat interessant atypisch werk te zien van grote namen. De fotomontages van een goed geschapen penis en een serie mannenachterwerken van Andy Warhol en (ene) Wendy Krüge zullen wellicht veeleer in de slaapkamer van een vermogende yup dan in een Warhol-retrospectieve terechtkomen. Een bord met een vis uit 1952, signé Picasso, wordt verkocht voor 24.500 euro; een afzichtelijke Femme-vaas uit 1955 voor 9.800 euro. Geen gigantische bedragen voor een Picasso, maar het vaatwerk is erg gedateerd en op meer dan honderd exemplaren geproduceerd. Echt een ontdekking, en zo zijn er wel meer, is een kleine tekening van Picasso, getiteld Gloria Criti, waarin hij de draak steekt met de kunstcritici en de drang van de kunstenaar naar goedkoop en snel succes. De tekening-cartoon (bij de duur-degelijke Duitse Galerie Gmurzynska) toont een kunstenaar die zich laat penetreren door een kunstcriticus met de ganzeveer in de aanslag. De onfortuinlijke kunstenaar reikt in zijn hachelijke positie de hand aan de naakte 'Gloria', die een goedgevulde geldbuidel vasthoudt. 'We're all prostitutes' zouden de punks een halve eeuw later uitbazuinen: Picasso als punker avant la lettre.

Foto's van of over beroemde kunstenaars zijn omnipresent, zoals die van Matisse met tulband en duiven en de foto van Giacometti in de regen van Henri Cartier Bresson. Die foto's zijn een alternatief voor verzamelaars met een beperkt budget die toch een grote naam in huis willen halen.

Bij de Duitse galerie Hachmeister staat het portret dat René Magritte in 1937 van Claude Marcy maakte te koop voor 1 miljoen euro, volgens El País het duurste wat op Arco 2002 wordt verkocht. De galerie heeft ook een stilleven van James Ensor in de aanbieding. Wat de andere bekende Belgen op Arco 2002 betreft, is vooral Jan Fabre opmerkelijk aanwezig. Zijn met kevers bezette sculpturen worden gepresenteerd door zes galeries; Panamarenko's vliegwerken door drie, en Marie-Jo Lafontaine, Wim Delvoye en Michel François door één galerie.

De diehardkunstliefhebber die na een bezoek aan Arco nog onvoldaan is, kan nog altijd de stad in. De Madrileense musea bieden een parallel programma aan. In het Palacio de Cristal loopt een retrospectieve van Panamarenko - na Antwerpen is dat al het tweede Paleis voor Panama. In Reina Sofia is interessant (groeps)werk van Warhol, Basquiat en Clemente te zien en 's avonds worden in openlucht video's van Australische kunstenaars geprojecteerd.

Arco 2002 loopt tot vandaag in paviljoen 7 en 9 van het Parque Ferial Juan Carlos I in Madrid. Info: www.arco-online.ua.es of tel. 0034-91/722.50.17. Warhol Basquiat en Clemente loopt tot 29 april. Info: 0034-91/467.50.62, museoreinasofia.mcu.es.

Het merendeel van de werken haalt nooit een museum of andere openbare ruimte. Alleen daarom al loont de kunstbeurs de moeite

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234