Dinsdag 06/12/2022

Pi-pi, Samsonite van Afrika

Pi-pi-bag is de naam. En dat is niet oneerbiedig bedoeld. Wereldwijd circuleren er miljoenen van deze geblokte tassen in polypropyleen (P-P), op luchthavens, op markten, en als ze helemaal versleten zijn als parka met twee gaten. Pi-pi is zowat het equivalent van de Samsonite in de derde wereld, vertelt Indiër Anil Lakhiani, die in Ghana maandelijks 1,8 miljoen zakken fabriceert.

Anne de Graaf

Dat de Pi-pi het al eens moest afleggen tegen 'la Samsonite', bleek niet zo lang geleden geleden in de catacomben van onze nationale luchthaven. Bagagemeester en douaniers zagen niets lekken op de banden, maar ze roken iets, iets dierlijks, ja zelfs 'morbide'.

De schaar ging in de zak: een diepgevroren antilope had de airmiles van Accra naar Zaventem afgelegd, heelhuids, in een vermiljoenen Pi-pi. Het zei veel over de capaciteit van de zak, nog meer over zijn waterdichtheid.

"Als je maar goed wringt, kan alles erin, alles", resumeert de 29-jarige zakenman Anil Lakhiani op de Louisalaan in Brussel. Anil betrekt er de polypropyleenkorrels van zijn Belgische leverancier Novadim. De man met de zwarte kraalogen voegt de daad bij het woord en kruipt voor de salons van het betere bagagehuis Hermès in zijn Pi-pi. Als Anil zich bukt kan hij erin, de rits dicht.

Anil is een zakenman. Zijn stunt - hij weet het - herinnert aan de olifant die ooit met volle gewicht een Samsonite-valies te lijf ging om de veerkracht van de koffer aan te tonen.

"Luister eens, ik ben ervan overtuigd dat elke mens een goede zakenman kan zijn, als hij wil. Om mijn klandizie te overtuigen van de kracht van Pi-pi, vulde ik de zak met 150 kilogram zand en liet ik hem van vijf hoog naar beneden donderen."

"De zak hield stand, geen korrel ging verloren. De klanten waren met verstomming geslagen. Zakendoen zit in je genen, dat is nu eens het soort bagage dat je van nature hebt en niet moet kopen. Mijn vrienden, van wie er later ook in Ghana strandden, waren allemaal studenten aan dezelfde Londense school. Een International University, waar men ons het zakendoen wel eens ging leren. Ze betrapten ons met dope - light stuff - tijdens een zwembadpartijtje. Het hele kluitje vloog eruit, maar de meesten van die verdrevenen zijn nu succesvolle zakenlui. Ook in Ghana.

Toegegeven, genen, maar bij Anil zijn het die van zijn oom en grootvader die lang voor hem naar Ghana reisden. Goed toeven was het er, veilig naar Afrikaanse normen. De Indiër is een sindi, een aanhanger van de gelijknamige hindoekaste. Omdat 90 procent van de Ghanezen christen is, leverde dat geen samenlevingsproblemen op.

Was de weverij in '81 op sterven na dood - Anil was toen tien - dan werken er nu 540 arbeiders. Ze smelten de polypropkorrels die het Belgische Novadim via containers naar Accra verscheept. Ze verweven die tot rollen stof, versnijden ze tot miljoenen raffiarepeltjes en zetten zich aan de naaimachines. Daarna krijgt de zak zijn vorm en zijn kleur, en die wil nog al eens verschillen.

Want in Afrika heeft elke Pi-pi-zak zijn kruisje. Ghanezen, vooral in de streek van Tamale en de havenstad Accra, houden van donkerblauw en witgeblokt. In Burkina zijn de zwart-witte Pi-pi's bon ton. In China, tegelijk afzet maar ook productiegebied, is parrot, papegaaigroen of -geel, de kleur to carry. Simpel samengevat: je herkent een zwarte aan de kleur van zijn tas, zoals je de Schot in clans thuisbrengt door de tartan van zijn kilt.

Anil staat erop: zijn zakken zijn dubbel gestikt - op de kwetsbare plekken, aan hoeken en ritssluiting - en waterdicht langs alle kanten. Curieus, is zijn business er een van naaien en stikken, in de ateliers in Accra stelt Anil geen vrouwen tewerk. "Het verwondert je misschien, maar de Ghanese sociale voorzieningen zijn goed. Een Afrikaanse vrouw heeft als leidmotief kinderen, veel kinderen. Dat betekent voor mij, als zakenman, dat ik ze zes maanden kwijt ben. No problem, ik geef volmondig toe dat ik een seksist ben, maar ik wil graag zakendoen", en hij kijkt naar zijn rekenmachine.

"Daartegenover staat wel dat de vrouwen buiten de fabriek de beste zaken doen. Is de Ghanese man van origine lui, de vrouw haalt de centen binnen. Zij verkoopt 90 procent van mijn zakken, op de markten. Haar kinderen neemt ze mee, kinderen hangen in Afrika aan de slippen van de vrouw, op haar rug. No problem. Daar weten ze mee om te gaan."

En met geld, wat is een Pi-pi waard? Op de markt in Ghana 18 Belgische frank (0,4 euro), maar er zijn goedkopere exemplaren, niet dubbel gestikt en niet waterdicht. Anil levert 75.000 zakken per dag, 1,8 miljoen gaan er maandelijks de fabriek uit. De productieprijs schommelt rond vier frank.

Die niet onaardige marge maakte hem op zijn negenentwintigste tot een van de succesvolste zakenlui van Ghana. "Ik schaam me niet: ik ben de enige in Ghana met een Harley Davidson, met een Porsche. Natuurlijk wekt dat jaloezie, maar van kindsbeen af heb ik mijn vijanden leren ontwijken en laat ons zeggen 'behandelen'. In principe vertrouw ik niemand, zelfs mijn eigen familie niet. In Ghana volgt een bodyguard me op al mijn passen."

De Pi-pi maakt maar 20 procent uit van Anils omzet. Hij maakt ook de zakken, in dezelfde raffia, waarmee meel en andere bulk wereldwijd verscheept worden. Hij weet dat de zakken op de markt opnieuw verkocht worden, dat ze er in Nigeria gaten in knippen om ze te dragen als regenjas voor als de moesson komt. Ghana is arm, straatarm, geeft hij toe. "Ik woon in een mooi huis, maar pak niet met mijn weelde uit. Een deel van de opbrengst gaat naar goede werken; laatst aan de blinden, de doven."

Anil is casual. Zwarte spijkerbroek, sindi-kettinkje om de hals met daarin een boodschap van zijn tante. Hij weet dat zwarten houden van merkjes, van glitter en glamour. Hij kent de smuk waar ze van houden in de tegenoverliggende Kongolese wijk, Matonge. "De Pi-pi een andere look geven, van model veranderen zou geen goed idee zijn", zegt hij, in zijn eigen zak verpakt voor de etalage van Hermès. "Afrikanen houden van mooie, flonkerende dingen. Tegelijk zijn ze tuk op traditie: wat goed is, moet blijven zoals het is. Nee, aan de Pi-pi verander ik geen steek."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234