Zaterdag 27/11/2021

Pham Van Dong

Op zijn 91ste nog haalde Dong scherp uit naar de corruptie in Vietnamese regeringskringen

1906-2000

Zeg maar Ho tegen het leven

'De favoriete neef van oompje Ho', zo werd Pham Van Dong, een van de meest prominente Vietnamese politici van deze eeuw, genoemd. Later kreeg hij de eretitel 'rechterhand van Ho Chi Minh'. Dong, die 33 jaar lang eerste minister van Vietnam was, is afgelopen zaterdag gestorven. Hij was 94 à 97 jaar oud: Dongs officiële geboortedatum was 1 maart 1906, maar in privé-gesprekken hield hij altijd vol drie jaar ouder te zijn.

Ironisch genoeg overleed Dong precies een dag voordat Vietnam de 25ste verjaardag van de overwinning op de Amerikanen vierde, en werd zijn dood pas na het feest bekend gemaakt. Dong was een oude strijdmakker van de legendarische revolutionaire leider Ho Chi Minh. Hij werd geboren in de provincie Quang Ngai in een familie van bemiddelde mandarijnen, maar hij heeft zich van jongsaf achter de proletarische en nationalistische zaak geschaard. Na zijn schooltijd in Hue en Hanoi werd hij actief in de strijd tegen de Franse koloniale macht. De kolonisator sloot hem van 1929 tot 1936 op in een strafkamp.

Na de Japanse capitulatie in 1945 werkte hij mee aan het uitroepen van de 'republiek Vietnam', waarvan hij minister van Financiën werd. In 1946 was hij delegatieleider van de republiek op de mislukte conferentie van Fontainebleau. De jaren daarop nam hij opnieuw actief deel aan de strijd tegen het Franse koloniale bewind. Die bereikte een hoogtepunt in 1954, toen de Vietnamezen er bij de stad Dien Bien Phu in slaagden de Fransen te verslaan. Daarmee werd het einde ingeluid van de Franse koloniale heerschappij in wat toen Indochina heette. De veldslag van Dien Bien Phu was het werk van generaal Vo Nguyen Giap, een persoonlijke vriend van Dong. Giap zorgde er 21 jaar later trouwens ook voor dat de Amerikanen Vietnam werden uitgejaagd.

Bij de Conferentie van Genève in 1954, waar een formeel einde werd gemaakt aan de Franse overheersing en tot de voorlopige deling van het land werd besloten, was Dong weer delegatieleider van de republiek. Van 1954 tot 1961 was hij minister van Buitenlandse Zaken van Noord-Vietnam; in 1955 werd hij tevens premier. Na de verovering van Zuid-Vietnam in 1975 werd Dong premier van heel Vietnam. Die functie bekleedde hij tot in 1987, toen hij opstapte.

Onder zijn bewind werden 'heropvoedingskampen' opgericht voor Zuid-Vietnamezen die met de Amerikanen hadden samengewerkt. Ook kwam een stroom bootvluchtelingen op gang. Onder premier Dong viel Vietnam in 1978 Cambodja binnen, waar het schrikbewind van de Rode Khmers werd afgezet en een regering van Vietnamese marionetten werd geïnstalleerd. Over de overwinning op de Verenigde Staten sprak hij achteraf in sceptische bewoordingen: "We hebben de VS verslagen, ja... Maar we worden nu wel geplaagd door gigantische problemen. We hebben niet genoeg te eten. We zijn een arm, onderontwikkeld land. Oorlog voeren is makkelijk, maar een land besturen is heel wat anders."

Na zijn aftreden besloot Hanoi tot de Doi Moi, een beleid dat enigszins geïnspireerd was op de politieke en vooral economische hervormingskoers van toenmalig sovjetleider Michail Gorbatsjov. Tegen het einde van zijn leven leidde Dong een teruggetrokken bestaan en gaf hij nog maar zelden in het openbaar zijn mening. Toch hield hij zich tot op hoge leeftijd met politiek bezig. Zo was hij al 91 toen hij er voor waarschuwde dat Vietnam een groot risico liep om opnieuw in een recessie terecht te komen als er niet werd ingegrepen. Dong pleitte toen voor politieke hervormingen en hamerde erop dat meer democratie een oplossing kon zijn voor de economische moeilijkheden. Hij achtte dit van vitaal belang om te voorkomen dat het land wegzonk in armoede. De regering moest werken aan het verder uitbreiden van de democratie, eerst binnen het huidige eenpartijsysteem en daarna verder.

De positie van Pham Van Dong was op dat moment uniek. Hij stond boven de verschillende stromingen in de partij en was zowat de enige die voor democratische hervormingen kon pleiten zonder dat dat gevolgen had voor zijn persoon. De hoogbejaarde haalde zich zelfs nog de woede van 'de kameraden aan de macht' op de hals toen hij scherp uithaalde naar hun corruptie. Dong kreeg gisteren in Hanoi een staatsbegrafenis.

Frank Schlömer/Jean-Paul Mulders

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234