Maandag 10/05/2021

PETER VAN DEN BEGIN SCHRIJFT TV-SERIE OVER TELOORGANG ANTWERPS VARIÉTÉ

'Het wordt geen historische reconstructie. We willen er een spannende fictieserie van maken'

De tragiek van de Ancienne Belgique

Acteur Peter Van den Begin (Matroesjka's) schrijft samen met scenarist Christophe Dirickx (Manneken Pis) een spannende tv-serie over de ondergang van de Ancienne Belgique. De populaire Antwerpse variétéschouwburg moest in 1978 de deuren sluiten door de opmars van de televisie en de discutabele theaterpolitiek van de stad. De AB werd later een beroemde dancing. Vandaag wordt er Amerikaanse streetwear verkocht.

Antwerpen

Eigen berichtgeving

Marc Schoetens

Louis Armstrong, Edith Piaf, Gilbert Becaud, Shirley Bassey, ze hebben allemaal opgetreden in de AB aan de Kipdorpvest. Op andere avonden was het de beurt aan de Antwerpse vedetten van toen. Elke maandag zat de kleine Peter Van den Begin op zijn vaste plek voor het podium. "Mijn moeder zegt dat ik er al van mijn twee jaar kwam. Ik kan me dingen herinneren van toen ik zeven was. Onder de pauze mocht ik met de souffleuse Germaine mee de trap af naar de kleedkamers. Dan maakten we een hele toer door een labyrint van gangen en opvallend kleine kamers waar de meisjes van het ballet bij elkaar zaten."

Van den Begin (40) kwam in de eerste plaats kijken naar zijn vader Wim. Die had een bloemenwinkel in de Berchemse Statiestraat maar was 's avonds te vinden op de planken van de AB. "Elke week was er een nieuwe revue met orkest, dans, liedjes en sketches. Mijn vader heb ik vaak zien optreden met Gaston Berghmans. Veel tijd om te repeteren hadden ze niet. Meestal kenden ze enkel de clou van buiten en de rest was het betere improvisatiewerk. Allemaal in het Antwerps. Wat ze toen brachten, zou ik breed populair amusement noemen voor een wat ouder publiek, maar wat ik daar gezien heb, heeft op mij wel een grote invloed gehad. De geur van de schmink, de glitter van de kostuums en natuurlijk ook de humor - ik wist al heel vroeg wat ik later wou doen. Het was een hechte kliek. Na afloop van de voorstelling mocht ik mee iets gaan drinken met het hele gezelschap in Café des Arts of de Teniers. Daar zaten ze dan allemaal: Charel Janssens, Jaak Devocht, Gaston en Leo."

De AB was sinds de jaren veertig in handen van de Franstalige familie Mathonet. Die baatten ook gelijknamige zalen uit in Gent en Brussel. Arthur Mathonet was de directeur van de Antwerpse AB. In 1978 kwam er een definitief einde aan het revuetheater. "Daarover gaat de nieuwe tv-serie die ik samen met Christophe Dirickx schrijf voor Eén. De zes afleveringen gaan over de laatste maanden van de AB. Het wordt geen historische reconstructie. We willen er een spannende fictieserie van maken. De hoofdfiguur is de directeur die een strijd op leven en dood levert voor het behoud van zijn schouwburg en zijn mensen, maar uiteindelijk moet hij het onderspit delven."

Wat is er in dat jaar gebeurd? "Er was natuurlijk de concurrentie van de televisie die er een rol in heeft gespeeld dat de mensen thuisbleven. De directeur kreeg het almaar moeilijker om met zijn programma's over 'de tijd van toen' de zaal te vullen." Maar er was meer aan de hand. "Midden de jaren zeventig is er een verschrikkelijke brand met veel slachtoffers geweest in een dancing in La Louvière. Daarna zijn er in heel België zeer strenge voorschriften gekomen inzake brandveiligheid van openbare gelegenheden. Een rechtstreeks gevolg was dat er in de AB een derde nooduitgang moest komen. Arthur Mathonet kwam toen met een plan om het leegstaand hotel Métropole naast de AB bij te huren. Daar zou hij niet alleen een bijkomende nooduitgang plaatsen, samen met twee andere gezelschappen wilde hij er een soort theatercentrum oprichten met een restaurant. Zo wilde hij de AB redden. Daar is nooit iets van gekomen. En waarom? Ik heb er intussen al heel wat artikels over gelezen. Ik vrees dat de AB te veel tegenstanders had in het Antwerps stadsbestuur. In die periode had de stad zwaar geïnvesteerd in de nieuwe Koninklijke Nederlandse Schouwburg. Daar zijn alle centen voor cultuur naartoe gegaan. De stad wilde alle theaters bijeenbrengen in die mottige building aan de Vogelmarkt, toen al de bunker genoemd."

Die theaterpolitiek kan volgens Van den Begin de reden zijn geweest voor het einde van de AB. "De directeur heeft gevochten voor zijn schouwburg. Je mag niet vergeten dat er ineens vijftig mensen op straat kwamen te staan. Hij is nooit failliet gegaan. Het stadsbestuur heeft de AB stilgelegd. Het ging er in die tijd best heftig toe. Weet je dat er toen binnen het stadsbestuur zelfs sprake was om de prachtige Bourlaschouwburg met de grond gelijk te maken?

Drama genoeg om er zes goede afleveringen over te maken, hoopt Van den Begin. "Het is een tamelijk groot project. Het is nog te vroeg om al te zeggen wie er meedoet en wanneer de serie op tv komt." Van den Begin zet zich vanaf deze week aan het schrijven, samen met Christophe Dirickx, een scenarist die onder meer bekend is van de films Manneken Pis en Villa des Roses. "Christophe woont in Londen. Ik heb hem al een paar keer meegenomen naar de AB om er inspiratie op te doen. Vroeger woonde directeur Mathonet in een appartement boven de AB. Nu is dat verlaten. De ruiten zijn stuk en er liggen karkassen van dode duiven. Triest."

Beneden in de AB viel er, na de sluiting in 1978 en jaren van leegstand, echter altijd wel iets te beleven. In 1985 werd er een dancing geopend: de Ancienne Belgique, met een derde nooduitgang die uitkwam aan de achterzijde in een garage aan de Jezusstraat. De nieuwe directeurs waren Renzo Mela en Guy Roezu, die nu elders in de stad het befaamde restaurant Danieli il Divino uitbaten. "Disco was toen gedaan. Wij hadden dj's in huis die met een totaal nieuwe stijl begonnen die later de new beat werd genoemd", zegt Goezu. Dj's Dikke Ronny en Den John waren midden jaren tachtig niet alleen razend populair omdat ze Franse en Duitse platen draaiden die je nergens anders hoorde. Ze waren de eersten die hun muziek de hele nacht lang op een lager toerental draaiden. Een 45-toerensingle stelden ze in op -8 en een 33-toeren-elpee op +8. Dat maakte zowel de stemmen als de beat heel zwaar. Een nieuwe stijl was geboren: de bonkende, slepende AB-muziek die later overal furore zou maken als Belgian new beat.

In 1989 lieten Goezu en Mela de bij jongeren razend populaire AB over aan een nieuwe uitbater. "Toen wij de AB begonnen, zijn we eerst inspiratie gaan zoeken in een paar Londense disco's voor de inrichting en de lichtshow", zegt Goezu. "De nieuwe uitbater noemde zijn dancing de Mamounia, naar het wereldberoemde hotel in Marakesh waar alle groten der aarde logeren. Het nieuwe interieur was ook in die stijl. Ik vrees dat hij geen goede manager was. Na twee jaar is Mamounia gestopt."

Peter Van den Begin is er een paar keer geweest, maar de periode van de dancings komt niet aan bod in zijn tv-serie. Evenmin al America Today, een Nederlandse winkelketen van streetwear die in 1997 neerstreek in de opnieuw leegstaande AB. Op het podium staan nu kleedhokjes. Op de balkons hangen rijen jeans en sweaters aan kledingrekken. De dj van dienst draait soulmuziek. "Ik loop hier wel eens binnen om kleren te kopen", zegt Van den Begin. "Maar ik ben er zeker van: haal hier morgen alle kleren buiten, zet er een goed orkest in en het zal niet lang duren of de AB zit weer vol. Er is vraag naar en ook grote nood. Een treffend voorbeeld daarvan is de vroegere cinema Roma in Borgerhout. Daar brengen ze een gevarieerd programma en dat trekt heel wat volk."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234