Vrijdag 03/04/2020

Peter Giesen: Kop op, Jan Leyers!

Hugo Camps hangt in zijn column 'Grens' (DM 31/7)de Vlaamse Calimero uit. Ach, die arme hoffelijke Vlaming Jan Leyers, als presentator van Zomergasten, geofferd op het altaar van botte Hollandse twitteraars. Het is een verleidelijk beeld, Vlaamse wellevendheid versus Hollandse arrogantie. Culturele stereotypen, ze maken de wereld overzichtelijk.

Maar in dit geval kloppen ze niet. Jan Leyers werd met grote verwachtingen binnengehaald als presentator van Zomergasten, niet als hofnar in de traditie van Urbanus, maar als het sympathieke, inhoudelijke sterke en ook nog eens knappe boegbeeld van een serie als De weg naar Mekka. Vreemd genoeg ontpopt hij zich echter als een stroeve interviewer. De man die zo moeiteloos amusant overeind bleef tussen bekrompen moslima's en fanatieke imams ging meteen al kopje onder in een gesprek met de vriendelijke, helaas niet overmatig boeiende, Henny Vrienten. De week daarna liet hij zich overvleugelen door Micha Wertheim, een stekelige zomergast die elke vraag van Leyers als een onwelkome interruptie van zijn eigen gedachten leek op te vatten. Een uitstekende aflevering overigens, ondanks of dankzij de presentator.

Het is waar dat in Nederland overdreven veel waarde wordt gehecht aan brutaliteit en confrontatie, zoals Hugo Camps schrijft. Maar het probleem van Leyers is niet dat hij te beleefd of te aardig is, maar dat hij op een totaal andere golflengte zit dan zijn gasten, dat nauwelijks lijkt aan te voelen en ook niet in staat is zijn gesprekshouding tussentijds bij te sturen. Dat lijkt me geen kwestie van cultuur: zo groot zijn de verschillen tussen Nederland en België ook weer niet. Misschien is hij toch meer verhalenverteller dan interviewer.

Wat echter veel belangrijker is: elke presentator van Zomergasten wordt afgekraakt, of hij nu Nederlander, Vlaming of Chinees is. Zoals de voormalige premier Balkenende zei: "In Nederland is er altijd kritiek. Op de bondscoach, op de presentator van Zomergasten en op de minister-president." Zomergasten is een instituut, in feite een metaprogramma: het bespreken van de gasten en vooral het afkammen van de presentator overschaduwt de eigenlijke uitzending, die door veel mensen te lang en te saai wordt gevonden. Dat was altijd al zo, maar in het Twittertijdperk heeft deze zomersport een nieuwe, ongekende vlucht genomen.

IJskonijn

De meeste presentatoren hadden het zwaar te verduren. Peter van Ingen werd in de uitzending vernederd door zijn gast, de journalist Ischa Meijer, die de regie overnam en Van Ingen een slechte interviewer noemde, geheel in tegenstelling tot Meijer zelf uiteraard. Hanneke Groeteman was te beleefd, te saai en een intellectueel lichtgewicht, Freek de Jonge te onbeschoft, Jelle Brandt Corstius wist niets en Wim T. Schippers liet zijn gasten geen ruimte. Op haar beurt stak Hanneke Groenteman een van haar opvolgsters, de alom voor ijskonijn uitgemaakte Margriet van der Linden, een mes in de rug. Op haar blog wendde ze zich tot zomergast en actrice Carice van Houten: "De hele mooie avond sloeg dood als een slecht getapt glas bier. Dat kwam niet door jou, dat kwam voor 100 procent door de totaal humorloze, formele, oninteressante en onbekwame manier waarop Margriet van der Linden je door de avond loodste". Kortom, de behandeling die Jan Leyers ten deel valt is Hollandse usance.

Dat de kritiek op Leyers aan zijn Vlaamse afkomst wordt toegeschreven, zegt, vrees ik, toch wel iets over de Vlamingen. In de Vlaamse media werd vooraf vol eerbied over Leyers geschreven, hij ging naar Hilversum, naar de Premier League van de talkshows, als een kleine jongen uit het Midwesten die de Big Apple ging veroveren. Nu is Zomergasten een prachtig instituut, maar er geen enkele reden voor ontzag voor de Nederlandse televisie. In de 'beschaafde kringen' in Nederland, waar Hugo Camps over schreef, geldt Canvas juist als een verademing vergeleken bij de bagger die de Nederlandse televisie dagelijks over de kijkers uitstort. Canvas is nuchter, zakelijk en informatief, waar de Nederlandse publieke omroep slechts naar emoties hengelt, op zoek gaat naar vermiste kinderen en spoorloze ouders, familieruzies bijlegt en geen vijf minuten kan uitzenden zonder dat een Bekende Nederlander wordt opgevoerd, alsof Nederlanders slechts in staat zijn informatie te verwerken die door een BN'er wordt aangereikt.

Ik zou zeggen: Vlamingen, laat uw eerbied varen. Belgen doen het beter op televisiegebied. En dat Jan Leyers wordt afgekraakt als presentator van Zomergasten betekent alleen maar dat hij volledig wordt geaccepteerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234