Vrijdag 20/09/2019

Pet Shop Boys

'Zelfs bij de stevigste ruzies denk je aan een songtitel'

Ze zijn het meest succesvolle duo in de popgeschiedenis, met 40 hits en veertig miljoen verkochte cd's. Ze hadden alles van een eendagsvlieg, nu draaien ze al vijfentwintig jaar mee en wijst zelfs Madonna hen als een van haar grootste voorbeelden aan. Deze zomer zijn de afsluiter op Marktrock. Op hun nieuwe cd wordt de controverse niet geschuwd, en Blair hoeven ze niet meer. BART STEENHAUT interviewt hen, solo.

Neil Tennant, een gewezen popjournalist, en Chris Lowe, even architectuurstudent geweest, blijven na een carrière van vijfentwintig jaar nog altijd elkaars tegenpolen. De ene praat honderduit en outte zich jaren geleden al als homo, de andere zwijgt in alle talen en lost niets over zijn privéleven. Wat ze wel delen, is een liefde voor muziek. En voor mode. Lowe heeft eerder vandaag z'n jasje verloren, en dus staat er meteen na ons gesprek een taxi klaar die de twee naar de Brusselse Dansaertstraat brengt om er Belgisch design aan te schaffen. Voor het zover is, praten we weggezakt in een dure zetel over Fundamental, de nieuwe cd van de Pets, en één van de beste uit hun omvangrijke discografie. Hun meest politiek getinte plaat bovendien, met uitgesproken kritiek op het beleid van Tony Blair. Vooral diens beslissing om de Britten voortaan met een identiteitskaart op te zadelen, blijkt Tennant in het verkeerde keelgat te zijn geschoten. "Ik kon niet anders dan daar een song over schrijven", vertelt hij. "Na de bomaanslagen heeft Blair zo'n identiteitskaart ingevoerd als reactie tegen de angst voor terroristische aanslagen. Gewoon bespottelijk."

In België heeft iedereen al jaren een identiteitskaart, en niemand zeurt daarover.

Lowe: "Het verschil is: onze identiteitskaarten bevatten véél meer informatie. Er zit een magneetstrip op die de politie de mogelijkheid geeft van eender waar een centrale gegevensbank te raadplegen waarop je hele levenswandel wordt bijgehouden."

Tennant: "In Groot-Brittannië hebben we niet de traditie te moeten bewijzen wie je bent. En precies dat is het doel van zo'n pasje: bewijzen dat je bestaat. 't Is iets heel anders dan je paspoort tonen. Daar heb ik geen moeite mee."

De Pet Shop Boys zijn - naast Morrissey - verantwoordelijk voor de beste songtitels in de popmuziek. Bet She's Not Your Girlfriend, I Don't Know What You Want but I Can't Give It Anymore, Being Boring... De lijst is vrijwel eindeloos. Heb je de titel eerst en schrijf je daar dan een verhaal omheen?

Tennant: "Bijna altijd. Psychological is een goed voorbeeld. Dat woord had ik op een papiertje gekrabbeld nadat ik een boek van Oscar Wilde had gelezen. In zijn tijd was het een nieuw begrip dat uit Duitsland was overgewaaid, en gebruikt werd om iemand aan te duiden die homoseksueel was, ook al gaat het nummer over iets heel anders. I'm with Stupid had ik op een T-shirt zien staan, en Minimal was een woord dat mijn Italiaanse vrienden vaak gebruikten toen we op vakantie waren in Ibiza, ook al spraken ze het keer op keer verkeerd uit. Pas achteraf heb ik er een tekst bij geschreven over minimalisme."

Waar heb je You Only Tell Me You Love Me When You're Drunk vandaan? Dat klinkt als een zin die opduikt als je met je partner aan het ruziën bent.

Tennant: "Dat is exact hoe het gebeurd is: we slingerden elkaar de gemeenste verwijten naar het hoofd, en plots gooide hij dát eruit. Ik weet nog dat ik midden in die ruzie dacht: 'Dat moet ik onthouden.' Songschrijvers zijn heel kil wat dat betreft. In alle omstandigheden blijft een deel van hun hersenen zoeken naar bruikbare zinnen, schuimen ze elk gesprek, elk boek, elk krantenartikel af naar geschikte songtitels. Zelfs als ze in extreem complexe emotionele omstandigheden verzeild zijn geraakt."

Lowe: "Heb je die ruzie dan even stilgelegd om nota te nemen?"

Tennant: "Euh, ja. Zo is I Don't Know What You Want but I Can't Give It Anymore ontstaan. Het probleem is dat mijn toenmalige partner op dat moment nog veel woester werd. Hij voelde zich misbruikt omdat ik zijn frustratie meteen misbruikte om er een song aan over te houden. Echt bevorderlijk voor je relatie is zoiets dus niet."

Maar dat heb je ervoor over?

Tennant: "Ja. Als de inspiratie zich aandient, slaat ze ongenadig toe, ongeacht wat daar achteraf de gevolgen van zijn."

Over wie heb je het in The Sodom & Gomorrah Show?

Tennant: "De media."

Bedankt voor dit gesprek.

Tennant: (lacht) "Ik zal specifieker zijn: het gaat over de groeiende tendens in televisiejournaals om wereldnieuws als spannend entertainment te presenteren. Kundig gemonteerd, en met wat dramatische muziek eroverheen. Dat soort berichtgeving geeft een vertekend beeld van de werkelijkheid, vind ik. Kijk naar het nieuws, en je hebt iedere dag het gevoel dat de wereld zal vergaan, dat de Apocalyps eraan komt. Eerst heb je een item over de Aziatische vogelgriep, dan gaat het over een allesvernietigend computervirus en uiteraard is er ook de dagelijkse portie ellende uit Israël. De lijken vallen haast letterlijk uit je televisiescherm. Het legt ook een lelijk, cynisch kantje van de mensheid bloot dat we met z'n allen naar al die troep blijven kijken."

Klopt het dat de platenfirma jullie verboden heeft het nummer als single uit te brengen?

Tennant: "Ze hebben ons er alleszins op gewezen dat geen enkele radiozender een nummer zou spelen dat The Sodom & Gomorrah Show heet. Ik heb hen nog met handen en voeten proberen uitleggen dat de song in de verste verte niets met anale seks had te maken, dat het eigenlijk niet meer is dan een verhaal uit de Bijbel dat ik naar het hier en nu heb vertaald. Maar daar hadden ze geen oren naar. Toen vonden ze het nummer plots te lang. Wat ook absurd is, want diezelfde firma heeft destijds wél Bohemian Rhapsody uitgebracht, iets waar al helemaal geen eind aan leek te komen."

Stoort het je dat er in de amusementsindustrie een dubbele moraal wordt gehanteerd? Je kan niet naar Big Brother kijken zonder dat er een koppel staat te neuken in de douche, en daar neemt niemand aanstoot aan. Maar over een woord als sodom struikelt men wel.

Tennant: "Natuurlijk erger ik me daaraan. Vorige week zag ik nog een televisieprogramma dat zonder blikken of blozen De grootste penis ter wereld heette. En dat kon. In primetime, dan nog. Weet je wat het is? Popmuziek wordt nog steeds beschouwd als entertainment voor kinderen, terwijl niks anders nog volgens die maatstaven beoordeeld wordt. Zelfs entertainment voor kinderen niet. Maar in een videoclip mag je niet eens een auto besturen zonder je gordel aan."

Is de wereld nu conservatiever dan toen jullie begonnen, vijfentwintig jaar geleden?

Tennant: "Dat lijkt me evident, ja. Je moet er eens op letten hoeveel cd's tegenwoordig een censuursticker krijgen opgekleefd, of hoeveel nummers er vandaag worden gedraaid waarin aanstootgevende woorden zijn weggebiept. Terwijl de normen tegelijkertijd veel losser zijn geworden. Want zoals je zegt: je hoeft vandaag je televisie maar aan te zetten en je ziet mensen copuleren."

Pet Shop Boys is nooit het soort groep geweest dat politieke standpunten in zijn songs stopte, maar in het nieuwe I'm with Stupid rekenen jullie wel expliciet af met Blair en Bush.

Tennant: "Ik heb de politieke alliantie tussen beiden als het uitgangspunt gebruikt om er een soort relatieverhaal van te maken. Het ligt niet in mijn aard slogans te gebruiken, en het is ook niet zo dat we nu plots Free Nelson Mandela staan te zingen. Maar het is waar: op deze cd hebben we ons vaker dan gewoonlijk op de politiek geïnspireerd."

I Get Along (Without You Very Well) ging een paar jaar geleden ook al over Blair. Hoe komt het dat je hem zo vaak als een personage opvoert?

Tennant: "Omdat hij me aan mezelf doet denken, vrees ik. Als ik hem bezig zie, vraag ik me vaak af wat ik in zijn plaats zou doen. Soms volg ik zijn beslissingen, even vaak ben ik het helemaal niet met hem eens. Steeds vaker kan ik geen lijn trekken in wat hij allemaal uitvoert. Toen Blair aan de macht kwam, kon hij het allemaal glashelder uitleggen. Hij wilde een competitieve markteconomie, een goeie sociale zekerheid en een sterk uitgebouwde ziekenzorg, én hij begreep dat de belastingen onder geen beding omhoog mochten. Met al die factoren voor ogen heeft hij een beleid uitgestippeld. Eigenlijk speelde hij daarmee in op de hypocrisie van een heel deel Britten die wel een betere sociale zekerheid wilden, maar er niets voor voelden daar ook aan mee te betalen."

Waar heeft hij jouw sympathie dan verloren?

Tennant: "De dag dat hij zijn idee voor die identiteitskaarten lanceerde. Voor mij zal Blair de geschiedenis ingaan als de homopremier. Hij heeft ons gelijke rechten gegeven en de leeftijd om gemeenschap te mogen hebben naar beneden gehaald. Dus waarom keert zo iemand zijn kar om de vrijheid van álle Britten te beknotten? Ik vind maar één antwoord: Blair wil iedereen plezieren. Maar voor een man in zijn positie is zoiets uitgesloten. Je kan nooit alles voor iedereen zijn."

Vind je Labour nog een linkse partij?

Tennant: "Dat is de vraag der vragen, natuurlijk. Vroeger was Labour extreem links. Op het marxistische af, zelfs. Het is een pluspunt dat ze intussen de weg van extreem links naar sociaaldemocratisch hebben afgelegd. Maar jammer genoeg hebben ze nog steeds de autoritaire trekjes in hun DNA zitten die je doorgaans met het marxisme associeert."

Nog even over je identificatie met Blair: zou je in zijn plaats troepen naar Irak hebben gestuurd?

Tennant: (twijfelt even) "Dat geloof ik wel, ja. Toch op basis van de informatie die toen voorhanden was. Wat mij betreft, vallen we ook meteen Noord-Korea binnen. Daar word je vandaag nog steeds vermoord als je er een mening op na houdt die afwijkt van wat het regime voorschrijft. Ik kan onmogelijk sympathie hebben voor pathologische dictators die met een vingerknip kunnen bepalen wie geliquideerd wordt. Alleen: mocht ik Tony Blair zijn geweest, dan had ik op z'n minst gezegd dat we om Irak van de dictatuur te bevrijden het land ook moesten bezetten. En dat zoiets zorgvuldig gepland moest worden. Maar dat soort informatie heeft hij zorgvuldig verzwegen, en dat breekt hem nu zuur op. Bovendien: het is haast zeker dat Blair over méér informatie beschikte, en op basis daarvan ook had kunnen beslissen om níét ten oorlog te trekken. Blair is heel slecht in details, vrees ik. Ook dat hebben we gemeen." (lacht)

Elke popgroep bepaalt van tevoren de parameters waarbinnen hij zal opereren. Jullie hebben drie soorten nummers: de pure popsongs met sociale commentaar, de liefdesliedjes waarin een bizarre wending vervat zit, en de rechttoe-rechtaan dansmuziek. Waar beleef je zelf het meest voldoening aan?

Tennant: "Ik krijg er nog steeds een kick van iets te maken wat heel erg catchy klinkt. Iets wat als een hit klinkt. Omdat het zo moeilijk is aan te duiden waar die zo ineens vandaan is gekomen. Dit gezegd zijnde: we hebben vorig jaar muziek gemaakt bij een stille film die bijna honderd jaar oud is, en dat was ook spannend."

Dat is nog zoiets. De Pet Shop Boys kleuren graag buiten de lijntjes. Jullie zijn de eerst groep die pop, theater, dans, performance en ballet met elkaar combineren. Jullie hadden ook al een eigen musical gemaakt voor dat de mode werd.

Tennant: "Eigenlijk is ons mantra al vijfentwintig jaar: elke keer iets anders doen. En het andere criterium blijft: kunnen we er een evenement van maken. In die zin was Battleship Potemkin ook voor ons interessant: we hadden het nooit eerder muziek bedacht voor een stille film, en bovendien was het een echte klassieker. En - ook niet onbelangrijk - we kregen de opdracht dat werk uit te voeren tijdens een groots openluchtevenement in Londen. Dat project was ons dus op het lijf geschreven."

Battleship Potemkin was een Russische film. Je voelt blijkbaar een speciale band met dat land, want je hebt er in het verleden al vaker over geschreven. Bovendien weet ik dat de kinderen van Gorbatsjov jullie platen zelfs in het Kremlin draaiden. Wat trekt je zo aan in dat land?

Tennant: "Als kind heb ik in een uitverkoop ooit een boek over de Russische Revolutie gekocht, en het thema is me tot vandaag blijven fascineren. Het drama, de grootsheid, de iconische leiders... dat sprak al heel vroeg tot mijn verbeelding. Nadien ben ik me ook in Russische muziek gaan verdiepen. Prokofiev, Sjostakovich enzovoort. Daarvan was ik zeer onder de indruk. Wellicht ben ik in een vorig leven gewoon een Rus geweest. Ik voel me daar ook ontzettend thuis, zelfs al spreek ik maar acht woorden Russisch. Het zijn de juiste acht woorden, dus dat is voldoende."

Jullie hebben Madonna een paar weken geleden een Brit Award uitgereikt, en tijdens haar speech noemde ze de Pet Shop Boys een van haar grootste invloeden. Je hebt Madonna in een vorig leven als popjournalist nog geïnterviewd voor Smash Hits. Hoe was ze toen?

Tennant: "Het eerste wat me opviel, was dat ze ondertussen veel dunner is geworden. Mocht de Madonna van vandaag naast het meisje in de sofa gaan zitten dat ik in '83 gesproken had, dan zou je een enorm contrast zien. 't Is echt een lat geworden. Toen in haar destijds interviewde, was ze een meisje van de straat. Behoorlijk mollig, maar wel gespierd. Je zag toen al dat ze een getrainde danseres was. Ik vond haar een heel harde. Ze kwam de uit metro gestapt met een grote rode lolly in haar mond. En ze had een kater. Dat kan je je nu niet meer voorstellen."

Heb je nu een beter contact met haar omdat het respect wederzijds is?

Tennant: "We hebben nauwelijks contact met elkaar, ook al hebben we pas nog een duet opgenomen. Maar dat is toevallig gebeurd. Haar producer blijkt een grote Pet Shop Boysfan, en toen die vroeg een remix te maken, heb ik de gelegenheid meteen misbruikt om een deel van I'm Sorry opnieuw in te zingen."

Toen jullie destijds Where the Streets Have No Name coverden, liet U2 een mededeling verspreiden met daarop de vraag: "What have we done to deserve this?" Zijn de plooien intussen gladgestreken?

Tennant: "Jawel. Onlangs heeft hij me op een awardceremonie zelfs gekust. Op de wang weliswaar, er is geen tong aan te pas gekomen. We ontmoeten hem wel vaker, tegenwoordig. Chris en ik trekken in de zomer vaak naar het zuiden van Frankrijk, en daar hebben de leden van U2 allemaal hun eigen buitenverblijf. Gek, eigenlijk: er is een tijd geweest dat U2 zowat de belichaming was van alles waar we tegen waren. En ook nu vind ik het nog steeds zorgwekkend dat Bono een politicus is geworden. Net als Bob Geldof. Ik erger me als ik weer eens lees dat twee rocksterren langs zijn geweest bij de Amerikaanse president. Geldof is namelijk geen rockster. Hij heeft de laatste twintig jaar geen enkele hit gescoord. En Bono gedraagt zich helemaal niet als een rockster."

Hij gebruikt wel zijn bekendheid als rockster om de politieke agenda te beïnvloeden.

Tennant: "Ja, maar dat geeft hem niet het recht als een politicus te handelen. Ik twijfel niet aan zijn motieven, maar ik vraag me wel af wat hij ermee bereikt. Behalve dat hij er zelf nog beroemder mee wordt. Ik merk trouwens dat de rest van U2 het stilaan op hun heupen krijgt van Bono z'n politieke ambities."

Elke artiest die op een podium staat, verkoopt per definitie seks. En dat kan - in tegenstelling tot in andere bedrijfstakken - ook nog op oudere leeftijd, kijk maar naar Tom Jones of Tina Turner. Voel je je daar goed bij?

Tennant: "De enige popsterren die geen seks verkopen, zijn Elton John, (denkt lang na) Neil Young (denkt nog langer na) en wij. Dat is het zowat. Zelf Bob Dylan was een echte seksbom toen hij nog jong was. Dylan heeft het heel verstandig aangepakt. Die is van heel jong meteen heel oud geworden. De middelbare leeftijd heeft hij gewoon overgeslagen. Of kijk naar Paul McCartney. Die is inmiddels de zestig voorbij, al ziet hij er nog steeds twintig uit. Ik zou er geld voor geven om dat ook te kunnen. Maar zoals je ziet: de biologie heeft me tegengewerkt." n

INFO

Fundamental

van Pet Shop Boys

verschijnt op 22 mei.

De groep sluit in augustus Marktrock Leuven af.

'Ik vind het lachwekkend dat Bono en Bob Geldof rocksterren worden genoemd'

'De dag dat Blair de identiteitskaart invoerde, heeft hij mijn vertrouwen verloren'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234