Woensdag 12/05/2021

Permanente revolutie in het Van Abbemuseum

Eindhoven l Het Van Abbemuseum in Eindhoven bestaat zeventig jaar en viert dat uitgebreid met een hele reeks tentoonstellingen. Blikvanger is What Happened to Art, een overzicht van de jaren 1955-2000 aan de hand van de eigen collectie. Museumdirecteur Charles Esche wil dat het museum 'radicaal' is en zorgt alvast voor een permanent aanbod van grote en kleine tentoonstellingen.

door Eric Rinckhout

Zelden werd Cobra zo gruwelijk mooi gepresenteerd. Vermoedelijk komt het door het genadige daglicht dat in de 'oudbouw' van het Van Abbe vrijelijk mag binnenstromen. Schilderijen van Karel Appel en Constant, zoals Les condamnés (1953) en De oorlog (1950), schitteren als nieuw en etaleren tegelijk hun volle verschrikking. Wanhopige oorlogsmensen die verminkt en bruut geborsteld worden, de wegens spionage ter dood veroordeelde Rosenberg, die een mond als een traliewerk heeft, opengesperd voor de oerschreeuw.

Daarna klinkt de Zerobeweging stil en volgt een kamer met een ooit speciaal daarvoor ontworpen installatie van Joseph Beuys (1971). Bijna intiem, met een kast en een ledikant volbiografische referenties. Er komt nog sterk schilderwerk: de Eindhovense René Daniëls krijgt een zaal voor zijn perspectieven en strikken, maar het is vooral een reeks schilderijen van Jörg Immendorf die indruk maakt. In stevig geschilderd werk, zoals de Brechtzyclus (1976), roept hij op tot maatschappelijk engagement. Ook Gilbert & George leveren in hun fotografische veelluiken commentaar op de samenleving.

Helemaal anders van sfeer is de zaal met een vreemde samenscholing: een tuimelaartje van Juan Muñoz dat aan een muur luistert, een Magrittiaanse installatie van onze landgenoot Jan Vercruysse en een bevreemdend doek van Marlene Dumas met de al even vreemde titel Genetiese heimwee. Er dreunt een onheilspellende stilte in die zaal.

Charles Esche, die sinds een jaar of twee directeur is, presenteert een kleine maar scherpe keuze. Op het eerste gezicht is What happened to Art een erg klassieke tentoonstelling, die bij nader inzien toch wel wat radicale kunstwerken en statements bevat. Het is die radicaliteit die Esche weer in zijn museumwil.

Ook in een ander opzicht wil het Van Abbe radicaal zijn: Esche wil een soort permanente revolutie. Zo gaan diverse kunstenaars bijna continu aan de slag met de collectie onder de titel Plug In. Op dit moment is een handvol interventies te zien.

Tegelijk kijkt het museum terug in verwondering naar zijn eigen geschiedenis. Living Archive presenteert in verspreide ruimtes een overzicht van zeventig jaar verzamelen en tentoonstellen - tussen 1936 en 2006. Uit elk jaar van het museumbestaan is een betekenisvol (archief)stuk gekozen.

Voorts is er naast enkele kleinere exposities nog een grote aangename verrassing. De wat weggemoffelde tentoonstelling De subversieve charme van de bourgeoisie verkent de zogeheten burgerlijke kunst uit de jaren 1920, de ontstaansperiode van het Van Abbemuseum, en haar relevantie voor hedendaagse kunstenaars. Het is een thema dat zelden wordt aangesneden. Toorop, Israëls en Ensor geven een beeld van toen, er is tussendoor erotisch werk van Pierre Klossowski, de broer van Balthus, en een gedeconstrueerde schoorsteenmantel van Jan Vercruysse. Veel jonge kunstenaars laten zich door de burgerlijke kunst van weleer inspireren: de Amerikaanse Karen Kilimnik, de Britse Gillian Carnegie en de Duitse Katharina Wulff. Kunst moet niet altijd opnieuw uitgevonden worden, de traditie kan worden voortgezet, kleuren kunnen een leven op zich gaan leiden, scènes kunnen worden uitgebeend. Iets 'klassieks' als een landschap of een bloemstilleven kan op die manier bevreemdend, zelfs ontregelend werken. Een merkwaardige tentoonstelling.

Moest het nog bewezen worden? Het Van Abbe is geen museum als een ander.

JJJJ

What happened to Art tot 17 september, De subversieve charme van de bourgeoisie tot 3 september in Van Abbemuseum, Bilderdijklaan 10, Eindhoven, Nederland. Van dinsdag tot zondag, 11 tot 17 uur, zondag tot 21uur. Maandag gesloten. Het Van Abbe ligt in het centrum van de stad, vlak achter het stadhuis. www.vanabbemuseum.nl en 0031-40/238.10.00.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234