Dinsdag 17/05/2022

Perceptie te koop

O lezer, u bent een goudzoeker. Net zoals ik. We zitten samen opgesloten in een goudmijn van informatie zonder nooduitgang. Deze keer bleef deze schrijver, uw goudzoeker, eerst haken achter een woord. Ik kreeg een link naar een documentaire doorgestuurd die door Metanoia Films geproduceerd werd.

Metanoia. Vooraleer verder te kijken dook ik de internetmijnen in op zoek naar de betekenis van dat woord. De naam van psychiater Carl Gustav Jung kwam meteen in mijn zoekmachine spoken. Tijdens een interview voor de zender BBC in het jaar 1946 beschrijft de mens niet alleen zijn, maar ook onze wereld: "Thanks to industrialization, large portions of the population were uprooted and were herded together in large centers. This new form of existence - with its mass psychology and social dependence on the fluctuation of markets and wages - produced an individual who was unstable, insecure, and suggestible. He was aware that his life depended on boards of directors and captains of industry, and he supposed, rightly or wrongly, that they were chiefly motivated by financial interests."

Welkom in 2012 en haar massapsychologie met andere woorden: een verzameling van individuen die zich aan de genade van de markten voelt overgeleverd en daardoor langs alle kanten gemanipuleerd kan worden. En terwijl ondertussen een groot gedeelte van deze wereld met dit psychisch probleem op de sofa ligt, stelt dokter Jung dat we ons hiervan kunnen genezen door onszelf degelijk te informeren om zo 'metanoia' te bereiken.

Metanoia betekent letterlijk 'voorbij de perceptie'. Een psychotische periode acht Jung immers als een poging van de psyche om zichzelf te genezen waarbij de sluiers en de leugens, de propaganda en de reclame, juist het tegenovergestelde beogen. Inzicht en dus een nieuwe kijk op de werkelijkheid kan pas worden bereikt na een meltdown. Maanden van goud zoeken in de informatiemijn worden me nu ineens duidelijk, o lezer. Zou het niet kunnen dat ik door al dat zoekwerk onbewust een poging onderneem om mezelf te helen in deze kapotte tijd? Het zou in ieder geval verklaren hoe maniakaal deze schrijver de ene na de andere documentaire bekijkt, interviews doorpluist en zich tot op de rand van de waanzin informeren wil. En ja, ergens rond twee uur 's nachts of tijdens een wilde zoektocht overdag ben ik regelmatig dicht bij een meltdown geraakt.

Metanoia Films bedient me overigens op mijn wenken. Op YouTube kan u een documentaire terugvinden die Psywar: The Real Battlefield is the Mind heet, gemaakt in 2010 door de voor mij nobele onbekende Scott Noble. De film onderzoekt hoe de wereld van de journalistiek, public relations-bedrijven, overheidsinstellingen en grote bedrijven ergens begin twintigste eeuw op elkaar afgestemd geraakten om zo het grote publiek via allerhande vormen van propaganda zo ver te krijgen om geen verzet aan te tekenen bij oorlog of sociale misstanden.

Het verhaal begint bij multimiljonair John D. Rockefeller die net voor de Eerste Wereldoorlog extreem geweld gebruikte tegen stakende mijnarbeiders. Dit resulteerde vooral in een potentieel desastreus imagoschandaal voor Rockefeller zelf. Hij nam een zekere Ivy Lee aan, een man die in 1905 een van de eerste public relations-firma's oprichtte in de VS. Lee raadde zijn rijke opdrachtgever aan om zoveel mogelijk aan liefdadigheid te doen. Het bleek een succesvolle tactiek (die overigens nog steeds door ultrarijken wordt toegepast). Lee werd daarna vooral door de Amerikaanse overheid ingezet om de deelname aan de Eerste Wereldoorlog aan het grote publiek te verkopen. De documentaire toont de parallellen met het verkopen van de oorlog in Irak, zoveel decennia later. De tactieken van Lee en zijn kornuiten zijn op alle fronten een deel van onze perceptie geworden.

Ik schrijf: 'Iran' en u weet genoeg. Maar tegelijkertijd denkt u: dat weten we toch allemaal? Yep, wij slimme mensen onder elkaar menen altijd te weten wanneer we worden gemanipuleerd. Propaganda zien we van ver aankomen. Maar slechts een minderheid meent dat deze perceptie-oorlog kan worden bekampt. Waaruit slechts één conclusie volgt: slimmigheid blijkt geen antigif. Metanoia is met andere woorden nog niet voor morgen.

Elke donderdag gaat schrijver Jeroen Olyslaegers op zoek naar goud in de ondergrond.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234