Maandag 03/10/2022

Pele met een rokje aan

Brazilië is het land van het vijfsterrenvoetbal, maar niet voor meisjes. Tot 1979 was voetbal zelfs verboden voor meisjes. In 1980 veranderde de wet. Desnoods mochten meisjes wel ballen trappen, maar niet op officiële pleinen. Keet schoppen deden ze maar op het strand. Zes jaar later werd Marta Vieira da Silva geboren. Haar droom? Voetballer worden. De reactie van de familie? Ben je gek! De methode om het toch te worden? Blijven stampen. Marta is het jongste kind van vier. Haar vader vertrok met de noorderzon toen ze amper een jaar oud was. Het schijnt dat hij goed kon voetballen. Meer weet ze er naar eigen zeggen niet over. De kinderen Vieira da Silva werden opgevoed door hun moeder, in Dois Riachos, een afgelegen Braziliaans dorpje niet ver van de evenaar. Marta speelde er voetbal met de jongens in droge rivierbeddingen. Haar moeder vond het een ellendig tijdverdrijf. En haar oudste broer schaamde zich dood. Hij volgde haar soms met de fiets naar de training en verkocht haar dan een pak rammel. “Manwijf”, zeiden de mensen.Nochtans kon iedereen al van in het begin zien dat het met Marta en het voetbal menens was. Ze kon het goed. En ze bleef maar zeuren om een échte, lederen bal. Waarop haar moeder honderd keer hetzelfde antwoordde. “Você é mulher, Marta!” Oftewel: “Ik zeg u dat ge een meisje zijt, Marta!” Waarmee ze uiteraard ‘nee’ bedoelde en Marta verder oefende met een bol bij elkaar gebonden plastic zakken. Daarenboven was de alleenstaande moeder bang dat haar dochter geblesseerd zou raken. Tenslotte speelde ze als klein meisje mee met de grote jongens, die haar bepaald niet spaarden. Maar Marta was niet bang. “Als ik doodga, mama, leg dan een bal in mijn kist. Dan kan ik tenminste content zijn”, zei ze tegen haar moeder.

Drie dagen in de bus

De arme vrouw kreeg kop noch staart aan de droom van haar dochter. Ze wenste vurig dat Marta genoegen zou nemen met handbal. Daarvan hadden ze in Dois Riachos namelijk wel een damesploeg. Maar niet voor Marta. Op haar tiende speelde ze bij de provinciale voetbalclub. Ze was het enige meisje in de ploeg. Voor moeder Vieira da Silva was het niet simpel om met een pionierende dochter opgescheept te zitten. In Brazilië voetballen vrouwen namelijk niet. En op nieuws van Milene Domingues was het bovendien wachten tot 1999. Toen die blonde schone in april met Ronaldo trouwde, stonden de kranten er vol van. Dat zijn Braziliaanse echtgenote goed kon voetballen, schreven ze. En dat ze goed was in jongleren. Sterker nog, het wereldrecord balletje-hoog stond op haar naam. Daarvoor tikte ze de bal 55.187 keer aan en hield ze hem negen uur en zes minuten in de lucht. Plassen en eten deed ze met het leder in haar nek. Voor 1.000 dollar per maand liet Milene Domingues haar kunstjes zien tijdens de rust in de herenmatchen van São Paulo. Terwijl de veertienjarige Marta geld spaarde om de bus te nemen naar Rio de Janeiro. In Rio hadden ze namelijk wél een ploeg voor meisjes, dat had ze van een neef gehoord. Meer hoefde ze niet te weten om moederziel alleen drie dagen op de bus te gaan zitten, goed voor een reis van 1.600 kilometer. Daarna ging ze nooit meer terug naar huis. Ze werd namelijk ontdekt door Helena Pacheco, de trainer van Vasco da Gama, een voetbalclub voor meisjes. De vrouw herinnert zich Marta nog goed. Het was haar wilskracht die opviel. Zo kwam het dat Marta bij Vasco da Gama werd ingelijfd, van 2000 tot 2001, tot de meisjesafdeling werd opgedoekt.

Californische meiden

Gelukkig stootte Marta via Vasco door tot het nationale vrouwenteam van Brazilië. Ze was nauwelijks zeventien jaar toen ze onder de geelgroene vlag van de Confederação Brasileira de Futebol meeging naar de wereldbeker voor vrouwen in Canada. Het jaar nadien wonnen ze het kampioenschap van Zuid-Amerika en de Pan American Games. Roland Arnquist, de Zweedse manager van Umeå IK, zag Marta en wilde haar onmiddellijk in zijn team. Het kostte hem twee maanden om haar te pakken te krijgen. Marta had namelijk geen telefoon en geen mailadres. Ze verstond Zweeds noch Engels, maar uiteindelijk lukte het toch. Marta verhuisde naar het hoge noorden van Zweden, leerde Zweeds en wende aan de sneeuw. Met Marta won Umeå IK in 2004 de UEFA-Cup en kreeg de ploeg een half abonnement op de Beker van Zweden. Ondertussen scoorde ze danig op de Olympische Spelen van Athene en China, voor Brazilië. Maar ze bleef netjes naar Zweden terugkomen. De Zweden voelden alras aan hun water dat Marta niet kon blijven. De voetbalster was te groot geworden om haar in Umeå te houden. Maar dat wil niet zeggen dat ze niet hebben geprobeerd. Het hele land stond in rep en roer toen Marta’s vertrek werd aangekondigd. Zelfs de rivaliserende ploeg van Malmo deed mee aan de actie Rädda Marta, oftewel Red Marta. (Marta had in de zomer nochtans rood gekregen omdat ze een speelster van Malmo in de maag had gestampt.) Het mocht allemaal niet baten. Marta heeft voortaan een agent, Fabiano Farah, tevens zaakwaarnemer voor Christiano Ronaldo. Niet dat ze hem nodig had om te beseffen dat er meer voetbalgeld te vangen valt in Amerika. En dus speelt ze nu bij Los Angeles Sol, waar ze vorige week elf Californische meiden in de pan heeft gehakt met 2-0. Al blijft Marta dromen van een ploeg dicht bij huis. Alleen heeft Brazilië nog altijd geen damesdivisie. Pele met de rok zou het liever anders hebben. Gelukkig is ze het gewoon om uiteindelijk toch haar zin te krijgen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234