Dinsdag 14/07/2020

Olympische spelen

Peking of Almaty? Alleen autocraten kunnen Spelen betalen

Chinezen dragen alvast vlaggen met 'Peking 2022' rond het olympisch stadion waar in 2008 de Olympische Spelen werden gehouden. Peking hoopt nu ook de Winterspelen binnen te halen.Beeld REUTERS

De Winterspelen van 2022 gaan vandaag naar Peking of Almaty, beide geen toonbeeld van de democratie. Steden in West-Europa zijn minder happig vanwege de kosten.

Peking of Almaty: dat is de ongewone keuze waartoe het Internationaal Olympisch Comité vandaag in Kuala Lumpur is veroordeeld na het voortijdig afhaken van alle Europese kandidaat-organisatoren voor de Winterspelen van 2022.

Oslo, Stockholm, München en een Zwitsers verbond tussen Davos en St. Moritz trokken zich terug onder druk van de publieke opinie, vooral vanwege de angst voor de hoge kosten die werden gemaakt bij de Winterspelen van 2014 in Sotsji (geschat bedrag: 40 miljard euro). In China en Kazachstan is de stem van het volk ondergeschikt.

De keuze tussen de twee ondemocratische Aziatische locaties staat in schril contrast tot de hervormingen waartoe het IOC eind vorig jaar besloot. De Spelen zouden niet alleen goedkoper en duurzamer moeten worden, ze dienen ook te voldoen aan hogere politieke en morele eisen. Discriminatie zou niet langer worden getolereerd, een les die werd getrokken na de controverse rond de antihomowet die kort voor Sotsji in Rusland werd ingevoerd.

Voldoen Almaty en Peking aan de nieuwe eisen? Niet volgens de waakhonden van het internationale recht. Het Amerikaanse Freedom House rekent China en Kazachstan tot de 48 onvrije landen, de laagste categorie. In de corruptie-index van Transparency International staat China 100ste en Kazachstan 126ste (van de 175 gerangschikte landen). Met de persvrijheid is het volgens Reporters Without Borders slecht gesteld: Kazachstan is 160ste, China 176ste (van de 180 landen).

Minky Worden, de mondiale directeur van Human Rights Watch, zei onlangs in de New York Times over de keuze tussen Peking en Almaty: "Steeds vaker zijn autocraten die in eigen land geen kritiek krijgen de enigen die nog willen betalen voor deze megasportevenementen (...). Dit is geen situatie waarin een land dat deugt, het opneemt tegen een land dat niet oké is. Het IOC zou 's nachts wakker moeten liggen van deze keuze."

Kunstmatige sneeuw

Vooral de bieding van de Chinezen, favoriet voor de stemming van vrijdag, staat haaks op de gewenste hervormingen van het IOC. Wintersport bestaat nauwelijks in China. Rondom Peking is geen natuurlijke sneeuw te vinden, ondanks de opgewekte slagzin van het bid: 'Joyful Rendezvous on Pure Ice and Snow.' Al het ijs en sneeuw zal kunstmatig zijn. Dat is een probleem in het natuurgebied dat al te kampen heeft met watertekorten en droogte.

De kosten zullen in China hoog zijn, de veelal nieuw te bouwen locaties liggen ver uiteen. Het is de bedoeling dat alle schaatssporten in Peking worden afgewerkt. De ski-nummers vinden plaats in bergketens die volgens de organisatie 74 en 180 kilometer ten noordwesten van de hoofdstad liggen.

Om urenlange reistijden naar de bergen te vermijden, zijn de Chinezen van plan een hogesnelheidslijn aan te leggen. Dat is een geldverslindend project dat geen deel uitmaakt van het officiële budget: 1,5 miljard dollar voor de organisatie en 1,5 miljard dollar voor infrastructuur.

Op papier past het Kazachse bod veel beter bij de doelstellingen van het IOC. De slagzin van Almaty, voorheen bekend als Alma Ata, lijkt zowel een verwijzing naar het gebrek aan sneeuw in China als naar de enorme investeringen die dat land moet doen: 'Keeping it Real'.

Aan natuurlijke sneeuw is geen gebrek rondom de stad die bij Nederlandse schaatsliefhebbers faam geniet vanwege de vele records die in de Sovjettijd werden verreden op de hooggelegen Medeo-ijsbaan.

De organisatie belooft compacte Winterspelen: alle evenementen zullen zich afspelen binnen een straal van 30 kilometer. Volgens de organisatie is 70 procent van de faciliteiten al aanwezig. Het organisatorische budget bedraagt 1,7 miljard dollar, voor infrastructuur wordt 4,5 miljard uitgetrokken.

Denis Tan verdedigt de Kazachse kandidatuur voor de organisatie van de Winterspelen.Beeld REUTERS

Olympische historie

Hoewel het Chinese budget volgens critici kunstmatig laag is gehouden, lijkt dat de kansen van Peking niet te deren. Met de Zomerspelen van 2008 heeft China bewezen dat het kosten noch moeite zal sparen om het evenement tot een succes te maken. Het land belooft wintersport toegankelijk te maken voor 300 miljoen Chinezen. De potentiële sponsorinkomsten zijn volgens het evaluatierapport van het IOC hoog.

Een keuze voor Kazachstan brengt risico's met zich mee. De Winterspelen zouden de ontwikkeling van het relatief jonge land (zelfstandig sinds 1991) kunnen helpen, een argument waarmee het IOC investeringen in sport graag verkoopt. Maar Almaty heeft geen ervaring met het organiseren van mega-evenementen. Daarnaast is onvoorspelbaar hoe de politieke en economische situatie zich ontwikkelt.

Het evaluatierapport van het IOC meldt: "Economische factoren zoals lage olieprijzen en wisselkoersproblemen kunnen van negatieve invloed zijn op de voorbereiding van de Spelen en het vermogen van de overheid om financiële en andere steun te verlenen."

Kazachstan gaat de IOC-stemming bovendien in met een ander nadeel. Sinds het corruptieschandaal rondom de Winterspelen van Salt Lake City (2002) is het IOC-leden verboden kandidaatsteden te bezoeken. Slechts een klein gedeelte van de honderd stemgerechtigden heeft Almaty met eigen ogen kunnen aanschouwen.

De nadelen van Peking zijn veel IOC-leden juist bespaard gebleven. Zij zullen zich vooral de sportief geslaagde Zomerspelen van 2008 herinneren. Dat vergroot de kans dat de Chinese metropool vrijdag olympische historie zal schrijven: niet eerder werden de Zomer- en Winterspelen in dezelfde stad georganiseerd.

Voor- en nadelen

Peking

Voordelen: onuitputtelijk overheidsbudget, ruime organisatorische ervaring China rijp maken voor skisport.

Nadelen: mensenrechtenkwesties, luchtvervuiling en kunstsneeuw, geen wintersporttraditie.

Almaty

Voordelen: relatief goedkoop door bestaande faciliteiten, compact evenement met korte reistijden, rijke wintersporttraditie.

Nadelen: mensenrechtenkwesties, politieke en economische instabiliteit, gebrek aan organisatorische ervaring.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234