Zondag 20/10/2019

interview

Pedro De Bruyckere: "De digital native bestaat helemaal niet"

Pedro De Bruyckere: "Jongeren zijn wel sneller weg met technologie, maar ze weten niet hoe je die zo effectief mogelijk inzet." Beeld Thomas Sweertvaegher

De Vlaamse pedagoog Pedro De Bruyckere staat deze week prominent in het wetenschappelijke tijdschrift Nature. Zijn boodschap? De digital native bestaat niet. En dat is maar een van de mythes die hij bestrijdt. "Het lijkt logisch, het wordt gedeeld op sociale media, maar de realiteit is genuanceerder."

De Bruyckere wist niet wat hem overkwam, eergisteren op de luchthaven van Washington D.C. Nature heeft deze week zijn editoriaal gewijd aan een onderzoek van de Vlaamse pedagoog en zijn Nederlandse collega Paul Kirschner. "Het was een complete verrassing. Het is zo'n beetje de droom van elke wetenschapper om in Science of Nature een artikel gepubliceerd te zien. Nu heb ik er weliswaar geen artikel in, maar ik word wel maar mooi genoemd."

Samen met Kirschner stelt u nogmaals dat het technologische wonderkind, de digital native, niet bestaat.

Pedro De Bruyckere: "Het is ironisch, want de bedenker van de term, de Amerikaanse onderwijsexpert Marc Prensky, heeft enkele jaren geleden al gesteld dat hij hem niet meer zal gebruiken. Volkomen terecht overigens. Maar toch blijft het begrip bestaan. Ik merk dat bij lezingen, waar vaak ouders aanwezig zijn. 'Wie is er ooit geholpen met technologie door een jonger iemand?', vraag ik dan. Bijna iedereen steekt dan zijn hand op. Het klopt dat jongeren doorgaans sneller weg zijn met wat we 'de knoppen' zullen noemen. Maar dat betekent absoluut niet dat ze weten wat ze met de technologie realiseren of hoe je de technologie zo effectief mogelijk inzet."

Werken de jongeren van vandaag wel anders door technologische innovaties?

"Eigenlijk niet. Bewust multitasken bestaat bijvoorbeeld niet. Als je het wel doet, ga je gewoon minder goed presteren."

Toch hebben zulke ideeën veel onderwijsevoluties in de hand gewerkt. U waarschuwt voor zulke hypes, een stelling die nu door Nature is overgenomen.

"Zowel Paul Kirschner als ik zijn absoluut niet tegen technologie. Ik wil louter de hypes toetsen en, als het nodig is, doorprikken. In Vlaanderen zijn er gelukkig minder radicale discussies dan in bijvoorbeeld Nederland. Daar zijn met Maurice de Hond (een bekende opiniepeiler, RA) zelfs iPad-scholen ontstaan. Hier zijn er ook wel mensen die ermee aan de slag zijn gegaan en de digital native centraal hebben gesteld, maar ons onderwijs is door de band genomen een stuk bedachtzamer. Er worden wel veel iPads gebruikt, ook in de klas, maar meestal met veel nuance geïntegreerd. Ze worden doorgaans alleen ingezet als ze een meerwaarde betekenen, bijvoorbeeld bij samenwerken of herhalingsoefeningen. Het is lang niet zo extreem als in het buitenland. Grootscheepse vernieuwingen, die vaak door hypes worden gedreven, zie je hier een stuk minder.

"Zo is de rest van de wereld nu helemaal gek van gepersonaliseerd onderwijs. Het zou volgens de voorstanders door technologische ontwikkelingen mogelijk zijn om het hele leerproces af te stemmen op de individuele leerling. Denk dan bijvoorbeeld aan diploma's op maat. Bill Gates en Mark Zuckerberg noemden het al dé onderwijsevolutie van de toekomst. Bij ons hoor je er zo goed als niets over, en zo erg vind ik dat niet. Er is tot vandaag nauwelijks onderzoek dat zulke trajecten een meerwaarde hebben. Net zoals het concept van de digital natives en het multitasken niets bijbrengen. Soms is het dan veiliger om de kat even uit de boom te kijken."

In Nederland woedt nu een debat over een nieuwe campagne van de Stichting Ideële Reclame (Sire), die stelt dat jongens geremd worden in hun gedrag. Zij moeten weer op avontuur gaan.

"'Jongens moeten allemaal gaan ravotten, want dan doen ze het beter op school.' Ik wou dat het zo simpel was. Er zitten zoveel aannames achter. En veel van die claims zijn in werkelijkheid een stuk genuanceerder. Ze stellen bijvoorbeeld dat de ontwikkeling van jongens geschaad wordt, omdat de samenleving het nemen van risico's en ontdekken minder waardeert. Jongens zouden ook minder spelen, terwijl een recent rapport van de Nederlandse overheid juist vaststelt dat er meer gespeeld wordt dan vroeger. En zelfontdekkend leren, zo bleek ook uit het PISA-onderzoek van de OESO, brengt weinig bij voor het leren van nieuwe kennis. Ook niet voor jongens.

"Er zijn een paar feitelijkheden waar we niet omheen kunnen. Jongens blijven vaker zitten en hebben over het algemeen minder kans om een diploma te halen. Maar tegelijkertijd blijkt dat meisjes weer slechter scoren voor bijvoorbeeld wiskunde en wetenschappen. Dat maakt het moeilijk om zomaar te stellen dat jongens het slechter doen. Bovendien suggereert de reclame dat jongens anders leren dan meisjes. Een interessante vraag, maar we hebben er weinig bewijs voor. Net zoals jongens, wat betreft leerprestaties, geen nadelen ondervinden van de vele vrouwelijke leerkrachten. Als je het allemaal samen bekijkt, dan lijkt deze campagne op drijfzand te zijn gebouwd."

In zekere zin werkt ze dus stereotypering in de hand.

"Ze kan de bestaande rollenpatronen zeker in stand houden. Het gevaar kan bestaan dat juist meisjes en hun ouders door zulke boodschappen weer sneller zullen denken dat ze bijvoorbeeld een technische of puur wetenschappelijke richting niet hoeven te proberen. Er zijn meer verschillen binnen dan tussen de geslachten. Anders gesteld: er zijn veel jongens die niets geven om ravotten, terwijl er ook genoeg meisjes zijn die dat geweldig vinden."

Waarom maakt het dan toch zoveel los?

"Het gaat om een heel romantisch verhaal. Het beeld dat je kinderen niet te veel moet sturen, dat je ze buiten hun gang moet laten gaan en dat jongens aan de verliezende hand zijn, spreekt aan. Maar het gaat hier om veralgemeningen waar een hele wereld achter schuilgaat. Het lijkt op het eerste gezicht allemaal logisch, net zoals het verhaal over de digital natives en het multitasken. Het wordt daardoor vaak gedeeld op sociale media en het zal daardoor nogal wat mensen overtuigen. Terwijl de werkelijkheid vaak anders blijkt te zijn en je beter naar veel meer kijkt dan alleen geslacht of vermeend technologiegebruik."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234