Maandag 06/04/2020

Pearl Harbor opnieuw onder vuur

Gisteren is de Disney-film Pearl Harbor in de Amerikaanse bioscopen begonnen aan zijn wellicht zeer succesvolle carrière. Op de avond van de wereldpremière op maandag 21 mei, aan boord van het vliegdekschip USS John C. Stennis, dat speciaal voor de gelegenheid naar Pearl Harbor was gevaren, stegen de Disney-aandelen met 5 procent. Anderen maken zich dan weer zorgen over de mogelijk negatieve, want xenofobe weerslag van deze oorlogsfilm op de Aziatische bevolkingsgroep in Amerika.

Brussel / Eigen berichtgeving

Jan Temmerman

Op 7 december 2001 zal het precies zestig jaar geleden zijn dat Japan een massale verrassingsaanval lanceerde op de Amerikaanse Pacific Fleet, die toen in Pearl Harbor voor anker lag. Zes schepen werden tot zinken gebracht en meer dan 2.400 Amerikanen verloren het leven op die zondag in 1941, die sindsdien, in de woorden van de toenmalige president Franklin D. Roosevelt, bekend bleef als "The Day That Shall Live In Infamy" (de dag die in schande zal voortbestaan). Het betekende meteen ook dat Amerika betrokken partij werd in de Tweede Wereldoorlog.

Pearl Harbor werd geregisseerd door Michael Bay en geproduceerd door Jerry Bruckheimer. Dat duo werkte voor het eerst samen bij de actiefilm Bad Boys ('95), die naderhand gevolgd werd door The Rock ('96) en Armageddon ('98). Voor hun nieuwe, grootschalige en peperdure film - het productiebudget bedraagt zo'n 140 miljoen dollar of ruim 6,3 miljard frank - heeft het tweetal duidelijk geopteerd voor de Titanic-aanpak, met andere woorden een historisch, door (zowat) iedereen bekend drama - de boot zinkt, de Japanners vallen aan - uitgebreid verpakken in een liefdesverhaal. Bij Titanic werd de romance tussen beide protagonisten gekruid met het klassenverschil, terwijl hier geopteerd werd voor een romantische driehoek: twee legerpiloten (vertolkt door Ben Affleck en Josh Hartnett) zijn sinds hun prille jeugd nauw bevriend en worden dan verliefd op dezelfde verpleegster (vertolkt door Kate Beckinsale). Het belang van die liefdesdriehoek wordt door de Disney-studio fel benadrukt. Volgens Mark Zoradi, hoofd van de internationale distributie, is Pearl Harbor bedoeld als "een groots episch drama tegen de achtergrond van de Tweede Wereldoorlog in tegenstelling tot een grootschalige oorlogsfilm met een liefdesverhaal". Die benadering is zeker voor de Japanse markt erg belangrijk, want daar wordt door Disney nog veel meer de kaart van het 'romantisch spektakel' getrokken, met slagzinnen als: 'Die dag, toen het blauw van de zee en van de hemel dieprood kleurde, was alleen de liefde het laatste paradijs dat voor jonge mensen nog overbleef."

De eerste reacties in de Amerikaanse media waren, net als bij Titanic trouwens, zeer uiteenlopend. De eigenlijke actiescènes worden zeer indrukwekkend en spectaculair genoemd. "Als de vliegtuigen voorbij razen, kunnen we bijna de wind voelen. Als de bommen vallen, kunnen we als het ware de schok voelen", noteert een filmrecensent, die wél vindt dat men veel te lang (naar verluidt zo'n anderhalf uur) op die scènes heeft moeten wachten. En eens die opwinding achter de rug, moet er opnieuw lang gewacht worden op de uiteindelijke ontknoping, namelijk het bombarderen van Tokyo. Anderen ergeren zich dan weer aan wat ze de 'simplistische' manier noemen om de redenen en oorzaken van het conflict te duiden. In dat verband duiken dan omschrijvingen op zoals 'WWII for Dummies' of ook nog 'the Disneyfication of our collective memories'.

Nog vóór de film in de Amerikaanse zalen kwam, hadden sommigen al hun voorbehoud laten horen in verband met Pearl Harbor. Zo was men bij de Japanese American Citizens League (JACL), de grootste Aziatisch-Amerikaanse burgerrechtenorganisatie, ongerust over bepaalde gevoelens van haat en afkeer tegenover 'Japans-Amerikanen' in het bijzonder en de Aziatische gemeenschap in de States in het algemeen. "We weten dat er bepaalde mensen zullen zijn die uit de film zullen komen en die de Tweede Wereldoorlog helemaal opnieuw zullen willen voeren", aldus JACL-voorzitter John Tateishi. De manier waarop de Amerikaanse bevolking na het Pearl Harbor-trauma op haar Japanse medeburgers reageerde, namelijk door hen massaal en zonder enige vorm van proces naar concentratiekampen te deporteren, werd reeds behandeld in de Alan Parker-film Come See The Paradise uit 1990.

Toch onderstreepten regisseur Michael Bay en producer Jerry Bruckheimer dat ze geen racistische oorlogsfilm hebben gemaakt. Maar de Disney-studio vond het toch raadzaam om enkele wijzigingen aan te brengen in de versie van Pearl Harbor, die vanuit 14 juli in zo'n vierhonderd Japanse bioscopen te zien zal zijn. De Japanse markt is erg belangrijk voor grote Hollywood-films, die daar gemiddeld tussen de 25 à 30 procent van hun internationale recette vandaan halen. De aanpassingen betreffen sommige dialogen. Zo wordt de Ben Affleck-zin "Danny, let's play some chicken with these Jap suckers" voor de Japanse versie veranderd in: "Danny, let's play some chicken with the Japs, all right?". Op andere plaatsen werd bij uitspraken over die 'dirty Japs' het adjectief weggeknipt. Volgens een Disney-woordvoerster zijn dat soort ingrepen gebruikelijk, aangezien de studio van oordeel was - en de filmmakers het daarmee eens waren - dat "you have got te be culturally sensitive".

Dat de wereldpremière van de film op een Amerikaanse oorlogsbodem in Pearl Harbor zelf georganiseerd werd, vonden sommigen in Japan dan weer niet zo 'sensitive'. Het is immers pas enkele maanden geleden dat een Amerikaanse kernduikboot, met basis in Pearl Harbor, bij het boven water komen de Japanse vissersboot Ehime Maru ramde en daarbij de dood van negen opvarenden veroorzaakte. Naar verluidt werd bij de US Navy heel even overwogen om, precies vanwege dat tragische incident, niet mee te werken aan die première, maar voor het Pentagon bleek de hele pr-manifestatie te belangrijk als recruteringsoperatie.

Pearl Harbor draait vanaf woensdag 6 juni in de Belgische bioscopen.

Film

Voor de Japanse versie werd op veel plaatsen in de film bij 'dirty Japs' het adjectief weggeknipt

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234