Zondag 28/02/2021

Pax media ten huize Deferme

Sportcheffen & broers Dirk (vtm) en Jo (VRT)

Dirk, chef-sport vtm

Wij zijn kleine spelers geworden

Jo, chef-sport VRT

De tijd van het opbod is voorbij

Twee broers. Twee sportliefhebbers. Twee supporters van KV Mechelen. En allebei chef-sport. Bij twee verschillende zenders. En niet de minste. Dirk versus Jo Deferme, dat is vtm versus Sporza. Al zal hun persoonlijke wedstrijd altijd vriend- schappelijk blijven. Op de vraag wie de beste commentator van Vlaanderen is, trapt Jo de voorzet staalhard binnen: 'Dirk. Iedereen op mijn redactie kent mijn mening daarover.'

Door Brecht Decaestecker / Foto'S Tim Dirven

Deze week zijn ze nog eens badminton gaan spelen, een gewoonte die Dirk (50) en Jo (45) Deferme vroeger elke week onderhielden. Tot vtm de rechten van de Champions League wist te strikken. "Van toen af had ik op dinsdag- en woensdagavond te vaak geen tijd meer", vertelt Dirk Deferme. Maar vergis u niet. De broers badmintonnen niet tegen maar wel met elkaar, tegen een ander team. Hoewel ze min of meer dezelfde functie uitoefenen bij twee verschillende zenders.

Met dank aan Dirk Abrams, trouwens. Toen Dirk Deferme in 1993 door vtm ge- headhunt werd en de overstap naar de commerciële omroep maakte, nam hij Abrams mee, die toen chef-sport werd. Toen Abrams in 2000 terugkeerde naar de Reyerslaan, mocht Dirk Deferme hem bij vtm opvolgen. Zijn broer Jo deed in september vorig jaar hetzelfde, toen Abrams opstapte als chef-redactie bij Sporza, het sportmerk van de openbare omroep, om een creatieve expertisecel bij de VRT te gaan leiden. De pax media ten huize Deferme gaat trouwens verder dan de vriendschap tussen beide broers. "Mijn vrouw werkt op de nieuwsdienst van vtm", bekent Jo, wanneer hij voor hun allereerste dubbelinterview het glazen gebouw in Vilvoorde binnenwandelt.

Hadden jullie als kind de sportmicrobe al te pakken?

Jo: "Ja. Eind jaren 60, begin jaren 70 speelden we alle Wimbledonfinales en alle Europacupwedstrijden op straat na, en reden we alle ritten van de Tour opnieuw."

Dirk: "Maar het ging ook verder. Samen met mijn oom en grootvader ging ik naar alle wedstrijden van FC Beringen kijken. En Jo en ik bekeken zowat elke wedstrijd die op tv werd uitgezonden. Ik imiteerde Rik De Saedeleer terwijl ik voetbalde, maar ik ging ervan uit dat elk voetballend kind dat deed. Nooit heb ik gedacht dat ik ooit iets met sportjournalistiek zou doen, ook niet tijdens mijn studie aan de universiteit."

Hoe zijn jullie bij de VRT begonnen?

Dirk: "Toen ik afstudeerde, was het crisis op de arbeidsmarkt. Daarom werden er jobs gecreëerd bij openbare instellingen. Ik begon op de documentatiedienst: kranten lezen, stukken uitknippen, die met lijm op bladen kleven en in mappen bewaren, dossiers samenstellen... Je mocht maar één jaar op die manier ervaring opdoen. Daarna moest je iets anders vinden. Als eerste werd ik gevraagd om het beeldarchief te automatiseren. Gaan- deweg kwamen er op die dienst mensen bij, onder wie mijn broer."

Jo: "Ik moest sportbeelden archiveren. Daardoor heb ik àlles gezien wat er ooit aan sport is uitgezonden tussen 1954 en 2000. Ik ken niet over alles alle feiten, maar ik weet wel altijd of er beelden van bestaan. Jaren had ik een vaste job op de archiefdienst en mocht ik als losse medewerker op zaterdagavond naar een match om er een samenvatting van te maken. Pas na zes jaar kreeg ik een vast contract bij de sportredactie."

Wat een verschil met studenten journalistiek die op een redactie binnenwaaien en zo snel mogelijk AC Milan - Liverpool willen verslaan.

Dirk: "Die lachen zich kapot als ze ons verhaal horen. Misschien begrijpen ze nu ook waarom wij hun gezicht verwaand vinden als zij 'de hele wereld' verwachten."

Over sportrechten wordt vaak hard gevochten tussen VRT en vtm. Verdelen jullie die bij wijze van spreken aan de familietafel?

Jo: "Ons vader beslist daarover."

Dirk: "En op dit moment zijn ze aan de Reyerslaan erg blij met zijn beslissingen (lacht)."

Jo: "Als we elkaar zien, spreken we wel over sport, maar dan enkel over wat we goed en slecht vonden."

Dirk: "We zullen al wel eens iets delicaats verklapt hebben, maar daar doen we niets mee. Als een van ons iets bekent over zijn werkgever, hoeven we zelfs niet te zeggen dat de ander dat voor zichzelf moet houden. Dat voelen we aan. Families die dat niet respecteren, hebben een probleem."

Vorig jaar moest er geboden worden op de rechten van het Belgisch voetbal, met gesloten enveloppes. Weten jullie dan vooraf niet hoeveel de andere zal bieden?

Jo: "Als chef-redactie ben ik bij de VRT met het inhoudelijke bezig. Ik mag duidelijk maken welke rechten ik graag zou willen, maar ik beslis niet hoeveel we daarvoor geven. Ik kan alleen zeggen welke wedstrijd we beter kiezen, als er tussen twee wedstrijden getwijfeld wordt."

Wat antwoord je dan als ze je vragen of de VRT moet proberen de rechten van de Champions League binnen te halen, die maar tot het einde van dit seizoen meer bij 2BE zitten?

Dirk: "Dat ze daar beter vanaf kunnen blijven, want anders zit zijn broer zonder werk (lacht)."

Jo: "Ik zou graag de Champions League hebben, maar nog liever zou ik houden wat we nu al hebben. We kiezen tegenwoordig duidelijk voor de Belgische sportverankering. Als er een Belgische ploeg in de Champions League raakt, dan krijg je een ander verhaal."

Zal vtm weer mee bieden voor de Champions League?

Dirk: "Ik denk het wel, maar het zal vooral van opportuniteiten afhangen. Om het in voetbaltermen uit te drukken: het kan evengoed een bal tegen de lat of de paal worden. Dat heeft in steeds mindere mate te maken met de concurrentie. De VRT heeft strategisch gekozen voor die wedstrijden waaraan Belgen meedoen. Dat kregen ze in de schoot geworpen toen wij het Belgische voetbal moesten lossen, door de prijzenrace en de manier waarop Telenet en Belgacom zich met de zaak gingen bemoeien. Daardoor werden vtm, de VRT en SBS kleine spelers, die in het beste geval hun karretje konden hangen aan diegene die de grote som geld betaalde, wat de VRT met Belgacom gelukt is. Toen de VRT dat had, zijn ze ook consequent voor de Rode Duivels, de beker van België en Anderlecht in de UEFA-Cup gegaan. Ondertussen gingen wij met het vorige WK en de Champions League voor de buitenlandse prijsbeesten."

Vtm koos destijds toch vooral voor de Champions League omdat de Belgische clubs daarin toen nog erg goed presteerden?

Dirk: "Neen. Het eerste jaar dat we het uitzonden was Anderlecht rechtstreeks geplaatst. Het seizoen daarvoor hadden twee Belgische ploegen zich geplaatst via de voorrondes. Iedereen die het voetbal een beetje volgde, wist dat dat niet zou blijven duren. De Champions League was wel een format dat op maat van de televisie gemaakt was. De mensen die daarover bij ons beslisten, vonden dat het ook op maat van commerciële televisie gemaakt was. Voor heel wat buitenlanden klopt dat ook. Waar zie je nog een grote strijd om die rechten? Op de grote markten, en in de eerste plaats op die markt waarin het de laatste tijd op kunstmatige manier overloopt van het grote geld: Engeland. Dat is ook nog het geval in Duitsland en in mindere mate in Spanje, maar in Frankrijk en Italië kalft het al af."

Als vtm de Champions League niet meer zou binnenhalen, wordt de sportdienst dan afgeschaft?

Dirk: "Neen. Dat zou niet logisch zijn. Mijn dienst is nu al tot op het bot uitgebeend. We zijn nog met negen mensen. Zonder Champions League moeten een aantal jobs anders ingevuld worden. Dat geldt zeker voor de commentatoren. Voor die mensen is er voldoende werk in de rand van Het nieuws. Nu hebben we daarvoor freelancers nodig. Mocht de Champions League verdwijnen, dan zullen die freelancers wellicht elders werk moeten zoeken."

Kan het dat jullie maar een deel van de Champions League zullen uitzenden? Eén avond per week, bijvoorbeeld, en iemand anders een andere avond?

Dirk: "Alles kan. Net zoals bij de rechten op het Belgische voetbal zullen ze worden aangeboden in pakketten, om zoveel mogelijk spelers bij de onderhandelingen te betrekken. Als die tegen elkaar zouden worden uitgespeeld, zal men minder geld krijgen, want aan een opbod zal wellicht niemand meedoen. Wil men een grote som binnenrijven, dan moet je een ingewikkelde puzzel maken waarin zoveel mogelijk spelers geld kunnen stoppen. Daardoor kunnen ook Telenet, Belgacom of Exqi een deel van die puzzel kopen."

Zullen we steeds minder sport op het open net zien, de komende jaren?

Jo: "In Vlaanderen moeten bepaalde evenementen op het open net worden uitgezonden. Dat is bij wet vastgelegd. De Olympische Spelen, de Ronde van Vlaanderen... Daar bestaat een hele lijst van."

Dirk: "Het hangt er ook vanaf wat je onder open net verstaat. Je hebt betaalzenders, maar je hebt ook zenders die je kunt zien zodra je digitale tv hebt. De dag waarop we allemaal digitale televisie hebben bestaat de uitdrukking 'achter de decoder' niet meer, tenzij dan pay per view en betaalzenders."

Er moet bij de VRT bespaard worden. Dat zou onder andere op sportrechten gebeuren. Welke evenementen zullen dan niet meer worden uitgezonden?

Jo: "Heel wat contracten liggen nog vast tot 2012. Daardoor moeten we volgend jaar nog de US en de Australian Open uitzenden. Andere rechten die in de loop van de volgende drie jaar vrijkomen, zullen we opnieuw bekijken. We zullen ook niet meer opbieden. Als iemand zegt dat ons bod niet goed genoeg is, dan zullen we antwoorden: 'Oké, dan stopt het hier.' Voor voetbal en wielrennen zullen we blijven gaan. Over kleinere sporten zullen we wat langer nadenken. Dat betekent niet dat we ze niet meer zullen brengen, maar we zullen keuzes moeten maken."

De VRT had een geweldige sportzomer. Bovendien werd het EK door VT4 uitgezonden. Is het dan niet bijzonder frustrerend om chef-sport van vtm te zijn?

Dirk: "Ik heb de voorbije jaren al zoveel zogenaamd frustrerende sportzomers achter de rug dat ik me daarover niet langer druk maak. Ik heb een job die ik passioneel invul, maar daarnaast blijf ik passief sportliefhebber. Ik kan dan ook perfect van een EK genieten zonder daarbij te zijn. Al wordt het wel iets helemaal anders als je er wél bij bent. De magnifieke totaalbeleving van de Olympische Spelen kon je alleen voelen als je deze zomer in Peking was. Maar dan nog kan het dat je de sprong van Tia Hellebaut mist, terwijl ik hem live op tv zag."

Rik De Nolf en Christian Van Thillo, via hun mediabedrijven de grootaandeelhouders van VMMa, hebben al gezegd dat er met sport geen geld te verdienen valt. De huidige generaal Peter Quaghebeur zegt dat ook. Denk jij dan niet: 'Wat zit ik hier nog te doen?'

Dirk: "Het heeft nooit veel geld opgebracht. Als we nu minder sport brengen, is dat eerder een strategische keuze. En dan denk ik: 'Op een dag kan dat keren.' Het is ooit anders geweest, dus waarom zouden die tijden niet kunnen terugkomen? Als je jaren voor tv werkt, heb je een visie op wat jouw zender zou moeten doen. Wel, dan vind ik dat je niet zonder nieuws, actualiteit en sport kunt, als je een generalistische zender wil zijn die in bepaalde doelgroepen meer kijkers wil bereiken."

Nu gebeurt dat niet genoeg?

Dirk: "Ik vind dat mijn zender best wat meer sport mag brengen."

Had je bij vtm of 2BE niet graag een programma gehad als Studio 1 van Filip Joos op maandagavond?

Dirk: "Dat is het beste voetbalprogramma dat wij nooit gemaakt hebben. En dat wij hadden kunnen maken, maar het is niet gebeurd. Nu, in het begin heeft men bij de VRT ook lang gezocht wat men ermee aan moest en waar het moest worden uitgezonden. Vergeet niet dat het programma een verplichting is, omdat het bij de voorwaarden van het voetbalcontract stond. Het is niet zo dat de VRT gezegd heeft: 'Zoiets moeten we maken want daar zit onze kijker op te wachten.' Meer zelfs, zo'n soort programma stond in ons voorstel toen wij de laatste keer de rechten binnenhaalden."

Vroeger ging het bij sportrechten tussen VRT en vtm. Nu komen daar Telenet, Belgacom, SBS, Exqi en productiehuizen als Woestijnvis doorheen fietsen. Wat verandert dat aan het landschap?

Dirk: "Dat er veel meer te zien valt. Vroeger zag je nooit een wedstrijd in de Italiaanse of Engelse competitie. Nu kan dat dankzij Prime wel. Dan zeg ik: 'Dank u vriendelijk daarvoor.' Sporza brengt nu ook meer sport met minder rechten. Ze brengen alleszins meer sport dan toen ze nog zo goed als alleen waren."

Té veel, zeggen sommigen.

Jo: "Ik vind dat niet. We brengen grote en kleine evenementen. Onze focus ligt vooral bij wielrennen en voetbal. Atletiek en tennis, dat zal nu misschien wel wat verminderen, maar we brengen ook veel zaalsporten, wat voor een commerciële zender niet interessant is."

Dirk: "Terwijl we dat wel nog gedaan hebben, omdat de VRT niets deed. We hebben een paar seizoenen de Champions League volleybal opgenomen. Omdat Maaseik en Roeselare niet mochten deelnemen als die wedstrijden niet voor tv konden worden klaargemaakt. Ze klopten aan bij de openbare omroep maar werden daar destijds de woestijn in gestuurd."

Wat doet het meeste deugd: het stadion van Arsenal binnenstappen, of dat van Zulte Waregem?

Dirk: "Het zal geweldig blasé klinken, maar als je de vijfde keer de trappen van het Emirates Stadium van Arsenal op wandelt, is dat niet meer hetzelfde als de eerste keer. Dat zullen ook Frank Raes en Stef Wijnants jou vertellen. Daartegenover staat dat Frank Raes niets liever zou doen dan volgend jaar opnieuw commentaar geven bij wedstrijden in de Champions League. Net zoals ik ervan overtuigd ben dat hij enorm uitkijkt naar het WK van 2010, omdat hij dat van 2006 heeft moeten missen. Het lijkt soms alsof je vooral hunkert naar wat je op een bepaald moment niet hebt."

Wie vinden jullie het grootste talent onder de commentatoren?

Dirk: "Peter Morren. Daar zit veel muziek in. De helft van het land heeft hem uitgejouwd na de wedstrijd Liverpool - Standard, omdat hij zogezegd iets te ver ging in zijn passioneel meeleven met Standard. Ik denk dat hij te ver ging in zijn passioneel meevoétballen. Hij zei te vaak: 'Doe dit, doe dat!' Er was er maar één van wie dat gedoogd werd en dat was Rik De Saedeleer. Maar Peter is niet te ver gegaan in zijn onvoorwaardelijke steun voor Standard. Omdat - en ze mogen me bellen als ik het bij het verkeerde eind heb - geen enkele commentator de voorbij jaren zo'n do or die-wedstrijd heeft mogen becommentariëren. Porto - Anderlecht kwam in de buurt. Net als de Rode Duivels tegen Ierland en tegen Tsjechië. Maar tegen Liverpool, op Anfield, met verlengingen, in de laatste voorronde van de Champions League, gigantisch dicht bij een stunt... Wat doet dat met een mens? Peter Morren heeft het meegemaakt. Ik nog nooit."

Wat moet een goede commentator kunnen?

Jo: "Hij moet weten waarover hij het heeft. Hij moet de sport van binnen en van buiten kennen, zodat hij ook in de woonkamer aanvaard wordt. Mensen moeten denken: 'Als hij zegt dat het strafschop is, dan zal het wel zo zijn.' Hij moet ook weten wanneer hij wel en niet moet doorduwen, al voelt een goede commentator wanneer hij moet meegaan in de flow van de wedstrijd."

Dirk: "Je moet je stem ook kunnen laten kraken. Dat is een soort beheersing die ervoor zorgt dat de geluidsmetertjes niet in het rood gaan, terwijl je in feite wel voluit gaat. Frank Raes is de godfather van het kraken."

Waaraan herken je een goede sportjournalist?

Jo: "Aan de gedrevenheid waarmee hij zijn job doet."

Dirk: "De andere kant van de medaille is dat sommigen het zover drijven dat ze over lijken gaan om een opdracht binnen te slepen. Bij de VRT heb ik dat vaak gezien. Je wilt per se naar de Olympische Spelen. Of naar KV Mechelen - Ajax of Parma - Antwerp. Naar dat soort wedstrijden kunnen gewoonlijk maar één, maximaal twee mensen. Daar gaan sommigen erg ver voor."

Is het niet erg moeilijk om sportjournalistiek te combineren met een gezin?

Dirk: "Ik ken alvast veel gescheiden sportjournalisten. Het is zoeken naar een middenweg en ik denk dat dat pas lukt als die mannen een bepaalde leeftijd hebben. Er zullen in die wereld best veel vrouwen rondlopen die zich hebben opgeofferd voor de carrière van hun man. Maar is dat anders bij politici en nog 25 andere beroepsgroepen?"

Komt er ooit een dag waarop Manchester - Barcelona door een vrouw becommentarieerd wordt?

Jo: "Er is ondertussen een vrouwelijke scheidsrechter. Dat is al een goed begin."

Dirk: "De BBC heeft een vrouwelijke voetbalcommentator. Die krijgt elke week een storm van protest over zich heen."

Bij heel wat buitenlandse zenders worden blonde babes ingezet om na de wedstrijd de David Beckhams en Ronaldinho's van deze wereld achter de microfoon te krijgen. Waait die trend ooit naar ons land over?

Dirk: "Ik hoop het niet. Het zegt alles over een bepaalde generatie voetballers, die alleen nog te strikken is door drie travestieten."

Als jullie met elkaar samen op één redactie moeten werken, wie mag dan chef worden?

Dirk: "Jo. Dan zet ik een stap terug en geef ik alleen nog commentaar, bij een geweldige chef die me de beste commentator van het land vindt (lacht)."

Jo Deferme, chef-sport VRT:

Ik ben begonnen op het archief van de VRT. Ik heb àlles gezien wat er ooit aan sport is uitgezonden tussen 1954 en 2000

Dirk Deferme, chef-sport vtm:

'Studio 1' op maandagavond, van Filip Joos, dat is het beste voetbalprogramma dat wij nooit gemaakt hebben

Dirk Deferme, chef-sport vtm

Een vrouw? De BBC heeft een vrouwelijke voetbal commentator. Die krijgt bij elke wedstrijd een golf van kritiek over zich heen

n Jo Deferme (r): 'Eind jaren 60, begin jaren 70 speelden we alle Wimbledonfinales en alle Europacupwedstrijden op straat na, en reden we alle ritten van de Tour opnieuw.' Dirk: 'Jo en ik bekeken zowat elke wedstrijd die op tv werd uitgezonden. Ik imiteerde Rik De Saedeleer als ik buiten voetbalde.'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234